به نوشته این روزنامه این موضعگیری، تلاشهای گسترده این هفته برای ازسرگیری روند دیپلماتیک را با پیچیدگی جدی مواجه ساخته است.
به گفته منابع آگاه، ترامپ اکنون بر سیاست فشار حداکثری اقتصادی بر تهران متمرکز شده و حاضر است منتظر بماند تا ببیند آیا این راهبرد نتیجهبخش خواهد بود یا خیر.
منابع مطلع گفتهاند ترامپ بهویژه دیگر تمایلی به احیای تفاهمنامه ژوئن ندارد؛ توافقی که در داخل آمریکا بهشدت مورد انتقاد قرار گرفته و آن را در برابر ایران «نرم» تلقی کردهاند.
عمیر کریم، پژوهشگر دانشگاه بیرمنگام، میگوید مشکل اینجاست که قواعد بازی عوض شده و پیشرفت مذاکرات منوط به این است که یک طرف در برابر تفسیر طرف مقابل تسلیم شود.
او گفت: «تفاهمنامه قدیمی عملاً از هر جهتی مرده و تمامشده است. در شرایط فعلی، کار میانجیها برای رسیدن طرفین به نوعی سازش و توافق، از هر زمان دیگری سختتر شده است.»
به نوشته والاستریتژورنال دیپلماتهای عرب امیدوارند در میان نگرانی از واکنش نظامی ایران به کارزار فشار اقتصادی ترامپ، مسیر دیپلماسی دوباره باز شود.
این جنگ درآمد گردشگری و سرمایهگذاری آنها را نابود کرده، هزینهها را بالا برده و برنامههای توسعه اقتصادی منطقهای را بدون هیچ افق روشنی به تأخیر انداخته است.
در این راستا، کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، روز جمعه ششم شهریور 1405 اعلام کرده است که در حال حاضر هیچ گفتوگویی میان ایران و آمریکا در جریان نیست. لویت در مصاحبهای مدعی شده است که واشنگتن پس از انجام عملیات موسوم به «خشم حماسی» با هدف نابودی توان نظامی ایران، اکنون به راهبرد «طرد اقتصادی» برای وارد کردن ضربه به اقتصاد این کشور روی آورده است.
لویت در ادامه گفته است: «در حال حاضر هیچ مذاکرهای در جریان نیست و این وضعیت تا زمانی ادامه خواهد داشت که رئیسجمهور احساس کند طرف ایرانی به شکلی جدی و معنادار پای میز مذاکره حاضر میشود. ما هنوز چنین نشانهای را مشاهده نکردهایم.»
سخنگوی کاخ سفید که روزهای پایانی مسئولیت خود را سپری میکند، همچنین مدعی شده است که ترامپ همه گزینهها را در قبال ایران روی میز دارد.
به گزارش تابناک، عدم تمایل دولت آمریکا برای از سرگیری مذاکرات با ایران در حالی است که تهران هفتهای پرترافیکی را به لحاظ دیدارهای دیپلماتیک پشت سر گذاشته است.
در هفته جاری ابتدا عاصم منیر فرمانده ارتش پاکستان روز دوشنبه دوم شهریور ۱۴۰۵ به ایران سفر و با مقامات آن دیدار کرد. وی پیش از سفر به ایران با ترامپ تلفنی گفتوگو کرده بود.
منابع مطلع پاکستانی گزارش داده بودند که فرمانده ارتش پاکستان پیش از این سفر، با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، گفتوگوی تلفنی داشته است تا درباره آخرین تحولات و نحوه ترغیب ایران به بازگشت به میز مذاکره گفتوگو کند.
فرمانده ارتش پاکستان در این سفر با مقامات ارشد ایرانی از جمله رئیسجمهور مسعود پزشکیان، رئیس مجلس محمدباقر قالیباف، وزیر امور خارجه سید عباس عراقچی، وزیر کشور اسکندر مؤمنی و نیز محسن رضایی، نماینده رهبر معظم انقلاب در شورای عالی امنیت ملی، دیدار و گفتوگو کرده بود.
در خصوص این سفر و مباحث مطرح شده الحدث به نقل از منابع آگاه مدعی شده است که فرمانده ارتش پاکستان به ایران پیشنهاد توقف محاصره دریایی و لغو تحریمها را بر اساس تفاهمنامه ارائه کرده است.
بر اساس این گزارش، واشنگتن در ازای توقف حملات گروههای طرفدار ایران، پیشنهاد توقف محاصره دریایی و لغو تحریمها علیه ایران را مطرح کرده است.
همچنین العربیه به نقل از یک منبع مطلع اعلام کرده بود: آمریکا پیشنهاد کرده که در ازای باز شدن تنگه هرمز و توقف حملات توسط عوامل، محاصره را متوقف کرده و تحریمها را رفع کند.
با وجود این گمانهها، وزارت خارجه پاکستان روز پنجشنبه ۵ شهریور اعلام کرد که ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش این کشور، طی روزهای گذشته پیامهای جدیدی از دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، به ایران منتقل نکرده است و سفر اخیر او به تهران در چارچوب تلاشهای مستمر اسلام آباد برای جلوگیری از ازسرگیری جنگ و حل و فصل این بحران انجام شده است.
طاهر اندرابی، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان در نشست خبری درباره گزارشهای منتشرشده مبنی بر انتقال پیام از سوی ژنرال منیر به مقامات ایرانی در جریان سفر اخیرش گفت: این ادعاها نادرست است و سفر فرمانده ارتش پاکستان در چارچوب نقش اسلام آباد در میانجیگری انجام شده است.
در مجموع هدف اصلی سفر منیر که ادعا میشود با درخواست مستقیم دونالد ترامپ انجام شد، استفاده از نفوذ پاکستان برای ترغیب بدنه نظامی و امنیتی ایران به بازگشت به میز مذاکره بود. گزارشها حاکی از آن است که این دیدارها بسیار مثبت و سازنده بوده و پیشرفت قابل توجهی حاصل شده است.
در این راستا، سیدمهدی طباطبایی؛ معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر رئیس جمهور ایران روز سه شنبه سوم شهریور ماه در شبکه اجتماعی اکس نوشته بود: برخلاف برخی گمانهزنیهای نادرست رسانهای، سفر فیلد مارشال عاصم منیر فرمانده ارتش کشور دوست پاکستان به ایران بسیار ثمربخش و واجد دستاوردهای دیپلماتیک بسیار ارزشمندی بود که نتایج آن بهزودی آشکار خواهد شد.
به گزارش تابناک، روز بعد از سفر منیر به ایران و در روز سه شنبه سوم شهریور ۱۴۰۵، «بدر البوسعیدی» وزیر خارجه عمان به ایران سفر کرد.
متعاقب این سفر، ایران و عمان برای ایجاد یک کریدور دریانوردی موقت مشترک از طریق تنگه هرمز و اجرای یک پروژه مشترک به منظور پاکسازی تنگه از مین به توافق رسیدند.
متعاقب دیدار با همتای ایرانی، البوسعیدی گفت که «مذاکرات سازندهای» با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان داشته است.
البوسعیدی ابراز امیدواری کرد که به زودی ایجاد یک گذرگاه موقت در تنگه هرمز و تمهیدات عملی برای بازگرداندن ناوبری ایمن را اعلام کند.
وی تأکید کرد که «موضوع مدیریت تنگه هرمز در آینده بررسی خواهد شد و در زمان مناسب، مطابق با ماده ۵ تفاهمنامه اسلام آباد، به یک راه حل دائمی دست خواهیم یافت».
به گزارش تابناک، متعاقب دیدار دو مقام پاکستانی و عمانی، سفر شیخ محمد بن عبدالرحمن بن جاسم آل ثانی نخستوزیر و وزیر امور خارجه قطر در روز پنجشنبه پنجم شهریور ۱۴۰۵ به تهران رخ داد.
شیخ محمد بن عبدالرحمن بن جاسم آل ثانی، در این سفر با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، و محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، دیدار کرد.
متعاقب دیدار با شیخ محمد بن عبدالرحمن، سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه ایران در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «با نخستوزیر و وزیر امور خارجه قطر، گفتوگوهای سازنده و مبتکرانهای در تهران داشتیم.»
عراقچی تصریح کرد: «بازگرداندن دیپلماسی به مسیر خود ناممکن نیست. این امر به درک یک واقعیت ساده از سوی آمریکا بستگی دارد: فشار نتیجه نمیدهد. آمریکا باید اعتماد ایجاد کند، با احترام سخن بگوید، حقوق ما را تصدیق کند و به تعهدات خود پایبند باشد.»
در خصوص این سفر، فداحسین مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با تابناک گفته بود: قطریها به دلیل ارتباط نزدیکی که با آمریکاییها دارند، احتمالاً حامل پیامهایی از سوی آمریکا درباره مذاکرات خواهند بود و تلاش خواهند کرد زمینهای برای قرار گرفتن دوباره ایران و آمریکا در مسیر مذاکره فراهم شود. مسائل مالی نیز که قطر درباره آن پذیرفته است، همچنان به قوت خود باقی است.
به گزارش تابناک، در مجموع میتوان گفت بازدیدهای پیاپی مقامات ارشد نظامی و سیاسی از تهران در هفته جاری را میتوان بخشی از تلاشهای میانجیگرانه برای کاهش تنشها و آمادهسازی شرایط برای گفتوگو ارزیابی کرد. این دیدارها بر موضوعات کلیدی مانند تنگه هرمز، رفع تحریمها و ازسرگیری مذاکرات متمرکز بوده است.
باید توجه داشت رویکرد فعلی دولت ترامپ تلفیقی از فشار اقتصادی و نظامی با دیپلماسی است. از یک سو، تحریمهای جدیدی علیه ایران اعمال شده و محاصره دریایی ادامه دارد، و از سوی دیگر، از طریق میانجیهایی مانند پاکستان، به دنبال وادار کردن ایران به عقبنشینی و پذیرش شرایط خود هستند. بنابراین، انکار وجود مذاکرات از سوی واشنگتن میتواند بخشی از این بازی فشار باشد.
