وی با اشاره به موانع اقتصادی به عنوان یکی از عواملی که در سالهای اخیر به افزایش آمار جوانان مجرد در جامعه دامن میزند، ادامه داد: افزایش هزینه مسکن، اشتغال ناپایدار، کاهش قدرت خرید و حتی نااطمینانی نسبت به آینده باعث میشود افراد به سمت ازدواج و زندگی متاهلی نروند. به نظر من در تمام معضلات اجتماعی، ریشه اقتصادی مشاهده میشود.
این جامعهشناس درباره تسهیلات و امکانات شهری برای افراد مجرد و نسبت آن با افراد متأهل، عنوان کرد: با وجود اینکه در جامعهشناسی نمیتوان بهطور قطعی درباره موضوعی صحبت کرد، اما با توجه به تمام تفاسیر، در جامعه تدابیر و خدمات فرهنگی، رفاهی و اجتماعی متناسب با افراد مجرد در نظر گرفته نشده است و این موضوع در سیاستگذاریهای شهری نیز مورد توجه قرار نگرفته است. بسیاری از امکانات و خدمات شهری ارائه شده موجود در جامعه برای افراد مجرد و متاهل قابل استفاده است. امکانات ارائه شده در راستای سیاستگذاریهای کلان کشوری و در راستای سیاستهای جوانی جمعیت مورد توجه قرار گرفته است؛ هدف این است که جمعیت و نرخ ازدواج افزایش یابد. امکانات و خدمات شهری در راستای سیاستهای خانواده محور ارائه میشود و مختص افراد مجرد نیست.
مسلمان با تاکید براینکه درباره نیازهای افراد مجرد و متاهل در سیاستگذاریهای شهری در حوزههایی همچون مسکن، امنیت و فراغت، نباید تفاوت قائل شد، گفت: این موضوعات مجموعهای از حقوق شهروندی است که میان افراد مجرد و متاهل جامعه، مشترک است. لازم به ذکر است که با وجود تاکید بر سیاستهای خانواده محوری، حتی برای افراد متاهل نیز به آن میزان که در کلام بها داده میشود، امکاناتی فراهم نشده است.
وی با اشاره به اینکه میان حقوق شهروندی افراد مجرد و متاهل نمیتوان تفکیک قائل شد، گفت: هردو قشر افراد مجرد و متاهل در جامعه، به دلیل هزینههای سرسامآوراجارهها، خرید ملک و خانه با مشکل مسکن مواجه هستند. سایر مسائل مانند امنیت اجتماعی به ویژه امنیت روانی جامعه به علت مشکلات معیشت و اقتصادی مختل شده است؛ همچنین فراغت افراد نیز به علت سیاستگذایهای اقتصادی کاهش پیدا کرده است و این موضوعات برای هردو طیف مجرد و متاهل جامعه سخت است.
این کارشناس علوماجتماعی درخصوص الگوی غالب شهری و نیازهای افراد مجرد، اظهار کرد: در رابطه با این موضوع مفهومی با عنوان ناهماهنگی میان ساختار فضایی شهر و تغییر الگوی زندگی، مطرح میشود، این مفهوم به این معنا است که ساختار شهری برای افراد متاهل و براساس سیاستهای خانواده محور و فرزند محور طراحی شده است؛ اما با توجه به اینکه سبک زندگی مجردی در حال رشد است، میان فضاهای شهری و الگوی زندگی در جامعه تضاد ایجاد میشود.
ضرورت تطبیق شهرها با تنوع الگوهای زندگی موجود در جامعه
مسلمان با اشاره به اینکه سرعت رشد سبک زندگی مجردی نسبت به فضایهای شهری در حال تاسیس بیشتر است، افزود: به این علت افراد نمیتوانند خود را با فضای موجود شهری هماهنگ کنند و این عامل باعث میشود جامعه با شکلگیری چند شکاف در حوزههای مختلف مواجه شود. از جمله این شکافها، مسئله مسکن است؛ لازم به ذکر است افراد مجرد نیز به مسکنهایی متناسب با خود و با متراژ کوچکتر نیاز دارند اما در طراحیهای شهری، غالبا مسکنها متناسب با نیاز خانوادهها و زوجها طراحی شده است.
وی با اشاره به شکاف موجود در فضاهای عمومی و فراغت در طراحی شهرها، بیان کرد: درون فضای شهری برخی از محیطها و فضاها برای جمعهای خانوادگی و افراد متاهل تعریف شده است و سایر آنها را فضاهای تجاری تشکیل میدهد. در این میان جوانان مجردی که نمیخواهند داخل خانه بمانند و توان مالی کافی برای استفاده دائم از این فضاهای شهری و تجاری ندارند، در تعاملات اجتماعی با مشکل مواجه میشوند.
این کارشناس علوم اجتماعی با اشاره به اینکه میان سیاستگذاریهای شهری و سیاستهای افزایش جمعیت با واقعیتهای موجود در جامعه و افزایش افراد مجرد تعارض بالقوه وجود دارد، تصریح کرد: با طراحی درست سیاستها، میتوان این دو موضوع را با همزمان دنبال کرد. افزایش زندگی مجردی، اگر به عنوان یک واقعیت اجتماعی در نظر گرفته شود، سیاستگذاری شهری را با ضرورت تطبیق شهر، با تنوع الگوهای زندگی مواجه میکند.
مسلمان ادامه داد: پیامد نخست، تغییر در الگوی تقاضا برای مسکن است. وقتی تعداد خانوارهای تکنفره یا افراد جوانی که بهصورت مستقل زندگی میکنند افزایش پیدا میکند، تقاضا برای واحدهای کوچک، مسکن استیجاری و مسکن با متناسب با توان مالی افراد نیز افزایش پیدا میکند. بنابراین برنامهریزی مسکن نمیتواند فقط بر خانوادههای چندنفره متمرکز باشد.
وی با اشاره به تغییر در نیازهای خدمات اجتماعی و فضاهای عمومی به عنوان یکی دیگر از پیامدها، عنوان کرد: فردی که تنها زندگی میکند ممکن است بیش از گذشته به فضاهای عمومی برای تعامل اجتماعی، ورزش، تفریح، آموزش و شکلدهی شبکههای ارتباطی نیاز داشته باشد. بنابراین شهر باید بتواند بخشی از کارکردهایی را که در گذشته عمدتاً در خانواده اتفاق میافتاد، از طریق فضاها و نهادهای اجتماعی در اختیار شهروند قرار دهد.
این کارشناس جامعهشناسی با تأکید بر اینکه پذیرش واقعیت زندگی مجردی به معنای ترویج تجرد نیست، خاطرنشان کرد: سیاستگذار باید واقعیت اجتماعی را بپذیرد تا بتواند موانع تشکیل خانواده را کاهش دهد. خدمات شهری باید متناسب با شهروندان موجود طراحی شود، نه شهروندانی که آرزو داریم وجود داشته باشند. در عین حال، اگر هدف افزایش جمعیت است، باید همین خدمات را به ابزاری برای کاهش ناامنی و تسهیل گذار جوانان از تجرد به تشکیل خانواده تبدیل کنیم. این رویکرد سیاسی-اجتماعی، نه سیاست جوانی جمعیت را نفی میکند و نه واقعیت اجتماعی تجرد را انکار میکند. ضمن اینکه در بحثهای جاری سیاست جمعیتی نیز بر این نکته تأکید شده که صرف مشوقهای مقطعی کافی نیست و اشتغال، مسکن و امنیت اقتصادی باید همزمان مورد توجه قرار گیرند.
انتهای پیام
![[کامران نرجه] ذینفعان تأمین اجتماعی صبور باشند](/news/u/2026-08-23/ettelaat-n4nc3.jpg)
