هزینه سنگین سیاست خودرویی - سایت خبری اقتصاد پویا

اقتصاد پویا / سرویس صنعت- بازار خودرو ایران سال‌هاست میان دو واقعیت متناقض گرفتار شده است؛ از یک سو آمارهای رسمی از تولید صدها هزار دستگاه خودرو در سال حکایت دارد و از سوی دیگر، مصرف‌کننده ایرانی همچنان با کمبود عرضه، قیمت‌های بالا، خودروهای قدیمی، فاصله قابل توجه قیمت کارخانه و بازار و انتظار طولانی برای تحویل خودرو مواجه است. این تناقض، یک پرسش اساسی را پیش روی سیاست‌گذار قرار می‌دهد: اگر بخش بزرگی از منابع ارزی کشور برای توسعه تولید و مونتاژ خودرو هزینه شده است، چرا نتیجه این سرمایه‌گذاری در بازار به شکل افزایش عرضه خودروهای اقتصادی، کم‌مصرف، هیبریدی و برقی دیده نمی‌شود؟ حسین جلیلی بال / برآورد مطرح‌شده این است که طی سه تا چهار سال گذشته حدود ۳۰ میلیارد دلار منابع ارزی به خودروسازان و مونتاژکاران اختصاص یافته تا خودرو و قطعاتی مانند موتور، در، شاسی و اتاق از چین وارد و در داخل کشور مونتاژ شود. این رقم، در صورت صحت، آن‌قدر بزرگ است که نمی‌توان آن را صرفاً یک هزینه صنعتی تلقی کرد؛ زیرا ۳۰ میلیارد دلار در اقتصادی مانند ایران می‌تواند منابع لازم برای اجرای پروژه‌های متعدد زیرساختی، توسعه فناوری یا واردات گسترده خودروهای اقتصادی را فراهم کند.حتی اگر رقم ۳۰ میلیارد دلار را کنار بگذاریم و فرض کنیم منابع واقعی اختصاص‌یافته به این بخش حدود ۱۵ میلیارد دلار بوده است، باز هم سؤال درباره نحوه مصرف ارز جدی باقی می‌ماند. با فرض خودروهای ۱۵ هزار دلاری، ۱۵ میلیارد دلار معادل ارزش واردات یک میلیون دستگاه خودرو خواهد بود. این مقایسه البته یک محاسبه ساده است و در عمل هزینه‌های حمل‌ونقل، بیمه، تعرفه، خدمات پس از فروش و سایر هزینه‌های واردات نیز باید به آن اضافه شود؛ اما همین محاسبه ساده نشان می‌دهد که اندازه منابع مورد بحث تا چه اندازه قابل توجه است.موضوع مهم‌تر آن است که این یک میلیون دستگاه، در صورت تحقق، می‌توانست مستقیماً وارد بازار مصرف شود و بخشی از شکاف عرضه و تقاضا را کاهش دهد. خودروهای اقتصادی، هیبریدی و برقی می‌توانستند علاوه بر افزایش عرضه، به کاهش مصرف سوخت و نوسازی بخشی از ناوگان نیز کمک کنند. در مقابل، الگوی مونتاژ فعلی این پرسش را ایجاد می‌کند که چه میزان از ارزش افزوده واقعی در داخل ایجاد می‌شود و چه میزان از منابع ارزی صرف واردات قطعات و مجموعه‌های اصلی می‌شود. …