امید چوپانکاره، عضو شورای مرکزی جبهه شریان، در گفتوگو با فارس درباره درگیری اخیر علی کریمی و رضا پهلوی، ضمن اینکه این دو چهره را فاقد جایگاه تعیینکننده در معادلات سیاسی ایران دانست، گفت: جریانهایی در خارج از کشور تلاش کردهاند از این افراد بهعنوان ویترین اپوزیسیون جمهوری اسلامی استفاده کنند، اما مردم ایران چنین جریانی را به رسمیت نشناختهاند.
وی اختلاف اخیر را درگیری میان دو چهرهای توصیف کرد که، بیش از اندازه برای خود جایگاه سیاسی قائل شدهاند و افزود که این درگیریها برای مردم ایران اهمیتی ندارد و نشاندهنده شکست رویاها و خیالپردازیهایی است که درباره آینده سیاسی کشور شکل گرفته بود.
چوپانکاره به شکست رویاهای افرادی مانند علی کریمی اشاره کرد، اما نباید فراموش کرد که پشت این درگیری، این پرسش مهمتر قرار دارد که چرا بخشی از مخالفان جمهوری اسلامی تا این اندازه به پیروزی سریع رضا پهلوی و تغییر ساختار سیاسی ایران امیدوار شده بودند. وقتی فضای مجازی با واقعیت اشتباه گرفته شد
در ماههای پیش از جنگ تحمیلی اخیر، در بخشهایی از فضای مجازی روایتهایی بهصورت گسترده منتشر شد که از فروپاشی قریبالوقوع جمهوری اسلامی، ریزش گسترده اجتماعی و آمادگی جامعه ایران برای پذیرش یک آلترناتیو سیاسی حکایت داشت.
بخشی از این روایتها با حسابها و صفحات متعدد و با اسامی های مختلف بازنشر میشد و تصویری از ایران ارائه میکرد که در آن، جمهوری اسلامی فاقد هرگونه پشتوانه اجتماعی و سیاسی معرفی میشد و رضا پهلوی نیز در آستانه تبدیلشدن به رهبر آینده کشور قرار داشت.
کارشناسان رسانه معتقدند یکی از خطاهای جدی در تحلیل تحولات سیاسی، تبدیل «بازتاب یک روایت در شبکههای اجتماعی» به «واقعیت جامعه» است. فضای مجازی میتواند با تکرار یک پیام، تصویری بسیار بزرگتر از وزن واقعی یک جریان سیاسی ایجاد کند؛ بهخصوص زمانی که فعالیت حسابهای سازمانیافته و هماهنگ نیز به آن اضافه شود.
به نظر میرسد بخشی از حامیان پهلوی نیز تحت تأثیر همین فضا، احتمال تغییر سریع شرایط ایران را بسیار بیشتر از واقعیت ارزیابی کرده بودند.
امید چوپانکاره هم در بخش دیگری از گفتوگوی خود با فارس، با اشاره به همین موضوع گفت: آنچه برخی از این افراد برای آینده ایران تصور کرده بودند، در نهایت چیزی جز «رویا و خیالبافی» نبوده است و مردم ایران تحت تأثیر چنین پروژههایی قرار نگرفتهاند.
بسیاری از کارشناسان سیاسی و رسانه معتقدند که واقعیت روشنتر از روایتهای شبکههای اجتماعی است، آینده ایران را نمیتوان با هشتگ، استوری و حمایت رسانههای خارجی تعیین کرد؛ هر پروژه سیاسی برای رسیدن به قدرت، ناگزیر از عبور از آزمون واقعی جامعه ایران است و تجربه اخیر نشان داد فاصله میان «ایرانِ ساختهشده در فضای مجازی» و «ایرانِ واقعی» بسیار بیشتر از آن چیزی است که برخی تصور میکردند. امید به آمریکا، اسراییل و پهلوی
این محاسبه زمانی اهمیت بیشتری پیدا کرد که برخی جریانهای خارج از کشور عملاً به فشار خارجی علیه ایران دل بستند. تصور آنان این بود که حمله نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی میتواند جمهوری اسلامی را در موقعیتی قرار دهد که امکان ادامه حیات سیاسی نداشته باشد و در چنین شرایطی، رضا پهلوی بتواند خلأ قدرت را پر کند.
اما جنگ و تحولات پس از آن، این محاسبه را با چالش جدی مواجه کرد.
در شرایطی که برخی جریانهای خارجنشین انتظار داشتند فشار نظامی موجب فروپاشی اجتماعی و سیاسی شود، بخشهایی از مردم در حمایت از ایران و تمامیت ارضی کشور به خیابان آمدند و مقاومت اجتماعی در برابر حمله خارجی شکل گرفت.
کارشناسان سیاسی در تحلیل این رفتار تأکید میکنند که نارضایتی از مشکلات داخلی، به معنای پذیرش مداخله خارجی نیست. جامعهای ممکن است نسبت به عملکرد مسئولان انتقاد داشته باشد، اما در برابر حمله خارجی از کشور خود دفاع کند و با پروژهای که از بیرون برای آینده سیاسی آن طراحی شده، همراه نشود.
این همان متغیری بود که به نظر میرسد در محاسبات بخشی از مخالفان جمهوری اسلامی کمتر دیده شده بود. از حمایت از پهلوی تا تعیین ضرب الاجل
علی کریمی یکی از چهرههایی است که تغییر موضع اخیر او، بیش از دیگران مورد توجه قرار گرفته است.
کریمی پیشتر بارها از جریان سلطنتطلب حمایت کرده و منتقدان رضا پهلوی را مورد حمله قرار داده بود؛ اما اکنون در استوریهای خود با لحنی تند، از رضا پهلوی خواسته درباره ادعای ایرج مصداقی از چهرههای نزدیک به رضا پهلوی، اظهارنظر و آن را تکذیب کند، کریمی برای رضا پهلوی مهلت هم تعیین کرده و تهدید کرده ناگفتههایی را مطرح خواهد کرد.
ایرج مصداقی اخیرا گفته که صفحه علی کریمی در اختیار شخص دیگری است و نام «امید دانا» را مطرح کرده است. اینها نه راه پیش دارند، نه راه پس
سیدمحمد حسینی، استاد دانشگاه، در گفتوگو با فارس تاکید می کند که بخشی از این افراد با امید به تحقق یک سناریوی سریع سیاسی وارد میدان شدند و تحت تأثیر شعارها و روایتهایی قرار گرفتند که در فضای مجازی منتشر میشد.
وی میگوید آنان تصور میکردند جمهوری اسلامی در برابر فشار آمریکا و رژیم صهیونیستی از پا درمیآید و رضا پهلوی میتواند به قدرت برسد؛ اما اتفاقات میدانی خلاف این تصور پیش رفت.
به گفته حسینی، اکنون بخشی از این افراد در شرایطی قرار گرفتهاند که «نه راه پیش دارند و نه راه پس»؛ چراکه از یک طرف پروژهای که به آن امید بسته بودند به نتیجه نرسیده و از طرف دیگر، بازگشت از مواضع قبلی برایشان دشوار است.
این وضعیت میتواند توضیحی برای شدت گرفتن اختلافات اخیر باشد؛ وقتی وعده یک پیروزی نزدیک محقق نمیشود، سرخوردگی به جستوجوی مقصر و در نهایت درگیری درونجریانی منجر خواهد شد. دعوای کریمی و سلطنتطلبان میتواند پروژه بازتعریف چهره رضا پهلوی باشد
جواد بخشی الموتی، استاد دانشگاه و کارشناس مسائل سیاسی، البته از زاویهای دیگر به این ماجرا نگاه کرده که قابل توجه است. وی در گفتوگو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری فارس معتقد است اختلاف اخیر علی کریمی و سلطنتطلبان لزوماً یک نزاع ساده و شخصی نیست و باید نسبت به پشت پرده شکلگیری این اختلاف، نحوه مدیریت برخی صفحات و اهداف رسانهای آن حساس بود.
به باور بخشی، حتی این احتمال وجود دارد که تقابل اخیر در نهایت به بازتعریف چهره رضا پهلوی و ایجاد فاصله میان او و مواضع تند برخی چهرههای نزدیک به جریان سلطنتطلب کمک کند؛ از همین رو، صرفاً تماشای دعوای رسانهای میان این افراد نمیتواند برای فهم ابعاد ماجرا کافی باشد.
بخشی الموتی با اشاره به ادعاهای مطرحشده درباره مدیریت صفحه علی کریمی توسط افراد دیگر، تأکید کرد در صورت صحت چنین ادعاهایی، باید مشخص شود چه کسانی و با چه هدفی این محتواها را تولید و هدایت کردهاند.
وی همچنین معتقد است اختلافات اخیر را باید در چارچوب شکافهای درونی جریان ضدانقلاب و نسبت آن با جامعه ایران بررسی کرد؛ جامعهای که هویت ملی و باورهای دینی در آن همچنان نقش تعیینکننده دارد.
این استاد دانشگاه با اشاره به حضور مردم در صحنههای اخیر و ناکامی محاسبات مخالفان جمهوری اسلامی ایران، گفت تحولات اخیر برای بخشی از این افراد روشن کرده است که جمهوری اسلامی از پشتوانههای اجتماعی و اعتقادی برخوردار است و همین مسئله آنان را با واقعیتی متفاوت از تصویری که در فضای رسانهای ساخته بودند، مواجه کرده است. کد خبر 1064035
