در کنار نوسازی موتورسیکلتهای فرسوده، ناوگان سنگین و حملونقل برونشهری نیز از دیگر محورهای برنامه نوسازی است؛ در این بخش، نوسازی ۱۵۳۴ دستگاه اتوبوس بینشهری با همکاری وزارت راه و سازمان راهداری در حال اجراست و برای خروج کامیونهای کشنده فرسوده نیز مشوقهای جدید و تسهیلات ۱۵ میلیارد تومانی نیز پیش بینی شده است.
بر اساس اصلاحات جدید، برای خروج ۱۶ هزار کامیون کشنده بالای ۵۰ سال علاوه بر گواهی اسقاط، گواهی صرفهجویی سوخت نیز به رانندگان تعلق بگیرد تا فرآیند خروج این خودروهای پرمصرف و آلاینده از ناوگان تسهیل و زمینه برای جایگزینی آنها فراهم شود.
در همین رابطه محمدصادق حاتمی - مدیر ستاد نوسازی ناوگان و اسقاط خودروهای فرسوده ، طی یک گفتوگویی با ایسنا به تشریح این مسائل پرداخت که در ادامه مشروح آن را میخوانید.
برای نوسازی موتورسیکلتها چه تسهیلاتی پرداخت میشود و اولویت با کدام دسته از موتورسیکلتهاست تا مشمول فرآیند اسقاط، نوسازی و جایگزینی شوند؟
یک آمار کلی از حدود ۱۴ میلیون دستگاه موتورسیکلت در حال تردد در کشور مطرح میشود که البته بعضا این آمار مورد سؤال قرار میگیرد و از وجود حدود ۱۱ میلیون دستگاه موتورسیکلت فرسوده در کشور نیز صحبت میشود.
ما از سال گذشته که فرآیند اسقاط و نوسازی موتورسیکلتهای فرسوده را آغاز کردیم، اتفاق خوبی برای کشور رقم خورد؛ چراکه طی حدود ۶۰ سالی که از تولید موتورسیکلت در کشور میگذرد، چنین فرآیندی به این شکل انجام نشده بود. در گذشته ممکن بود موتورسیکلت یا خودروی فرسوده اوراق شده یا به نوعی از چرخه خارج شده باشد، بدون اینکه فرآیند قانونی اسقاط را طی کند. در نتیجه مشخص نیست که چه سرنوشتی پیدا کرده، اما به هر حال فرآیند اسقاط قانونی را طی نکرده است.
از سال گذشته، با تعریف مسیر قانونی اسقاط موتورسیکلتها توانستیم این سد را بشکنیم و به نوعی خروج موتورسیکلتهای فرسوده را تسهیل کنیم. در کنار آن، مانعی نیز وجود داشت که در حال حاضر تا حدود زیادی برطرف شده است.
با وجود خلاءهای اطلاعاتی و آماری که بعضا در زمینه موتورسیکلتهای در حال تردد یا احراز اصالت اطلاعات مالکان موتورسیکلتها وجود دارد، تا این مرحله توانستهایم اطلاعات حدود پنج میلیون دستگاه موتورسیکلت را که اطلاعات آنها در راهور فراجا ثبت شده است، وارد فرآیند ثبتنام برای خروج موتورسیکلتهای فرسوده کنیم.
با توجه به اینکه طرح نوسازی موتورسیکلتهای فرسوده از سال گذشته آغاز شد، تلاش کردیم ابتدا با تسهیلات ۱۲۰ میلیون تومانی و ۱۵۰ میلیون تومانی این طرح را آغاز کنیم. اما با توجه به اتفاقاتی که افتاد و تغییر ارزش و قیمت موتورسیکلتها، ستاد نوسازی ناوگان نیز تلاش کرد میزان تسهیلات را متناسب با ارزش موتورسیکلتها تنظیم کند.
در حال حاضر، برای بیش از ۵۰ درصد موتورسیکلتهای پرمصرف، البته به موتورسیکلتهای گرانقیمت اشاره نمیکنم، تسهیلات در نظر گرفته شده است و برای بعضی از موتورسیکلتها تا ۱۰۰ درصد ارزش آنها نیز تسهیلات پرداخت میکنیم.
سقف پرداخت تسهیلات در صورتی که متقاضی، موتورسیکلت فرسوده خود را با یک موتورسیکلت بنزینی جایگزین کند، ۴۰۰ میلیون تومان است که به صورت ۳۶ ماهه و با سود کمبهره پرداخت میشود و در صورتی که موتورسیکلت فرسوده با موتورسیکلت برقی جایگزین شود، مبلغ تسهیلات افزایش پیدا میکند و تا سقف ۵۰۰ میلیون تومان خواهد بود که شرایط بازپرداخت آن نیز ۳۶ ماهه و به صورت کمبهره است. بنابراین، شرایط هم برای موتورسیکلتهای بنزینی نوشماره و هم برای موتورسیکلتهای برقی فراهم است و این فرآیند قابل انجام خواهد بود.
در کنار آن، برای اینکه بتوانیم موتورسیکلتهای برقی را در کلانشهرها توسعه دهیم و جذابیت بیشتری ایجاد کنیم، یارانه اسقاطی که به موتورسیکلتهای فرسودهای که با موتورسیکلت برقی جایگزین میشوند، تعلق میگیرد، دو برابر خواهد بود.
این مبلغ چقدر است؟
در حال حاضر، با مصوبه جدید آییننامه، به ازای هر موتورسیکلت فرسوده، دو گواهی اسقاط مخصوص موتورسیکلت تولید خواهد شد و اگر موتورسیکلت فرسوده با موتورسیکلت برقی جایگزین شود، این تعداد دو برابر شده و به چهار گواهی اسقاط میرسد.
رقم یا قیمت موتورسیکلت فرسوده نیز با توجه به اینکه اخیراً مصوب شده، در حال بازنگری است و تلاش میکنیم این قیمت به گونهای تعیین شود که موتورسیکلت فرسودهای که راکب تحویل میدهد، برای او ارزندگی داشته باشد و امکان جایگزینی نیز برایش فراهم شود.
حداقل ۲۵ تا ۳۰ درصد از مبلغ کل موتورسیکلت جدیدی که متقاضی میخواهد دریافت کند، باید از محل آورده خود متقاضی باشد و مابقی نیز در قالب تسهیلات پرداخت شود تا بتوانیم فرآیند جایگزینی را انجام دهیم.
در تلاش هستیم تمرکزمان بر نوسازی ناوگان حملونقل عمومی باشد و در مورد موتورسیکلتها نیز تلاش ما این است که سکوهای کار را در اولویت نوسازی قرار دهیم.
یعنی افرادی که در پلتفرمها فعالیت میکنند؟
بله؛ پلتفرمها و سکوهای کار، بهویژه سکوهای عمومی که در حوزه حمل کالا فعالیت میکنند و بعضاً نیز در زمینه حمل مسافر فعال هستند، باید فرآیند نوسازی را طی کنند؛ چراکه در حال حاضر بیشترین تردد موتورسیکلتها در کشور مربوط به این بخش است و این موتورسیکلتها بیشترین آلودگی و مصرف سوخت را دارند و بیشترین خطرات و حوادث نیز متوجه این دسته از راکبان است.
بنابراین، با توجه به محدودیتهایی که برای منابع ماده ۱۰ قانون ساماندهی وجود دارد، تلاش میکنیم اولویت را به سکوهای کار بدهیم؛ چراکه تعداد و جامعه آماری بسیار بالایی دارند و نوسازی این ناوگان، با توجه به میزان مصرف سوخت و آلودگی آن، میتواند کمک بزرگی به کشور کند.
پیشبینی شما درباره میزان نوسازی موتورسیکلتها چیست؟ یعنی هدفگذاری یا چشمانداز واقعی که با توجه به تسهیلات، تعداد موتورسیکلتها و ظرفیت موجود برای نوسازی در سال جاری و سالهای آینده در نظر گرفته شده، چقدر است؟
ما یک تفاهمنامه داریم که دستگاههای متعدد آن را امضا کردهاند و در اجرای آن همکاری دارند. هدفگذاری انجامشده در این تفاهمنامه، نوسازی ۶۵ هزار دستگاه موتورسیکلت است.
با توجه به محدودیتهای موجود، این هدف در حال حاضر تا حدودی با چالش مواجه شده، اما تلاش ما این است که بخش قابل توجهی از ناوگان حملونقل کار را نوسازی کنیم. هدفگذاری اولیه ما ۶۵ هزار دستگاه است، اما باید منابع بسیار بیشتری تأمین شود تا بتوانیم سهم بالاتری از موتورسیکلتهای فرسوده را نوسازی کنیم.
در ادامه ممکن است در کنار منابع ماده ۱۰، منابع ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید، ناشی از صرفهجویی مصرف سوخت نیز به کمک این فرآیند بیاید. در این صورت میتوانیم برای جایگزینی موتورسیکلتهای برقی از گواهیهای صرفهجویی نیز استفاده کنیم.
یعنی در ازای خروج یک موتورسیکلت فرسوده، بتوانیم به نوعی یارانه صرفهجویی سوخت دریافت کنیم تا متقاضی بتواند یارانه بلاعوض دریافت کرده و موتورسیکلت خود را از چرخه خارج کند. اگر قیمت موتورسیکلت جایگزین بالاتر باشد، میتوان از تسهیلات ماده ۱۰ نیز استفاده کرد تا بتوانیم این فرآیند را تسریع کنیم.
برای نوسازی ناوگان عمومی برونشهری چه برنامههایی وجود دارد و از لحاظ مصرف سوخت و هزینههای مازاد، وضعیت این ناوگان چگونه است؟
وقتی صحبت از حملونقل برونشهری میشود، بحث نوسازی اتوبوسها مطرح است. در حال حاضر، تفاهمنامهای در حال اجرا داریم که تحت عنوان تفاهمنامه نوسازی یکهزار و ۵۳۴ دستگاه اتوبوس بینشهری، با همکاری وزارت راه در حال انجام است.
این فرآیند با همکاری سازمان راهداری کشور و از محل منابع سازمان راهداری و منابع ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو انجام میشود. برای نوسازی یکهزار و ۵۳۴ دستگاه اتوبوس، در حال حاضر نزدیک به ۱۵ میلیارد تومان تسهیلات به متقاضیان پرداخت میشود و موتورسیکلت یا به نوعی اتوبوس آنها نیز اسقاط میشود و گواهی اسقاط نیز به عنوان آورده راننده اتوبوس مورد استفاده قرار میگیرد. فرآیند نوسازی اتوبوسها نیز در حال انجام است.
در کنار اتوبوسهای بینشهری، ناوگان حملونقل باری را نیز داریم که ترددهای برونشهری دارند. در این بخش نیز تلاش میکنیم فرآیند اسقاط و نوسازی کامیونهای کشنده را که در حال حاضر آلودگی زیادی در کشور ایجاد میکنند، دنبال کنیم و این خودروها را از ناوگان حملونقل باری خارج کنیم.
براساس مصوبه جدیدی که در آییننامه اجرایی ماده ۱۰ داشتیم، اتفاق خوبی برای کامیونهای کشنده افتاده است. مصوب شد برای خروج ۱۶ هزار کامیون کشنده بالای ۵۰ سال، در کنار ارائه گواهی اسقاط به متقاضیان اسقاط نقدی کامیونهای کشنده، گواهی صرفهجویی نیز اعطا شود.
یعنی در ازای معرفی یا تحویل کامیون کشنده توسط راننده، هم گواهی اسقاط مطابق جدول ۱۵ ماده ۱۰ قانون ساماندهی پرداخت میشود و هم گواهی صرفهجویی سالیانه براساس برآوردی که از مصرف سوخت آن کامیونها وجود دارد، به میزان صرفهجویی ایجادشده، به آنها تعلق میگیرد. به این ترتیب، راننده راحتتر میتواند وسیله نقلیه خود را اسقاط کرده و از ناوگان خارج کند.
ممکن است فرآیند جایگزینی نیز در ادامه به کمک این فرآیند بیاید و بتوانیم در کنار صدور گواهی صرفهجویی برای خروج خودرو از ناوگان، خودروی جایگزین را نیز با کمک خودروسازان به رانندگان تحویل دهیم و فرآیند نوسازی را نیز در کنار اسقاط انجام دهیم.
بنابراین، در حال حاضر در حوزه وزارت صمت و سازمان گسترش، در حوزه کامیونهای کشنده در حال تلاش هستیم و در حوزه اتوبوسها نیز با سازمان راهداری همکاری داریم.
در حوزه تاکسیهای بینشهری نیز با توجه به اینکه سیاستگذاری نوسازی و ارائه تسهیلات این حوزه مربوط به سازمان راهداری است، بهتر است همکاران سازمان راهداری درباره جزئیات آن توضیح دهند. اما در حوزه اسقاط، به صورت مشترک با سازمان راهداری برای خروج تاکسیهای بینشهری و برونشهری و نوسازی آنها همکاری داریم و ارائه تسهیلات نیز توسط این سازمان انجام میشود.
با توجه به اینکه اخیراً ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو اصلاح شده است، جزئیات دیگر این اصلاحیه چیست و آیا موارد دیگری وجود دارد که تاکنون درباره آن صحبت نشده باشد؟
اتفاق خوب دیگری که در حوزه اسقاط افتاده و میتواند آمار اسقاط را به صورت جهشی افزایش دهد، این است که در گذشته، با توجه به اینکه اسقاط موتورسیکلت اتفاق نمیافتاد، گواهی اسقاط موتورسیکلت برای شمارهگذاری موتورسیکلتهای تولیدی کشور وجود نداشت.
مطابق اصلاح ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو، در صورتی که گواهی اسقاط مربوط به یک کاربری خاص وجود نداشته باشد، با تشخیص وزارت صمت، امکان استفاده از عوارض نقدی یا پرداخت ارزش یکونیم درصد از ارزش کالای تولیدشده یا خودروی تولیدشده برای دریافت مجوز شمارهگذاری وجود دارد.
طی سالهای گذشته، بهخصوص در دو، سه سال گذشته، این فرآیند به صورت نقدی توسط تولیدکنندگان موتورسیکلت انجام میشد. اما در حال حاضر، با توجه به مصوبه جدید آییننامه اجرایی، اجازه استفاده از گواهیهای معادل، در صورتی که گواهی اسقاط مربوط به یک کاربری وجود نداشته باشد، فراهم و تصویب شده است.
بر این اساس، اگر تولیدکنندگان موتورسیکلت یا هر کاربری دیگری ـ به جز کشنده ـ گواهی اسقاط مربوط به کاربری خود را در اختیار نداشته باشند، اجازه استفاده از گواهی سایر کاربریها، مانند خودرو، برای آنها فراهم شده است.
تعداد موتورسیکلتهایی که در کشور تولید میشود، در سالهای مختلف متفاوت است و عددی بین ۴۰۰ تا ۷۰۰ هزار دستگاه در نوسان است. این تعداد میتواند به فرآیند خروج موتورسیکلتهای فرسوده کمک کند. اما تا زمانی که فرآیند خروج موتورسیکلتهای فرسوده به اندازهای انجام شود که گواهی اسقاط مورد نیاز تولیدکنندگان موتورسیکلت فراهم شود، امکان استفاده از گواهیهایی مانند گواهی خودروهای سواری نیز وجود دارد.
تولیدکنندگان میتوانند با خرید گواهی اسقاط و خروج یک خودروی فرسوده از ناوگان، فرآیند شمارهگذاری موتورسیکلتهای خود را انجام دهند.
با این اصلاحیه جدید، چه سهمی از گواهی اسقاط خودروهای فرسوده میتواند برای تولیدکنندگان موتورسیکلت مورد استفاده قرار گیرد؟ به عبارت دیگر، در قبال گواهی اسقاط خودرو، چه تعداد موتورسیکلت میتواند به عنوان گواهی جایگزین مورد استفاده قرار گیرد؟
مطابق قانون، تمامی تولیدکنندگان خودرو و موتورسیکلت مکلف هستند به ازای تولید هر چهار دستگاه، یک دستگاه معادل آن را از ناوگان خارج کنند. البته برای خودروی سواری، موتورسیکلت، کامیون کشنده و وانت، تعداد گواهیهای مورد نیاز متفاوت است، اما به صورت کلی، به ازای هر چهار دستگاه تولیدی، یک خودرو باید از ناوگان خارج شود.
برای موتورسیکلت، در حال حاضر با توجه به مصوبه جدید جدول ۱۵ آییننامه ماده ۱۰ قانون ساماندهی، به ازای تولید هر چهار دستگاه موتورسیکلت، دو گواهی اسقاط، معادل خروج یک دستگاه موتورسیکلت، باید از ناوگان خارج شود.
در صورتی که این دو گواهی وجود نداشته باشد، براساس ارزشی که برای موتورسیکلت تعیین میشود، امکان استفاده از گواهی خودروهای سواری یا سایر کاربریها برای آن فراهم خواهد بود.
برای این موضوع نسبت مشخصی در نظر گرفته شده است؟
با توجه به اینکه هنوز قیمت گواهی اسقاط موتورسیکلت مشخص نیست، این نسبت نیز هنوز تعیین نشده است. ما در تلاش هستیم پیش از آغاز اجرای آییننامه، این فرآیند را مشخص کنیم تا از آن مرحله به بعد، شرکتهای تولیدکننده موتورسیکلت بتوانند معادل گواهی مورد نیاز خود را از گواهیهای اسقاط خودروهای سواری استفاده کنند و شمارهگذاری موتورسیکلتهای خود را انجام دهند.
