قطریها درست پس از بازگشت ترامپ به کاخ سفید، یک بوئینگ ۷۴۷ ۴۰۰ میلیون دلاری را به وست پالم بیچ فرستاده بودند تا او بتواند دستانش را روی صندلیهای چرمی نرم بکشد و روکشهای چوب چنار و واکاپو را بررسی کند. یک بروشور فروش، حمام اصلی اختصاصی با منبتکاریهای صدفی را «تقریباً یک اثر هنری» توصیف کرده بود.
ترامپ واقعاً میخواست این هواپیما یک کاخ پرنده مناسب برای یک پادشاه خلیج فارس یا یک رئیسجمهور آمریکایی باشد که دوست دارد مانند یک پادشاه زندگی کند. اما هزینههای عملیاتی آن - حدود ۲۵۰۰۰ دلار در ساعت پرواز - حتی برای خانواده سلطنتی قطر نیز گزاف بود. دولت پنج سال بود که سعی در فروش آن داشت.
خبر مرتبط درگذشت معمار قطر مدرن؛ چگونه شیخ حمد کشورش را به یکی از ثروتمندترین کشورهای جهان تبدیل کرد؟
اکوایران: شیخ حمد که در سال ۱۹۵۲ متولد شد، در آکادمی نظامی سلطنتی سندهرست در بریتانیا تحصیل کرد و در سال ۱۹۷۱ به نیروهای مسلح قطر پیوست. او در سال ۱۹۷۷ بهعنوان ولیعهد منصوب شد و بهتدریج مسئولیت اداره امور روزمره کشور، از جمله تولید نفت و گاز طبیعی، را بر عهده گرفت.
قطریها میدانستند که ترامپ این هواپیما را میخواهد. آنها این مرد و سلیقهاش را درک میکردند. این هواپیما از نظر زیباییشناسی در همان ردیف هواپیمای نسبتاً کوچک «ترامپ فورس وان» -بوئینگ ۷۵۷ طلاییرنگی که او به عنوان یک شهروند عادی با آن پرواز میکرد- قرار میگرفت. آنها همچنین میدانستند که ترامپ از هواپیماهای ۷۴۷ قدیمی و آبیرنگ قدیمی که از سال ۱۹۹۰ روسای جمهور را حمل میکردند، خوشش نمیآید. او در سال ۲۰۱۸ دو هواپیمای جدید از بوئینگ سفارش داده بود، اما آنها سالها از برنامه عقب بودند.
ترامپ هواپیمای قطری با ۱۱ حمام و رنگآمیزی مجدد با طرح رنگی قرمز، سفید و آبی را میخواست. و او میخواست که این هواپیما به موقع برای پرواز در دویست و پنجاهمین سالگرد تولد آمریکا آماده شود. این یک خواسته پوچ بود. قرار است ایر فورس وان به عنوان یک پست فرماندهی نظامی هوابرد عمل کند. جت قطری باید تا پیچهایش جدا شده و با تجهیزات ارتباطی رمزگذاری شده و همچنین مواد ویژهای برای محافظت از آن در برابر انفجار رادیولوژیکی سلاح هستهای و انواع اقدامات متقابل برای خنثی کردن موشکها و راکتها، مجهز شود. چهار سال طول کشیده بود تا یک شرکت طراحی پاریسی فضای داخلی هواپیما را تکمیل کند. تبدیل جت به یک قلعه پرنده میتوانست حداقل به همین مدت زمان برای مهندسان آمریکایی طول بکشد. یک هدیه رایگان از «دوستان»؛ قیمت بالای ترامپ
افراد نزدیک به ترامپ - هنوز مشخص نیست چه کسی - به قطریها پیشنهاد دادند که به جای فروش هواپیما، میتوانند آن را به ایالات متحده اهدا کنند. یک هدیه رایگان از «دوستانی» که قبلاً صدها میلیون دلار در شرکت سهام خصوصی داماد ترامپ سرمایهگذاری کرده بودند و یک هتل منهتن بدهکار متعلق به استیو ویتکاف را به قیمت ۶۲۳ میلیون دلار خریداری کرده بودند. تازه این بدون احتساب ۸ میلیارد دلاری است که آنها برای ساخت یک پایگاه هوایی - بزرگترین پایگاه نظامی ایالات متحده در خاورمیانه - برای آمریکاییها هزینه کرده بودند، یا برنامههایشان برای صرف ۱۰ میلیارد دلار دیگر برای ارتقاء و نگهداری آن. ۴۰۰ میلیون دلار دیگر برای هواپیمایی که رئیسجمهور آنقدر دوستش داشت، چه ارزشی داشت؟
دونالد ترامپ پس از بازدید از جدیدترین هواپیمای ناوگان ریاست جمهوری، در پایگاه هوایی مشترک اندروز در مریلند در 19 ژوئن 2026، سخنvانی میکند/عکس از گتی ایمیجز
حتی برخی از رهبران قطری از بیپروایی ترامپ شگفت زده شدند. اما آنها کاری را کردند که وقتی یک مقام آمریکایی از آنها چیزی مشکوک - از نظر سیاسی، اخلاقی یا حتی قانونی - میخواهد، انجام دادهاند: آنها بله گفتند.
خشم دو حزبی در واشنگتن از این بابت بسیار شدید بود. این هواپیما نقض آشکار قانون اساسی بود. ترامپ در شبکه اجتماعیاش نوشت: «فقط یک احمق این هدیه را از طرف کشورمان نمیپذیرد». اما چیزی که ترامپ نمیتوانست یا نمیخواست ببیند این است که فقط یک احمق این هواپیما را چیزی غیر از یک رشوه عظیم میداند؛ به خصوص با توجه به اینکه ترامپ علناً گفته بود که قصد دارد پس از ترک دفتر ریاست جمهوری آن را به کتابخانه ریاستجمهوری خود منتقل کند. حتی با معیارهای افراطی خلیج فارس، دادن یک هواپیمای رایگان به یک رهبر جهانی اقدامی کاملاً اشتباه است. اما قطریها قبلاً یکی به رئیسجمهور ترکیه داده بودند و دیدند که این خبر بد فراموش میشود. و همانطور که قطریها، احتمالاً بهتر از هر کسی میدانند، قیمت با ترامپ همیشه بالاست. بازی دوطرفه و درک یک معامله عجیب
برای درک این معامله عجیب لازم است قطر را درستتر درک شود. قطریها متحد ندارند. آنها سرمایهگذاری دارند. سرمایهگذاریهای آنها در روابط با آمریکا بدون شک مهمترین سرمایهگذاری آنهاست و آنها میلیاردها دلار خدمات دیپلماتیک و پشتیبانی نظامی به ایالات متحده ارائه دادهاند. اما در عین حال که برای دفاع از آمریکا پول میدهند، از دشمنان آمریکا نیز حمایت کردهاند.
قطریها در هر دو طرف بازی میکنند و بسیاری از شرکای آنها به همین دلیل از آنها متنفرند. با این وجود، به نظر میرسید که تجربه آنها برای دههها نشان داده که واقعاً میتوانند امنیت ملی خود را به همراه نفوذ جهانی و حتی یک فرهنگ جهانوطنی بخرند. ترامپ در ابتدا باید برای آنها شریک ایدهآلی به نظر میرسید. و در واقع، تنها چهار ماه پس از تحویل هواپیمایش، در سپتامبر 2025، او یک فرمان اجرایی امضا کرد که ظاهراً حفاظت آمریکا را تضمین میکرد.
دونالد ترامپ به همراه شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، دوحه، ۱۴ مه ۲۰۲۵/ عکس از گتی ایمیجز
اما اخیراً، رهبران قطر برای آنچه که برایش پول پرداخت کردهاند، خدمات دریافت نکردهاند. در ماه فوریه، ایالات متحده عملاً بدون هیچ هشداری به قطریها حمله کرد - با وجود اینکه آنها میزبان یک پایگاه نظامی بزرگ ایالات متحده هستند. سپس ایران به قطر حمله کرد و به تأسیسات گاز طبیعی این کشور و منبع اصلی ثروت آن، آسیب زیادی وارد کرد و تنگه هرمز -تنها مسیر موجود برای قطر برای صادرات گاز طبیعی که برای انتقال باید به مایع تبدیل شود- بست. همسایگان این کشور میتوانند نفت را از طریق زمین منتقل کنند و قصد دارند خطوط لوله جدیدی بسازند.
اما قطر گیر افتاده و به طور منحصر به فردی تحت تأثیر رفتارهای مردی قرار دارد که هواپیمای آنها را ربوده است. حالا قطریها با مردی روبرو بودند که نمیتوانستند او را بخرند. میتوانستند به او پول بدهند و انتظار هم میرفت. اما امنیتی که قطریها به آن امیدوار بودند، تبدیل به یک باجگیری شد. مردی که دیروز را به یاد نمیآورد، هرگز نمیپرسد: «آیا ما دوست هستیم؟»، او فقط میخواهد بداند: «اخیراً برای من چه کار کردهاید؟» کشوری که جوانترها نمیشناسند
قطریها به لطف ذخایر نفتی خود که در معیارهای منطقه ناچیز بود، از قبل ثروتمند بودند. اما کشف میدان گازی شمالی آنها را به طرز غیرقابل باوری ثروتمند کرد. 25 سال طول کشید و بخش قابل توجهی از ثروت قطر توسط خانواده حاکم آل ثانی توسعه یافت. اخیراً، درآمد سالانه گاز طبیعی مایع تقریباً 50 میلیارد دلار بوده است که حدود یک چهارم تولید ناخالص داخلی قطر را تشکیل میدهد.
قطریهای جوانتر، کشوری را که پدربزرگها و مادربزرگهایشان در جوانی در آن زندگی میکردند، به رسمیت نمیشناسند. این کشور پیش از آغاز صادرات عظیم نفت در اواسط قرن بیستم، منطقهای فقیر و فراموششدنی در سواحل شرقی عربستان سعودی بود و صید مروارید بخش عمدهای از اقتصاد آن را تشکیل میداد.
اکنون دولت هزینه مراقبتهای بهداشتی قطریها را در طول زندگیشان پرداخت میکند. هزینه تحصیلات عالی آنها را نیز دولت پرداخت میکند، چرا که دانشگاههایی از ایالات متحده وارد این کشور شدهاند: جورج تاون، نورث وسترن، کارنگی ملون و سایر کالجها با حمایت مالی قطر در آنجا شعبه دارند. قطریها مالیات بر درآمد نمیپردازند و ساکنان خارجی که ۹۰ درصد از ۳.۳ میلیون نفر جمعیت این کشور را تشکیل میدهند، تقریباً تمام کارهای فیزیکی را انجام میدهند. به لطف کارگران، بعید است که یک قطری را پشت صندوق، در حال رانندگی تاکسی، در حال انتظار روی میز یا در حال جمعآوری زباله ببینید. و اکنون، با تمام پول دنیا، قطریها نفوذ خود را بسیار فراتر از مرزهای خود گسترش دادهاند.
شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، در حال اهدای کاپ قهرمانی جام جهانی ۲۰۲۲ به لیونل مسی، کاپیتان تیم ملی آرژانتین/ عکس از گتی ایمیجز
قطریها به سمت املاک و مستغلات غنیمتی و رویدادهای بزرگ بینالمللی، مانند مسابقات فرمول ۱ و جام جهانی که قطر در سال ۲۰۲۲ میزبان آن بود، کشیده شدهاند، در حالی که اتهاماتی مبنی بر رشوه دادن به کمیته انتخاب وجود داشت. وقتی قطر در این مناقصه برنده شد، حتی استادیومهای مناسبی برای برگزاری مسابقات نداشت - و البته قطریها آنها را ساختند؛ در مجموع هفت استادیوم، به همراه جادهها و سیستمهای حمل و نقل عمومی جدید. قطر، فارغ از رسواییهای حقوقبشری یا دمای بالای تابستانی، سال گذشته پیشنهاد خود را برای میزبانی بازیهای المپیک ۲۰۳۶ اعلام کرد.
در لندن، صندوق سرمایهگذاری دولتی قطریها مالک فروشگاههای هارودز، شارد (بلندترین ساختمان اروپای غربی)، بخشی از فرودگاه هیترو و حدود یک چهارم منطقه میفر -که به دوحه کوچک نیز معروف است- در مرکز شهر است. در فرانسه، باشگاه فوتبال پاری سن ژرمن را در اختیار داشته و در واشنگتن، سهام اقلیتی در ویزاردز، کپیتالز و میستیکز را در اختیار دارد. در نیویورک، هتلهای پلازا و سنت رجیس و سهامی در ساختمان امپایر استیت را در اختیار دارد.
قطر همچنین بزرگترین خریدار هنرهای زیبا در جهان است. ارزش مجموعه نقاشیها و مجسمههای این کشور ۴۰ میلیارد دلار تخمین زده میشود. این آثار، که شامل برخی از گرانترین نقاشیهای فروخته شده در حراجیها هستند، قرار است به موزههایی که قطر هنوز در حال ساخت آنهاست، منتقل شوند. سرمایهگذاری در روابط
اما قطر بیش از ساختمانها، هنر یا رویدادهای ورزشی جهانی، در روابط سرمایهگذاری میکند. وقتی حمد بن خلیفه آل ثانی در سال ۱۹۹۵ پدرش را سرنگون کرد تا امیر شود، به سفیر آمریکا گفت که میخواهد قطر ارزشمندترین متحد ایالات متحده در خلیج فارس باشد. این پیشنهادی جسورانه از سوی حاکمی۴۳ ساله بود که تصور میکرد امارت نوپای او چیزی برای ارائه به ابرقدرت باقیمانده جهان دارد. اما حمد و همسر محبوبش، شیخه موزه بنت ناصر، دیدگاه مشترکی برای تبدیل قطر به یک ملت مدرن، با ریشه در فرهنگ سنتی مسلمانان، داشتند و برای ساخت آن به یک محافظ نیاز داشتند.
پس از حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر، حضور گسترده نظامی ایالات متحده در عربستان سعودی غیرقابل دفاع شد. آمریکاییها به یک پایگاه نظامی جدید نیاز داشتند، بنابراین حمد یکی را به آنها داد. پایگاه هوایی العدید، واقع در جنوب غربی دوحه، اکنون محل استقرار حدود ۱۰۰۰۰ پرسنل نظامی ایالات متحده و همچنین ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) در خاورمیانه است. باند فرودگاه آن، با طول بیش از دو مایل، میتواند هواپیماهای باری سنگین، هواپیماهیا سوخترسان و بمبافکنهای B-52 را در خود جای دهد.
قطریها خدمات دیگری نیز ارائه دادند و به یک کانال دیپلماتیک مخفی برای ایالات متحده برای ارتباط با گروههای افراطی، از جمله طالبان و شاخههای القاعده، تبدیل شدند. آنها افسران و دیپلماتهای بازنشسته ارتش ایالات متحده را که به عنوان لابیست و مشاور با آنها کار کرده بودند، استخدام کردند. در سال ۲۰۲۲، پس از آنکه قطر به تخلیه پرسنل آمریکایی از افغانستان کمک کرد، رئیسجمهور وقت آمریکا، جو بایدن، آن را «دوست خوب و شریک قابل اعتماد و توانمند» نامید. اگر این همکاری را اتحاد بنامیم، به معنای بزرگنمایی سهم هر یک از طرفین خواهد بود و اظهارات بایدن بر زمانهایی که قطر چندان قابل اعتماد نبود، سرپوش گذاشت. این رابطه از ابتدا عمدتاً معاملهای بود. اما به مدت دو دهه، در مجموع برای هر دو طرف مفید بود.
