در طول کار دولت چهاردهم، عملکرد وزارت جهاد کشاورزی به دفعات مورد انتقاد کارشناسان بوده است و به اعتقاد بسیاری از تحلیلگران و فعالان صنفی حوزه، وزیر جهاد یکی از ضعیفترین وزرای کابینه به شمار میآید.
این عملکرد ضعیف در جریان جلسه علنی مجازی دیروز سهشنبه ۲۷ مرداد، با کارت زرد بهارستان به غلامرضا نوری قزلجه تأیید شد. در این جلسه سوال عباس بیگدلی، نماینده مردم تاکستان، از وزیر جهاد کشاورزی بررسی شد و در نهایت، نمایندگان از توضیحات وزیر کشاورزی قانع نشدند. سوال بیگدلی از وزیر جهاد کشاورزی در خصوص عملکرد وزارت جهاد کشاورزی در ایجاد زیرساختهای موردنیاز برای فعالیت سامانه جامع دام کشور و هویتگذاری دامها بود.
ماجرا زمانی جالب میشود که به اظهارات نوری قزلجه در نشست خبری روز دوشنبه 26 مرداد توجه کنیم؛ در حالی که تورم مواد غذایی بیش از 100 درصد شده و اقتصاددانان با توجه به تورم 3 رقمی مواد غذایی، درباره تبعات ابرتورم هشدار میدهند، وزیر جهاد در این نشست گفت که آمارهای مربوط به کاهش مصرف سرانه صحت ندارد. او تأکید کرد: «تولیدات رشد داشته و تاکنون صادرات نداشتیم و این نشان میدهد که این محصولات در داخل به مصرف رسیده است. این موضوع در طرح کالابرگ هم قابل اثبات است زیرا ضریب نفوذ پروتئین در دهکهای پایین افزایش یافته است.»
این گزارش بر مبنای بررسی آمار مصرف سرانه مواد غذایی، به خصوص اقلام پروتئینی، تنظیم شده است.
سرانه مصرف لبنیات یک چهارم شد
یکی از اقلام مهم پروتئینی مصرفی مردم، شیر و لبنیات است که قیمت این اقلام از یکسال گذشته، بهطورمرتب افزایش قیمت داشته است. از سال 1404، هر چندماه یکبار قیمت شیر خام کارخانههای لبنیات افزایش مییابد که همین موضوع به گرانی بیشتر لبنیات دامن زده است، بهطوریکه خود فعالان صنفی حوزه لبنیات هم از این افزایش قیمت راضی نیستند!
اواسط مردادماه نیز بار دیگر زمزمه افزایش قیمت شیر خام شنیده شد. در همین راستا، مدیرعامل اتحادیه تعاونیهای لبنی به گرانی پیدرپی لبنیات و تاثیر آن بر تقاضا، اشاره کرده و گفت: «تقاضای لبنیات با توجه به افزایش قیمتهای پیدرپی و کاهش قدرت خرید مردم، کاهش زیادی داشته و از طرفی، صنعت لبنیات، ظرفیتی را برای تولید دارد که همواره آن ظرفیت فعال است.»
علیاحسان ظفری در گفتوگو با ایلنا، درباره کاهش مصرف سرانه توضیح داده بود: «با این وجود، باز هم میزان لبنیاتی که تولید میشود مازاد بر نیاز فعلی کشور است. به طوری که سرانه مصرف سالیانه هر ایرانی از سال ۱۳۸۹ که ۱۳۰ کیلوگرم بود، در حال حاضر به حدود ۴۰ کیلوگرم رسیده است و حدود ۹۰ کیلوگرم در مصرف سرانه کاهش داشتیم.» اظهارات این مقام صنفی نشان میدهد که سرانه مصرف لبنیات در ایران به یک چهارم کاهش یافته است!
البته در بخش دیگری از سخنان ظفری، ادعای نوری درباره نبود صادرات مواد غذایی نقض میشود چرا که به گفته او، کاهش مصرف سرانه موجب افزایش عرضه در بازار شده است که بسیاری از واحدها، این مازاد عرضه را به شیر خشک تبدیل و به خارج از کشور صادر میکنند.
مصرف گوشت قرمز ۵۰ درصد کاهش یافت
بعد از لبنیات، گوشت قرمز نیز مدتهاست به یک کالای لوکس تبدیل شده و بسیاری از مردم دیگر توان و کشش خرید این کالا را ندارند.
خردادماه، مسعود رسولی، دبیر انجمن صنعت بستهبندی گوشت و مواد پروتئینی کشور، درباره مصرف سرانه گوشت، به خبرگزاری مهر گفته بود: «فروردین امسال نسبت به فروردین سال گذشته، حدود ۵۰ درصد کاهش را در تقاضای فروشگاههای عرضهکننده کشور شاهد بودیم. این کاهش در آمار واردات هم صدق میکند.» او تصریح کرده بود که طی چند سال اخیر با کاهش قدرت خرید مردم سرانه مصرف گوشت کاهش یافته است.»
البته اظهارات نوری درباره نبود صادرات در بازار گوشت قرمز صحیح است اما تنها نیمی از حقیقت را بیان میکند چرا که تولید گوشت داخل پاسخگوی نیازهای داخل هم نیست چه برسد به اینکه تولیدکنندگان به فکر صادرات گوشت قرمز هم باشند! چندین سال است که سیاستگذاران برای مدیریت بازار گوشت، اقدام به واردات میکنند و طبق آمارها، در سال 1404 میزان واردات گوشت گاو، گوساله و گاومیش منجمد و تازه وکیوم شده به اضافه گوشت گوسفند و بز تازه و منجمد حدود ۷۸ هزار تن بود.
کاهش مصرف سرانه مرغ بین 25 تا 30 درصد
یکی دیگر از اقلام مهم پروتئینی مصرفی مردم، گوشت مرغ است که البته بازار گوشت مرغ، شاهد کاهش قیمت نیز بود. البته دولتمردان باز هم سعی کردند این کاهش قیمت را به نام خود تمام کنند اما به اذعان فعالان این حوزه، نبود تقاضا باعث کاهش قیمت گوشت مرغ شده است!
وزیر جهاد کشاورزی ادعا کرده است که آمارهای مربوط به کاهش مصرف سرانه کالاهای اساسی صحیح نیست اما بنا به اذعان فعالان اقتصادی، سرانه مصرف لبنیات از 130 کیلوگرم در سال 1389، به حدود ۴۰ کیلوگرم در سال 1404 رسیده و نزدیک به یک چهارم کاهش داشته است. مصرف گوشت قرمز تنها در یکسال، از 1404 تا 1405، 50 درصد کاهش داشته و سرانه مصرف گوشت مرغ نیز بین 25 تا 30 درصد افت داشته است!
29 اردیبهشتماه سال جاری، فرزاد طلاکش، دبیرکل فدراسیون طیور کشور، درباره کاهش مصرف سرانه گوشت مرغ گفته بود: «در بخش تولید، جوجهریزی مرغ تخمگذار و گوشتی فعلاً متناسب با نیاز کشور است. به دلیل کاهش سرانه مصرف گوشت مرغ فعلاً عرضه و تقاضا در تعادلند. سرانه مصرف کشور بین 25 تا 30 درصد کاهش یافته و جوجهریزی نیز به همین میزان کم شده است. اگر شرایط اقتصادی بهگونهای بهتر شود که مصرف گوشت مرغ بالا رود، میزان کنونی جوجهریزی کفایت نمیکند و نسبت عرضه و تقاضا بههم میریزد. قیمت هم بهتبع آن بالا خواهد رفت.» اظهارات این مقام صنفی باز هم بخش دیگری از سخنان نوری را نقض میکند؛ به گفته وزیر جهاد تولید کالاهای مصرفی افزایش پیدا کرده است اما بنا به اذعان طلاکش، جوجهریزی کاهش پیدا کرده که این امر مربوط به مشکلات تامین نقدینگی واحدهاست. او در این خصوص توضیح داده بود: «دلیل کاهش جوجهریزی در مرغداریها نیز مشکل نقدینگی است. دولت قول داده بود مشکل نقدینگی همه بخشهای زنجیره را با آزاد شدن ارز، تأمین کند اما متأسفانه این وعده عملی نشد.» بنابراین مصرف مرغ نیز در کشور کاهشی بوده است و مشخص نیست منظور وزیر جهاد از صحیح نبودن آمارهای کاهش مصرف سرانه چیست!
آیا صادرات آزاد است؟
بعد از بررسی اظهارات نوری با استناد به آمار فعالان اقتصادی هر حوزه، بهتر است از زاویه دیگری نیز به اظهارات او پرداخت.
یکی از دلایلی که وزیر جهاد عدم کاهش مصرف سرانه را مطرح کرد، صادر نشدن اقلام مصرفی است؛ با این تلقی که گویی فعال اقتصادی ایرانی بین انتخاب بازار داخلی و خارجی مخیر است که بنا به منطق سود، تصمیم به فروش در کدام بازار را بگیرد اما واقعیت اقتصادی ایران اجازه چنین تصمیمی را به فعال اقتصادی نمیدهد.
اولا که کشور در سال جاری، درگیر جنگ و محاصره دریایی بوده که امکان تجارت بینالمللی ایران را بسیار محدود کرده و ثانیا، تبعات چندین سال تحریم شدید از سوی آمریکا، بازارهای هدف ایران را بسیار محدود کرده است. ثالثا، در سال جاری دولت برای مدیریت و تنظیم بازار، صادرات بسیاری از اقلام خوراکی را ممنوع کرد. هرچند اقدام دولت برای جلوگیری از صادرات، اقدامی موثر برای تامین کالاهای اساسی در میانه جنگ بود، اما دلیل موجهی برای کتمان آمارهای کاهش مصرف سرانه نیست.
اگر بخواهیم مشخصتر صحبت کنیم، در بازار لبنیات، همانطور که اشاره شد، اقلامی که مربوط به سفره مردم هستند، به شیر خشک تبدیل و صادر میشوند. در بازار گوشت که اصلا امکان صادرات نیست چرا که مصرف داخلی هم پوشش نمیدهد. در بازار مرغ و تخممرغ نیز ممنوعیتهای صادراتی وجود دارد، 31 فروردینماه امسال، ممنوعیت صادرات تخم مرغ خوراکی بر اساس نامه معاونت توسعه بازرگانی وزارت جهادکشاورزی از سوی سازمان توسعه تجارت ایران به گمرکات اجرایی ابلاغ شد. در ضمن تولید مرغ نیز کاهشی بود که امکان صادرات را از فعالان اقتصادی گرفته است.
وزیر جهاد میگوید کالابرگ در مصرف کالاهای پروتئینی برای دهکهای پایین درآمدی، کارآمد بوده است. حال آنکه بر اساس آخرین آمارها، حداقل سبد معیشتی یک خانوار کارگری در استان تهران، از مرز 90 میلیون تومان هم عبور کرده است. در این شرایط کالابرگ 1 میلیون تومانی هیچ تاثیری بر معیشت خانوارها ندارد. تنها چندماه پس از دی 1404 و افزایش مبلغ کالابرگ، اقتصاددانان هشدار دادند که تبعات تورمی، آثار کالابرگ را خنثی کرده است
تاکید دیگر وزیر جهاد کشاورزی بر کالابرگ بوده که قابل توجه است، بر اساس آخرین آمارها، حداقل سبد معیشتی یک خانوار کارگری در استان تهران، از مرز 90 میلیون تومان هم عبور کرده است. در این شرایط کالابرگ 1 میلیون تومانی هیچ تاثیری بر معیشت خانوارها ندارد. تنها چندماه پس از دی 1404 و افزایش مبلغ کالابرگ، اقتصاددانان هشدار دادند که تبعات تورمی، آثار کالابرگ را خنثی کرده است.
خلاصه کلام اینکه اظهارات نوری قزلجه مبنی بر اینکه «کاهش مصرف سرانه صحت ندارد»؛ با توجه به آمارهای مصرف سرانه، تولید، صادرات و تاثیر کالابرگ، هیچ مبنایی ندارد.
کپی شد
