هزارتوی قیمت‌گذاری لبنیات

بازار لبنیات در سال ۱۴۰۵ وارد مرحله‌ای شده که دیگر مسئله فقط افزایش قیمت چند قلم محصول نیست؛ فاصله میان قیمت مصوب و توان خرید خانوار، گسترش محصولات خارج از قیمت‌گذاری مستقیم و نبود شفافیت کافی درباره قیمت بسیاری از کالاها، سیاست تنظیم بازار را با یک پرسش جدی مواجه کرده؛ دولت چگونه می‌تواند هم از تولیدکننده حمایت کند و هم مانع حذف تدریجی لبنیات از سفره خانوار شود؟ بازار لبنیات در هفته‌های اخیر بار دیگر به یکی از نقاط حساس سیاست‌گذاری غذایی تبدیل شده است. در ظاهر دولت برای چند قلم محصول پرمصرف قیمت تعیین می‌کند و از تولیدکنندگان می‌خواهد این محصولات را با نرخ مشخص به بازار عرضه کنند اما در عمل، بخش بزرگی از سبد لبنیات خارج از این چارچوب قرار دارد و مصرف‌کننده با محصولاتی مواجه است که قیمت آن‌ها می‌تواند از یک برند تا برند دیگر و از یک فروشگاه تا فروشگاه دیگر تفاوت قابل توجهی داشته باشد. مسئله زمانی جدی‌تر می‌شود که حتی قیمت‌های مصوب نیز برای بسیاری از خانوارها دیگر «ارزان» محسوب نمی‌شود. در خردادماه ۱۴۰۵، قیمت چهار قلم لبنیات پرمصرف تعیین شد؛ شیر نایلونی ۹۰۰ گرمی کم‌چرب ۸۴ هزار تومان، شیر بطری یک لیتری ۹۸ هزار تومان، پنیر UF چهارصد گرمی ۲۰۳ هزار تومان و ماست دبه‌ای دو کیلوگرمی ۲۲۸ هزار و ۷۰۰ تومان. این قیمت‌ها در شرایطی تعیین شد که قیمت شیر خام تحویلی به کارخانه نیز به ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان در هر کیلوگرم رسیده بود. اما کمتر از دو ماه بعد، نرخ‌های جدیدی برای سه قلم دیگر یا همان اقلام با مشخصات جدید اعلام شد. بر اساس مصوبه جدید، شیر بطری یک لیتری با ۲.۵ درصد چربی ۱۲۰ هزار تومان، شیر نایلونی ۹۰۰ گرمی با همین میزان چربی ۹۱ هزار تومان و ماست دبه‌ای دو کیلوگرمی ۲۶۵ هزار تومان قیمت‌گذاری شد. مقایسه این دو مرحله نشان می‌دهد قیمت شیر بطری حدود ۲۲ درصد و قیمت ماست دو کیلویی نزدیک به ۱۶ درصد افزایش یافته است. شیر نایلونی نیز حدود ۸ درصد گران‌تر شده است. البته بخشی از تفاوت به افزایش درصد چربی محصولات مربوط می‌شود اما از نگاه مصرف‌کننده، نتیجه نهایی تفاوت چندانی ندارد؛ کالایی که باید در [ ]