خطرات تنها یک بار آفتاب‌سوختگی شدید برای سلامت

یک فراتحلیل منتشر شده در مجله JAMA Dermatology نشان می‌دهد که متاسفانه چنین است و تنها یک آفتاب‌سوختگی شدید می‌تواند سلامت بدن را برای همیشه تغییر دهد.

در میان ۱۷ مطالعه که شامل بیش از ۳۲۱ هزار نفر بود، افرادی که سابقه آفتاب‌سوختگی‌های دردناک، تاول‌زا یا شدید داشتند، احتمال بیشتری برای ابتلا به کارسینوم سلول سنگفرشی پوستی(cSCC) که یکی از شایع‌ترین انواع سرطان پوست است، داشتند.

سرطان پوست سلول سنگفرشی که به عنوان کارسینوم سلول سنگفرشی پوستی نیز شناخته می‌شود، یکی از انواع اصلی سرطان پوست در کنار سرطان سلول‌های بازال و ملانوم است. معمولاً به صورت یک توده سفت با بالای پوسته پوسته ظاهر می‌شود، اما می‌تواند زخم نیز ایجاد کند. شروع آن اغلب طی چند ماه است. سرطان پوست سلول سنگفرشی بیشتر از سرطان سلول بازال به نواحی اطراف سرایت می‌کند.

محققان در میان هزاران مطالعه منتشر شده کاوش کردند و داده‌های ۱۷ مورد را برای تجزیه و تحلیل جمع‌آوری کردند. آنها دریافتند افرادی که در طول زندگی خود به طور متوسط ​​دچار آفتاب‌سوختگی‌های دردناک، تاول‌زا یا شدید می‌شوند، ۵۱ درصد بیشتر از افرادی که چنین سابقه‌ای ندارند، احتمال ابتلا به cSCC دارند.

این خطر برای افرادی که دفعات بیشتری این اتفاق برایشان می‌افتد، ۶۹ درصد بیشتر بود.

متخصصان مرکز پزشکی دانشگاه روچستر در نیویورک، این سوختگی‌ها را «آفتاب‌سوختگی‌های تغییردهنده زندگی» می‌نامند، زیرا آسیبی که اشعه فرابنفش به دی‌ان‌ای سلول‌های پوست وارد می‌کند، می‌تواند اثرات مادام‌العمر داشته باشد.

ممکن است وقتی گرمای آفتاب‌سوختگی فروکش می‌کند، احساس آرامش کنیم، اما آسیب به دی‌ان‌ای همچنان ادامه دارد.

آدرین ویکتور(Adrienne Victor)، متخصص انکولوژی در موسسه سرطان ویلموت دانشگاه روچستر که در این تجزیه و تحلیل نقشی نداشته است، گفت: وقتی بدن آن آسیب را ترمیم می‌کند، گاهی اوقات ممکن است اشتباهاتی رخ دهد. با گذشت زمان، این جهش‌ها می‌توانند جمع شوند و به ایجاد سرطان پوست کمک کنند.

این فراتحلیل که در سال ۲۰۲۵ منتشر شد، توسط ایزاک وبر(Isaac Weber)، متخصص پوست و همکارانش در مرکز سرطان ام‌دی اندرسون دانشگاه تگزاس و سایر موسسات آمریکایی انجام شد.

وبر و همکارانش نوشتند: در حالی که نقش قرار گرفتن در معرض اشعه فرابنفش در cSCC به خوبی اثبات شده است، اما اثر خاص آفتاب سوختگی هنوز کمتر قطعی است. احتمالاً به این دلیل که اندازه‌گیری اثرات آفتاب سوختگی‌های گذشته دهه‌ها پس از وقوع آنها دشوار است.

وی افزود:‌ جدا کردن قرار گرفتن در معرض اشعه فرابنفش مزمن از آفتاب سوختگی به دلیل همپوشانی بالقوه آنها چالش برانگیز است. افرادی که آفتاب سوختگی بیشتری دارند، ممکن است در معرض قرار گرفتن مزمن بیشتری نیز داشته باشند.

محققان از داده‌هایی استفاده کردند که در صورت امکان برای سن، جنسیت، رنگ پوست و حساسیت پوست تنظیم شده بودند.

به طرز چشمگیری، آفتاب سوختگی‌های شدید مکرر در دوران کودکی با خطر بالاتر ابتلا به cSCC (تا سه برابر احتمال بیشتر) همراه بود و حتی به نظر می‌رسید که چند آفتاب سوختگی بد، خطر cSCC را افزایش می‌دهد.

اگرچه قطعیت شواهد تا حدی به دلیل داده‌هایی که به یادآوری سوابق آفتاب‌سوختگی گذشته افراد متکی بودند، همچنان پایین بود، اما وبر و همکارانش نتیجه گرفتند که یافته‌های آنها اهمیت استراتژی‌های مؤثر پیشگیری از آفتاب‌سوختگی را به ویژه برای کودکان و نوجوانان تقویت می‌کند.

جینیا الفغالی متخصص پوست، این توصیه را در بیانیه دانشگاه روچستر تکرار کرد و توضیح داد: کودکان به دلیل عوامل خطر متعدد، از جمله زیست‌شناسی سلول‌های پوستی تولیدکننده رنگدانه، احتمال بیشتر قرار گرفتن در معرض آفتاب و استفاده نامنظم از کرم‌های ضد آفتاب، بیشتر مستعد ابتلا به سرطان پوست هستند.

فراتحلیل‌های گذشته که سابقه سایر سرطان‌های پوست و آفتاب‌سوختگی را بررسی می‌کردند، نتایج مشابهی را نشان داده‌اند مبنی بر اینکه هرچه آفتاب‌سوختگی‌های شدیدتر در دوران کودکی، در هر دهه یا در طول زندگی بیشتر باشد، خطر ابتلا به ملانوما یا کارسینوم سلول بازال بیشتر است.

اساساً آسیب‌ها افزایش می‌یابند و سوختگی‌های شدید مکرر خطرناک هستند، بنابراین اجتناب از آنها احتمالاً در کاهش خطر سرطان پوست بسیار مؤثر است.

هرچند این داده‌ها ممکن است ناراحت‌کننده باشند، اما تمام ماجرا را بیان نمی‌کنند. اشعه فرابنفش یک ماده سرطان‌زای شناخته شده است و قرار گرفتن در معرض آفتاب در طول زندگی یک فرد تأثیری بسیار واقعی بر احتمال ابتلا به سرطان دارد، اما ملاحظات مهم دیگری نیز وجود دارد.

ژنتیک نقش دارد، اما علاوه بر آن، انتخاب‌های سبک زندگی مانند سیگار کشیدن نیز می‌توانند در خطر ابتلا به سرطان پوست نقش داشته باشند.

استفاده از تخت‌های برنزه کننده نیز خطر ابتلا به ملانوما را افزایش می‌دهد، به طوری که یک مطالعه در سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که قرار گرفتن منظم در معرض نور مصنوعی فرابنفش مصنوعی می‌تواند برای پوست بدتر از نور خورشید باشد.

قرار گرفتن در معرض آفتاب به مدت کوتاه ممکن است به افزایش سطح ویتامین D کمک کند، اما یافته‌های فراتحلیل‌های اخیر در مورد سابقه آفتاب سوختگی و خطر سرطان پوست نشان می‌دهد که ما واقعاً باید از آفتاب سوختگی‌هایی که به پوست به طور قابل مشاهده‌ای آسیب می‌زنند، اجتناب کنیم.

اگرچه نمی‌توانیم سابقه آفتاب سوختگی قدیمی خود را پاک کنیم، اما می‌توانیم از اضافه کردن دفعات جدید خودداری کنیم.

ویکتور می‌گوید: بعضی از مردم به دلیل افسانه‌هایی مبنی بر اینکه ترکیبات کرم ضد آفتاب می‌توانند باعث سرطان پوست شوند، از آن اجتناب می‌کنند. با این حال، قوی‌ترین شواهد نشان می‌دهد که قرار گرفتن در معرض اشعه فرابنفش علت اصلی اکثر سرطان‌های پوست است.

اجتناب از آفتاب شدید ظهر و جستجوی سایه در زیر درخت یا چتر، از دیگر روش‌های هوشمندانه برای جلوگیری از آفتاب سوختگی است.

این فراتحلیل در مجله JAMA Dermatology منتشر شده است.