قفل شدن زانو؛ چرا و چگونه؟

وی افزود: ناتوانی در خم یا صاف کردن کامل زانو، گیر کردن ناگهانی هنگام راه رفتن یا تغییر وضعیت، احساس وجود مانع یا جسم داخل مفصل، درد هنگام حرکت، تورم، احساس تق‌تق یا کلیک، بی‌ثباتی و محدود شدن دامنه حرکتی از جمله علائمی هستند که ممکن است همراه با قفل شدن زانو مشاهده شوند. تفاوت قفل مکانیکی و قفل کاذب زانو

این متخصص ارتوپدی با اشاره به اهمیت تشخیص نوع قفل شدن زانو گفت: از نظر بالینی باید بین «قفل مکانیکی واقعی» و «قفل کاذب» تفاوت قائل شد؛ در قفل مکانیکی واقعی، وجود یک مانع فیزیکی در داخل مفصل مانع حرکت زانو می‌شود، در حالی که در قفل کاذب، عواملی مانند درد، اسپاسم عضلانی یا التهاب می‌توانند موجب محدودیت حرکتی شوند. پارگی منیسک؛ یکی از علل مهم قفل مکانیکی زانو

دکتر سبحانی، پارگی منیسک را از مهم‌ترین علل قفل مکانیکی زانو عنوان کرد و گفت: برخی انواع پارگی منیسک، به‌ویژه پارگی‌های جابه‌جا شده مانند پارگی «Bucket-handle»، می‌توانند با قرار گرفتن قطعه‌ای از منیسک در فضای مفصلی، موجب گیرکردن زانو و ناتوانی در صاف کردن کامل آن شوند.

وی ادامه داد: آسیب‌های غضروفی و استئوکندرال و همچنین وجود اجسام آزاد داخل مفصل نیز ممکن است باعث گیرکردن متناوب یا دائمی زانو شوند.

این متخصص ارتوپدی خاطرنشان کرد: در مراحل پیشرفته آرتروز زانو نیز تغییر شکل سطوح مفصلی، ایجاد زوائد استخوانی و وجود اجسام آزاد می‌تواند احساس گیرکردن یا محدودیت حرکتی ایجاد کند.

وی افزود: آسیب‌های رباطی، به‌ویژه آسیب رباط صلیبی قدامی (ACL)، نیز ممکن است همراه با پارگی منیسک یا آسیب‌های غضروفی باشد و در این شرایط بیمار علاوه بر احساس بی‌ثباتی، علائم گیرکردن زانو را نیز تجربه کند.

دکتر سبحانی با بیان اینکه التهاب و تجمع مایع داخل مفصل نیز می‌تواند حرکت زانو را محدود کند، گفت: در برخی بیماری‌های التهابی یا پس از آسیب‌های حاد، درد و تجمع مایع مفصلی ممکن است حالتی شبیه قفل شدن ایجاد کند. تشخیص بر اساس معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری

وی با تأکید بر اینکه قفل شدن زانو یک علامت و نه یک بیماری واحد است، اظهار کرد: تشخیص علت آن بر اساس شرح حال، معاینه فیزیکی و در صورت نیاز انجام تصویربرداری صورت می‌گیرد.

این متخصص ارتوپدی افزود: در معاینه، دامنه حرکتی زانو، وجود مایع داخل مفصل، حساسیت خط مفصلی، تست‌های مربوط به منیسک و رباط‌ها و میزان ثبات مفصل بررسی می‌شود. رادیوگرافی ساده نیز می‌تواند در بررسی آرتروز، تغییرات استخوانی و برخی اجسام آزاد مفید باشد و در مواردی که احتمال آسیب منیسک یا غضروف مطرح باشد، MRI اطلاعات دقیق‌تری در اختیار پزشک قرار می‌دهد. درمان؛ از روش‌های غیرجراحی تا آرتروسکوپی

دکتر سبحانی گفت: روش درمان قفل شدن زانو به علت ایجادکننده، شدت علائم، سن، سطح فعالیت بیمار و یافته‌های معاینه و تصویربرداری بستگی دارد.

وی افزود: در مواردی که محدودیت حرکتی ناشی از درد، التهاب یا آسیب‌هایی باشد که نیاز به جراحی فوری ندارند، ممکن است کاهش موقت فعالیت‌های تشدیدکننده علائم، کنترل درد و التهاب، فیزیوتراپی و تمرینات مناسب برای افزایش دامنه حرکتی و تقویت عضلات اطراف زانو مورد استفاده قرار گیرد.

این متخصص ارتوپدی ادامه داد: در بیماران مبتلا به آرتروز یا بیماری‌های التهابی نیز درمان بیماری زمینه‌ای اهمیت دارد و بازگشت به فعالیت‌های ورزشی باید به‌صورت تدریجی و بر اساس شرایط بیمار انجام شود.

وی تصریح کرد: در صورت وجود قفل مکانیکی واقعی، به‌ویژه زمانی که پارگی جابه‌جا شده منیسک یا جسم آزاد داخل مفصل مانع حرکت زانو شده باشد، ممکن است درمان آرتروسکوپیک یا سایر روش‌های جراحی مورد نیاز باشد. نوع جراحی نیز بر اساس نوع و محل آسیب تعیین می‌شود و در برخی پارگی‌های منیسک، بسته به شرایط، ترمیم منیسک یا منیسک‌کتومی محدود انجام می‌شود. قفل شدن ناگهانی زانو را جدی بگیرید

دکتر سبحانی تأکید کرد: قفل شدن ناگهانی زانو، به‌خصوص پس از آسیب ورزشی یا ضربه، اگر با ناتوانی در صاف کردن زانو، تورم قابل توجه یا درد شدید همراه باشد، نیازمند ارزیابی پزشکی است.

وی خاطرنشان کرد: تشخیص به‌موقع علت قفل شدن زانو و افتراق قفل مکانیکی واقعی از محدودیت حرکتی ناشی از درد و التهاب، نقش مهمی در انتخاب درمان مناسب دارد و در موارد منتخب، با تشخیص و صلاحدید پزشک، ممکن است انجام جراحی ضروری باشد.