در حال حاضر، مجوزهای موجود در مقررات تحریمی آمریکا همچنان امکان ارائه طیفی از خدمات ارتباطی و اینترنتی به کاربران ایرانی را فراهم میکند. بنابراین نباید از لغو مجوزهای اخیر نتیجه گرفت که سرویسهایی مانند جیمیل، واتساپ یا اینستاگرام قرار است بلافاصله از دسترس ایرانیان خارج شوند.
پای واتساپ، اینستاگرام و جیمیل در میان است؟
موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که بدانیم بخش قابل توجهی از زندگی دیجیتال کاربران ایرانی به سرویسهای خارجی وابسته است؛ از واتساپ، اینستاگرام و فیسبوک گرفته تا جیمیل، گوگلدرایو، گوگلکروم، گوگلپلی، مایکروسافت Outlook، OneDrive و iCloud.
بخش قابل توجهی از این خدمات توسط شرکتهای آمریکایی ارائه میشود و در صورت تغییر مقررات تحریمی، شرکتهایی مانند گوگل، متا، مایکروسافت و اپل ممکن است با محدودیتهای حقوقی تازهای برای ارائه برخی خدمات به کاربران ایرانی مواجه شوند.
البته این به معنای آن نیست که همه این سرویسها الزاما و همزمان قطع خواهند شد. نوع محدودیت، در صورت وقوع، به مقررات جدید آمریکا و همچنین سیاست هر شرکت بستگی خواهد داشت.
نکته مهم این است که در شرایط فعلی نباید فضای رسانهای را به سمت این ادعا برد که «اینترنت ایران بهزودی قطع میشود» یا «واتساپ و اینستاگرام در آستانه فیلتر شدن از سوی آمریکا هستند». چنین نتیجهای از لغو مجوزهای اخیر به دست نمیآید.
آنچه وجود دارد، یک سناریوی احتمالی و قابل توجه است، اگر دولت آمریکا در ادامه، مجوز ارائه خدمات ارتباطی و اینترنتی به ایران را نیز محدود یا لغو کند، شرکتهای آمریکایی ممکن است برای ادامه ارائه برخی خدمات به کاربران ایرانی با مانع حقوقی مواجه شوند.
چه سرویسهایی ممکن است تحت تأثیر قرار بگیرند؟
در صورت تغییر مقررات، دامنه احتمالی تأثیرات میتواند فراتر از شبکههای اجتماعی باشد. ایمیل، فضای ذخیرهسازی ابری، فروشگاههای نرمافزاری، خدمات ارتباطی، ابزارهای کاری آنلاین و حتی برخی خدمات مرتبط با بهروزرسانی نرمافزارها میتوانند در معرض تغییر قرار بگیرند.
برای نمونه، کاربری که تمام اطلاعات کاری و شخصی خود را روی Gmail و Google Drive ذخیره کرده یا کسبوکاری که ارتباط با مشتریان خود را صرفا از طریق WhatsApp و Instagram انجام میدهد، در صورت بروز محدودیت ناگهانی با ریسک بیشتری مواجه خواهد بود.
البته باید توجه داشت که تلگرام وضعیت متفاوتی دارد و نمیتوان آن را صرفا در ردیف پلتفرمهای آمریکایی قرار داد؛ با این حال، برخی زیرساختها و خدمات فنی مورد استفاده پلتفرمها میتواند در صورت تغییر مقررات، تحت تأثیر تحریمهای آمریکا قرار گیرد.
هشدار برای کاربران؛ پیشگیری بهتر از غافلگیری است
در چنین شرایطی، هشدار اصلی به کاربران این نیست که منتظر قطع قریبالوقوع سرویسهای خارجی باشند؛ بلکه این است که وابستگی کامل به یک سرویس خارجی را کاهش دهند.
تهیه نسخه پشتیبان از اطلاعات مهم در Gmail، Google Drive، iCloud، OneDrive و سایر سرویسهای ابری، نگهداری فایلهای ضروری بهصورت محلی و داشتن یک مسیر جایگزین برای ارتباطات کاری و شخصی میتواند در صورت ایجاد محدودیتهای ناگهانی، از خسارتهای جدی جلوگیری کند.
کسبوکارهای اینترنتی نیز بهتر است اطلاعات مشتریان، سوابق کاری و راههای ارتباطی خود را صرفاً در یک پلتفرم خارجی متمرکز نکنند.
در این میان، یک تفکیک مهم نباید نادیده گرفته شود. موضوع این گزارش فیلترینگ و محدودیتهای داخلی اینترنت در ایران نیست؛ بلکه احتمال تغییر مقررات دولت آمریکا و محدود شدن امکان ارائه خدمات توسط شرکتهای خارجی به کاربران ایرانی است.
بنابراین در حال حاضر، دلیلی برای اعلام قطع فوری واتساپ، اینستاگرام، تلگرام، جیمیل یا گوگلدرایو وجود ندارد؛ اما تجربه تغییرات ناگهانی در سیاستهای تحریمی نشان میدهد که نادیده گرفتن سناریوی محدودیتهای احتمالی نیز تصمیم عاقلانهای نیست.
برای کاربری که اطلاعات، کسبوکار یا ارتباطات مهمی روی این پلتفرمها دارد، پیام روشن است: نه جای نگرانی از یک قطع فوری وجود دارد و نه جای بیاحتیاطی؛ بهتر است پیش از آنکه تصمیمی از بیرون گرفته شود، نسخه پشتیبان و راه جایگزین خود را آماده کرده باشیم.
