مفری برای قهرمان ورزشی که سالها برای رسیدن به قله تلاش کرده، پرچم ایران را به اهتزاز درآورده و افتخار آفریده است، اما دغدغه زندگی در دنیای پس از قهرمانی را دارد؛ اینکه پس از پایان دوران قهرمانی، چگونه مسیر تازهای برای زندگی حرفهای و اجتماعی خود پیدا کند، چگونه تجربه و اعتبار سالهای ورزش قهرمانی را به سرمایهای برای آینده تبدیل کند و چگونه مطمئن باشد که جامعه او را پس از کنار گذاشتن لباس قهرمانی فراموش نخواهد کرد.
مفری برای جوانی که در عین جوانی، بزرگ فکر میکند و دغدغه مدرسهسازی دارد؛ جوانی که مسئله آموزش و آینده کودکان این سرزمین را مسئلۀ خود میداند و باور دارد ساختن ایران تنها با سخن گفتن از آینده ممکن نیست، بلکه باید از امروز برای ساختن زیرساختهای آن آینده قدم برداشت. مفری برای سربازی که همزمان با آنکه خاطره همگروهیهای شهیدش لحظهای از ذهنش بیرون نمیرود، هنوز برای زندگی میجنگد؛ جوانی که تجربه دشوار و پرافتخار دفاع از کشور را با دغدغههای روزمره زندگی پیوند زده و از اشتغال سربازان پس از طی دوران خدمتشان میگوید. مفری برای جوانان «ایرانیاری» که بیچشمداشت و در شرایط سخت جنگی پای کار ایران ماندند؛ جوانانی که نشان دادند مسئولیتپذیری اجتماعی و عشق به کشور فقط در شعار خلاصه نمیشود و میتواند در سختترین شرایط، به کنش و حضور واقعی تبدیل شود.
جوان ایرانی هنوز دغدغه ایران را دارد. هنوز میخواهد بماند، اثر بگذارد، بسازد و آیندهای بهتر برای خود و جامعهاش رقم بزند؛ اما برای این کار به «مسیر» نیاز دارد. به این اطمینان که تلاشش دیده میشود، استعدادش به کار گرفته میشود و اگر قدمی برای آینده برمیدارد، قرار نیست در میانه راه با دیوار ابهام و بیاعتمادی مواجه شود.
جوانان حاضر در نشست، با وجود نقدها، گلایهها و نارضایتیهایی که داشتند، دعوت ما را برای حضور در این گفتوگوی صمیمانه پاسخ گفتند و دغدغهمندانه، صادقانه و بدون تعارف سخن گفتند. همین حضور و همین صراحت، خود سرمایهای ارزشمند است. شنیدن نقد جوانان نباید صرفاً یک رفتار تشریفاتی یا بخشی از یک برنامه رسمی تلقی شود؛ بلکه باید آن را فرصتی برای شناخت دقیقتر مسائل نسل جدید و اصلاح مسیرهای موجود دانست.
مهمتر از شنیدن سخنان جوانان، تبدیل شنیدهها به تصمیم، تصمیم به اقدام و اقدام به نتیجه است. اگر جوانی از ابهام در آینده تحصیلی و شغلی خود سخن میگوید، وظیفه ما این است که تا حد امکان مسیر پیش روی او را روشنتر کنیم. اگر جوانی از نبود فرصت برای اثرگذاری میگوید، باید برای مشارکت واقعی او در حل مسائل کشور میدان ایجاد کنیم. اگر قهرمانی دغدغه زندگی پس از قهرمانی دارد، باید برای دوران پس از ورزش حرفهای نیز برنامه داشته باشیم. و اگر جوانی با وجود همه دشواریها پای کار ایران ایستاده است، باید این سرمایه اجتماعی را ببینیم و ارج گذاریم.
حال، مسئولیت ما آغاز میشود. باید در حدی که شرایط کشور امکان میدهد، پاسخگوی مطالبات جوانان باشیم؛ نه صرفاً با وعده، بلکه با اقدام و پیگیری. مهمتر از همه، باید تا آنجا که میتوانیم ابهامات را از ذهن آنها بزداییم؛ مسیر پیش رویشان را در تحصیل، مهارتآموزی، اشتغال و فعالیتهای اجتماعی روشنتر کنیم و به آنها نشان دهیم که برای توانمندی و انگیزهشان در کشور جایگاه و میدان اثرگذاری وجود دارد.
باید از ظرفیت جوانان برای حل مسائل کشور استفاده کنیم؛ نه فقط به عنوان مخاطب سیاستهای جوانان، بلکه به عنوان شریک و بازیگر اصلی در طراحی و اجرای این سیاستها. جوانان باید احساس کنند که میتوانند بخشی از راهحل مسائل کشور باشند، نه اینکه صرفاً در جایگاه مطالبهگر یا دریافتکننده خدمات قرار بگیرند.
شاید یکی از مهمترین وظایف امروز ما، بازگرداندن «احساس اثرگذاری» به نسل جوان باشد. جوانی که احساس کند تلاش او بینتیجه است، استعدادش دیده نمیشود و اثرگذار نیست، بهتدریج خسته و ناامید میشود. اما جوانی که ببیند ایدهاش شنیده میشود، تواناییاش به کار گرفته میشود و میتواند تغییری هرچند کوچک در محیط پیرامون خود ایجاد کند، دوباره انگیزه پیدا میکند و نسبت به آینده امیدوارتر میشود.
نسل جوان امروز بیش از آنکه به شنیدن وعدههای بزرگ نیاز داشته باشد، به دیدن مسیرهای روشن و گامهای عملی نیاز دارد. نیاز دارد بداند اگر درس میخواند، مهارت کسب میکند، ورزش میکند، ایدهای دارد یا برای کشورش داوطلبانه قدم برمیدارد، این تلاشها در آینده بیاثر نخواهد ماند.
شاید نتوانیم همه مشکلات را در کوتاهمدت حل کنیم و شاید بسیاری از محدودیتها خارج از اختیار ما باشند؛ اما میتوانیم صادقانه سخن بگوییم، ابهامها را کاهش دهیم، مسیرها را شفافتر کنیم، فرصتهای موجود را بهتر معرفی کنیم و برای ایجاد فرصتهای جدید تلاش کنیم. میتوانیم به جوانان نشان دهیم که صدای آنها شنیده میشود و دغدغههایشان برای سیاستگذار اهمیت دارد.
آنچه در این نشست شکل گرفت، بیش از یک گفتوگو بود؛ تلاشی برای نزدیکتر شدن دو سوی یک رابطه مهم: نسلی که آینده ایران را خواهد ساخت و مجموعهای که امروز مسئولیت فراهم کردن زمینۀ این ساختن را بر عهده دارد.
اکنون نوبت ماست که این گفتوگو را به یک مسیر تبدیل کنیم؛ مسیری برای پیگیری مطالبات، رفع موانع، ایجاد فرصتها و استفاده از ظرفیتهای جوانان. اگر بتوانیم حتی بخشی از دغدغههایی را که در این نشست مطرح شد به نتیجه برسانیم، شاید اندکی از خستگیها، گلایهها و نارضایتیهای جوانان کاسته شود و در مقابل، امید به زندگی در ایران و اراده برای ساختن ایران در آنها افزایش یابد. آینده ایران، پیش از آنکه در برنامهها و اسناد نوشته شود، در ذهن و دل همین جوانان شکل میگیرد. اگر بتوانیم امید، اعتماد و احساس اثرگذاری را در میان آنها تقویت کنیم، در حقیقت بخشی از آینده ایران را ساختهایم.
* مدیرکل طرحهای ملی و فراگیر معاونت جوانان وزارت ورزش و جوانان
