بابک صدرایی، کارشناس بازار خودرو، با اشاره به وضعیت فعلی این بازار گفت: بازار خودرو طی ماههای اخیر به دلیل رسیدن قیمتها به سقفهای بالا و کاهش قدرت خرید وارد رکود شده است، اما افزایش نرخ ارز نمیتواند بدون اثر بر قیمت خودرو باقی بماند.
رشد دلار چه اثری بر قیمت خودرو دارد؟
صدرایی معتقد است اگر روند صعودی نرخ ارز ادامه پیدا کند، بازار خودرو نیز بهتدریج به آن واکنش نشان خواهد داد. به گفته این کارشناس، در حال حاضر نیز نشانههایی از افزایش جزئی قیمت برخی خودروها در بازار مشاهده میشود، اما این موضوع به معنای جهش ناگهانی ۵۰ یا ۶۰ درصدی قیمت خودرو نیست.
وی تأکید کرد که در صورت عبور نرخ دلار از محدوده ۲۰۰ هزار تومان و تثبیت آن در سطوح بالاتر، واکنش بازار خودرو بهتدریج جدیتر خواهد شد. بازار خودرو معمولاً نسبت به تغییرات نرخ ارز با تأخیر واکنش نشان میدهد و تجربه دورههای گذشته نیز نشان داده است که افزایش قیمت دلار میتواند پس از چند هفته اثر خود را در معاملات خودرو نمایان کند.
احتمال جهش قیمت خودرو در پاییز
این کارشناس بازار خودرو درباره چشمانداز کوتاهمدت قیمتها گفت که تا پایان شهریورماه شاید نتوان انتظار یک جهش شدید در بازار داشت، اما در صورتی که شرایط اقتصادی و ارزی در پاییز مدیریت نشود، احتمال افزایش قابلتوجه قیمت خودرو وجود خواهد داشت.
از سوی دیگر، سختتر شدن واردات خودرو به دلیل شرایط تحریمی و محدودیتهای موجود میتواند عرضه خودروهای وارداتی و حتی خودروهای مونتاژی را تحت تأثیر قرار دهد. کاهش عرضه در کنار رشد نرخ ارز، یکی از مهمترین عواملی است که میتواند فشار افزایشی بیشتری بر قیمت خودرو وارد کند.
آیا ورود خودروهای دستدوم قیمت خودرو را کاهش میدهد؟
یکی از موضوعاتی که طی ماههای اخیر در فضای مجازی مطرح شده، احتمال ریزش قیمت خودرو با ورود خودروهای دستدوم وارداتی است. با این حال، بابک صدرایی معتقد است سیگنال مشخصی برای ریزش شدید بازار خودرو وجود ندارد و بسیاری از ادعاهای مطرحشده در شبکههای اجتماعی، بیشتر جنبه تبلیغاتی دارد.
به گفته وی، حتی اگر ۱۰ تا ۱۵ هزار دستگاه خودروی دستدوم وارد کشور شود، این تعداد در مقایسه با تقاضای حدود یکونیم میلیون دستگاهی بازار خودرو، نمیتواند به تنهایی موجب کاهش شدید قیمتها شود.
ضمن اینکه خودروهای دستدوم وارداتی نیز به دلیل هزینههای واردات، حملونقل و سایر هزینهها، لزوماً با قیمتهای بسیار پایین وارد بازار نخواهند شد. بنابراین، ورود این خودروها ممکن است در بهترین حالت سرعت رشد قیمت خودرو را کاهش دهد، اما بعید است به تنهایی زمینهساز یک ریزش جدی در بازار باشد.
کوچ سرمایه از خودرو به طلا، سکه و دلار
یکی دیگر از عوامل اثرگذار بر بازار خودرو، جابهجایی سرمایه میان بازارهای مختلف است. در اقتصاد ایران، سرمایهگذاران با توجه به شرایط بازارها، سرمایه خود را میان خودرو، طلا، سکه و ارز جابهجا میکنند.
صدرایی با اشاره به این موضوع گفت ممکن است بخشی از سرمایهگذاران در مقاطعی خودروهای خود را بفروشند و سرمایه را به بازار طلا، سکه یا دلار منتقل کنند. پس از رسیدن این بازارها به نقطه تعادل یا کسب سود مورد انتظار، امکان بازگشت بخشی از سرمایه به بازار خودرو نیز وجود دارد.
به گفته این کارشناس، سرعت نقدشوندگی بازارهایی مانند طلا، سکه، ارز و خودرو نسبت به بازار مسکن بیشتر است و به همین دلیل جابهجایی سرمایه میان آنها سریعتر اتفاق میافتد.
سیگنال گرانی چگونه تقاضای خودرو را تحریک میکند؟
رفتار تقاضا در بازار خودرو نیز ارتباط مستقیمی با انتظارات تورمی دارد. معمولاً زمانی که قیمت خودرو برای چند ماه تقریباً ثابت میماند، بخشی از تقاضای خرید کاهش پیدا میکند، اما با شکلگیری نخستین نشانههای افزایش قیمت، تقاضاهای به تعویق افتاده وارد بازار میشوند.
این تقاضا تنها به مصرفکنندگان محدود نمیشود و دلالان و سرمایهگذاران نیز به سیگنالهای افزایش قیمت واکنش نشان میدهند. در چنین شرایطی، ممکن است بازار برای مدتی کوتاه با افزایش تقاضای هیجانی مواجه شود.
البته تجربه نشان داده است که پس از پایان این موج کوتاهمدت، در صورتی که شرایط کلی اقتصاد تغییر نکند و قدرت خرید مصرفکنندگان همچنان پایین باشد، بازار خودرو دوباره میتواند وارد دورهای از رکود شود.
چرا خودرو هنوز به اندازه دلار گران نشده است؟
به گفته صدرایی، بازار خودرو تاکنون نسبت به رشد نرخ ارز واکنش کامل نشان نداده است. بازار در حال حاضر در شرایط رکودی قرار دارد و همین مسئله باعث شده افزایش قیمت دلار هنوز بهطور کامل در قیمت خودرو منعکس نشود.
نرخ ارز در هفتهها و روزهای اخیر نوساناتی را تجربه کرده و در مجموع افزایش قابلتوجهی داشته است، اما بازار خودرو معمولاً با فاصله زمانی به چنین تغییراتی واکنش نشان میدهد.
در دورههای گذشته نیز مشاهده شده که ابتدا نرخ دلار افزایش پیدا کرده و حدود دو تا سه هفته بعد، اثر این رشد در قیمت خودرو نمایان شده است. بنابراین، در صورتی که نرخ ارز در سطوح بالا باقی بماند، احتمال واکنش تدریجی بازار خودرو افزایش خواهد یافت.
عرضه خودروهای وارداتی فعلاً بازار را کنترل کرده است
بخشی از خودروهایی که پیشتر وارد کشور شده یا از گمرک ترخیص شدهاند، در حال حاضر وارد بازار میشوند و این عرضه تا حدی مانع از افزایش سریع قیمتها شده است.
با این حال، پس از عرضه و مصرف این خودروها، موضوع اصلی میزان عرضه جدید خواهد بود. اگر بازار در ماههای آینده با محدودیت عرضه مواجه شود، افزایش تقاضا در کنار رشد نرخ ارز میتواند زمینهساز تغییر شرایط قیمتی خودرو باشد.
افزایش قیمت بنزین و جذابیت خودروهای برقی
احتمال افزایش قیمت بنزین نیز یکی دیگر از موضوعاتی است که میتواند بر ترکیب تقاضا در بازار خودرو اثر بگذارد. اگرچه افزایش قیمت بنزین هنوز قطعی نیست، اما در صورت وقوع چنین اتفاقی، خودروهای برقی، هیبریدی و کممصرف میتوانند مورد توجه بیشتری قرار گیرند.
افزایش هزینه سوخت میتواند استفاده از خودروهای کممصرف را از نظر اقتصادی جذابتر کند. همچنین احتمال دارد سرمایهگذاران و فعالان بازار نیز با افزایش تقاضا برای این خودروها، توجه بیشتری به بخش خودروهای برقی و هیبریدی نشان دهند.
الان خودرو بخریم یا منتظر کاهش قیمت باشیم؟
یکی از مهمترین پرسشهای خریداران این است که آیا در شرایط فعلی زمان مناسبی برای خرید خودرو است یا باید منتظر کاهش قیمتها ماند. پاسخ به این پرسش، بیش از هر چیز به تحولات سیاسی و تصمیمات کلان اقتصادی وابسته است.
اگر شرایط فعلی، بهویژه روند صعودی نرخ ارز، ادامه پیدا کند، احتمال افزایش تدریجی قیمت خودرو وجود دارد و خریداران ممکن است در آینده با قیمتهای بالاتری مواجه شوند.
در مقابل، اگر تغییرات مهمی در سیاستهای اقتصادی و سیاسی کشور رخ دهد و فشارهای موجود کاهش پیدا کند، احتمال کاهش نرخ ارز و به دنبال آن اصلاح قیمت خودرو وجود خواهد داشت.
البته حتی در چنین سناریویی نیز انتظار ریزش ناگهانی و شدید ۳۰ تا ۵۰ درصدی قیمت خودرو چندان واقعبینانه به نظر نمیرسد. بازار ممکن است در ابتدا اصلاحی در محدوده ۱۰ تا ۱۵ درصد را تجربه کند و پس از آن در سطوح جدید به تعادل برسد.
آینده قیمت خودرو به دلار و سیاستهای کلان گره خورده است
بازار خودرو همچنان در رکود قرار دارد و هنوز واکنش کاملی به افزایش اخیر نرخ ارز نشان نداده است. با این حال، تداوم رشد دلار، محدودیت احتمالی واردات و کاهش عرضه میتواند در ماههای آینده زمینه افزایش قیمت خودرو را فراهم کند.
ورود خودروهای دستدوم نیز به تنهایی نمیتواند بازار را وارد یک روند ریزشی جدی کند و در بهترین حالت ممکن است سرعت رشد قیمتها را کاهش دهد. در نهایت، مسیر آینده بازار خودرو به تصمیمات کلان اقتصادی، تحولات سیاسی، نرخ ارز و وضعیت عرضه و تقاضا وابسته خواهد بود.
