اینجاست که مفهوم «ارزش آماری زندگی» از دل مباحث آکادمیک بیرون میآید و بر میز سیاستگذاری مینشیند؛ نه برای قیمتگذاشتن روی روح انسان، که برای خردمندانهتر خرجکردن پولی که قرار است جانها را نجات دهد.
ارزش آماری زندگی چیست و چه چیزی نیست؟
پیش از هر چیز، باید یک سوءتفاهم رایج را زدود؛ ارزش آماری زندگی، ارزش جان یک فرد مشخص نیست؛ هیچ اقتصاددانی ادعا نمیکند جانِ شما فلان قدر میارزد؛ ارزش آماری زندگی، ارزشی است که جامعه برای کاهش اندک ریسک مرگ در میان جمعیتی بزرگ قائل است.
تصور کنید یک برنامهی ایمنی شغلی، ریسک مرگ هزاران کارگر را به میزان یک در دههزار کاهش دهد؛ این یعنی بهطور آماری، از مرگ یک نفر در آن جمعیت جلوگیری شده است؛ اگر این برنامه، مثلاً ده میلیارد تومان هزینه داشته باشد و جامعه حاضر باشد این هزینه را بپردازد، آنگاه میگوییم ارزش آماری هر زندگی نجاتیافته، ده میلیارد تومان است؛ این عدد، نه قیمت جان یک انسان، که میزان تمایل جامعه به پرداخت برای حفاظت از جان شهروندانش را نشان میدهد. بازار کار، اعترافگاه خاموش ما
حالا این عدد را چگونه میشود اندازه گرفت؟ یکی از معتبرترین روشها، رجوع به بازار کار است؛ هر شغل، بستهای از حقوق و ریسک است. دو شغل مشابه را تصور کنید: یکی کارمند اداری با حقوق متوسط و ریسک مرگ تقریباً صفر و دیگری کارگر سکوی نفتی با همان مهارتها، اما با ریسک مرگ سالانهی یک در هزار و حقوقی بالاتر. …
