در حالی که امارات روز چهارشنبه تعلیق تمام فعالیتهای تجاری، مبادلات و تراکنشهای مالی با ایران را تا اطلاع ثانوی اعلام کرد، اقدامی بیسابقه که فصل جدیدی را در روابط اقتصادی میگشاید، سوالاتی را درباره میزان آسیب احتمالی به اقتصاد ایران و برعکس، آنچه دبی از تشدید محدودیتها بر شبکه تجاری و مالی که دههها با آن در ارتباط بوده است، از دست خواهد داد، مطرح کرده است.
این تصمیم امارات پس از آن اتخاذ شد که وزارت دفاع این کشور مدعی شناسایی دو موشک بالستیک شلیک شده از ایران شد به ادعای این وزارتخانه، کشتیرانی دریایی را هدف قرار داده و در خلیج فارس فرود آمده بودند. این در حالی است که تهران پرتاب آنها را تکذیب کرد.
در این باره اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت امور خارجه ادعای امارات متحده عربی مبنی بر پرتاب موشک از سوی ایران به سوی این کشور را کاملا مردود دانست و با ابراز تاسف از اتهامزنی به جمهوری اسلامی ایران، این رفتار را خلاف اصل حسن همجواری و مخل تلاشهای جاری برای تقویت اعتماد بین کشورهای منطقه و جلوگیری از تشدید ناامنی در منطقه دانست.
سخنگوی وزارت امور خارجه از همه طرفهای منطقهای درخواست کرد با در نظرگرفتن پیچیدگیهای موجود به دلیل شرارتهای ادامهدار آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه صلح و امنیت منطقه، بهویژه سابقه عملیاتهای متعدد پرچم دروغین، از اتهامزنی بیاساس علیه جمهوری اسلامی ایران خودداری کنند.
این اقدام امارات در حالی صورت میگیرد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا تهدید کرده هر کشوری که به ایران «کمکرسانی» کند، با «عواقب اقتصادی عظیم» مواجه خواهد شد.
هدف آمریکا از این فشارها، قطع کانالهای مالی و تجاری ایران است که دبی به عنوان یکی از مهمترین مراکز آن محسوب میشود. امارات در سال ۲۰۲۴ بیش از ۳۰ درصد از واردات ایران حدود ۲۱ میلیارد دلار را تامین میکرد و شبکههای پنهانی برای دور زدن تحریمها در این کشور فعال هستند.
با این حال، امارات نگران تاثیر منفی این سیاست بر اقتصاد خود به ویژه بخش گردشگری و تجارت و همچنین احتمال تلافیجویی نظامی ایران به دلیل میزبانی از پایگاهها و تاسیسات نظامی واشنگتن است. مقامات اماراتی ترجیح میدهند گامبهگام پیش بروند و در عین حال، کانالهایی برای گفتوگو با تهران حفظ کنند تا در صورت ناموفق بودن فشار آمریکا، ابزار دیپلماتیک در اختیار داشته باشند. کارشناسان معتقدند که قطع کامل این مسیرهای مالی دشوار است و نظارت بر تمام فعالیتهای پنهان در هفت امارت، کاری محدود و پیچیده خواهد بود.
روابط تجاری ایران و امارات ریشهای دیرینه دارد و حتی پیش از تاسیس کشور امارات در سال ۱۹۷۱ شکل گرفته بود. پس از انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷، موج جدیدی از تجار و متخصصان ایرانی به دبی مهاجرت کردند و این شهر به یکی از مهمترین مراکز تجاری و مالی ایران تبدیل شد.
اهمیت این رابطه فراتر از تجارت دوجانبه کالا بین ایران و امارات بوده است؛ امارات مهمترین بازار صادرات مازوت ایران نیز به شمار میرفت. دادههای شرکت کپلر نشان میدهد ایران روزانه حدود ۲۵۶ هزار بشکه مازوت صادر میکرد که حدود ۷۰ درصد آن به امارات میرفت. طرح ترامپ برای فشار به اقتصاد ایران شکست میخورد
تلاش رئیسجمهور آمریکا برای تحت فشار قرار دادن ایران تا سرحد تسلیم، به شدت به مهار یکی از بزرگترین شریانهای حیاتی اقتصادی این کشور بستگی دارد: دبی.
امارات متحده عربی اواخر روز سهشنبه اعلام کرد که تراکنشهای مالی و اقتصادی با ایران را به حالت تعلیق درآورده است که به طور بالقوه دسترسی تهران به یک منبع بزرگ واردات و یک راه پشتی مالی به جهان را تهدید میکند.
این اقدام پس از هفتهها تحریک دولت ترامپ در امارات برای مقابله با شبکههای مالی ایران که در این کشور فعالیت میکنند، صورت میگیرد. همچنین به گفته افراد مطلع، ایالات متحده در طول جنگ علیه ایران، امارات را نیز تشویق کرده است که اقدامات سختتری علیه نهادهای تحریمشده ایرانی و سایر شبکههایی که به طور پنهانی در امارات فعالیت میکنند، انجام دهد.
اجرای تهدید اقتصادی علیه ایران دشوار خواهد بود. احکام تحریمی آمریکا در سالهای اخیر نشان میدهد که درآمدهای نفتی، معاملات ارزی و پرداختهای مربوط به نهادهای ایرانی، مدتهاست که از طریق شرکتهای صوری و صرافیهای دبی انجام میشود، اغلب بدون اینکه نام ایرانی در تراکنش دیده شود.
قطع ارتباط با ایران همچنین مستلزم آن است که مقامات اماراتی بسیار تهاجمیتر با فعالیتهای مبهم مالی و تجاری برخورد کنند که این امر خود میتواند به نقش دبی به عنوان یک مرکز جهانی آزاد برای تجارت، سرمایه و صادرات مجدد آسیب بزند.
«مکس میزلش» مقام سابق تحریمهای آمریکا که اکنون پژوهشگر بنیاد دفاع از دموکراسیهاست، گفت: «وقتی به دور زدن تحریمهای ایران و توانایی ایران برای کسب درآمد از فروش غیرقانونی نفت نگاه میکنید، دبی یک مرکز اصلی برای جریانهای مالی غیرقانونی است. اقدام امارات علیه تجارت مستقیم و فعالیتهای مالی مهم است، اما واقعیت این است که حجم زیادی از فعالیتهای غیرمستقیم از طریق بانکهای دبی جریان دارد که از عملیات بانکداری سایه و تأمین مالی غیرقانونی ایران حمایت میکند.»
به گفته افراد مطلع، مقامات اماراتی جدیدترین اقدامات را به عنوان بخشی از یک تشدید تدریجی میبینند، نه یک قطع کامل روابط با تهران. انتظار میرود امارات گامبهگام پیش برود، با محدودیتهای جدید بر محمولههای کالایی آغاز کند و به طور بالقوه به سرکوب گستردهتری علیه نهادهای مرتبط با ایران این وضعیت را گسترش دهد.
قانونگذاران اماراتی نگرانند که راهبرد واشنگتن برای وارد کردن فشار اقتصادی عمیقتر به ایران، بتواند به بخشی از اقتصاد کشورهای حوزه خلیج فارس که به گردشگری و تجارت متکی است، آسیب بزند و در نهایت تلافیجویی نظامی بیشتری از سوی ایران را برانگیزد. مقامات اماراتی همچنین میخواهند برخی کانالها با تهران را باز نگه دارند تا در صورت شکست کارزار فشار ترامپ، گزینه دیپلماتیک را در اختیار داشته باشند.
برای سختتر کردن فشار بر ایران، آمریکا به مشارکت امارات نیاز دارد. امارات درست در آن سوی خلیج فارس قرار دارد و پیوندهای عمیق تجاری، تاریخی و فرهنگی با همسایه بزرگتر خود دارد، حتی اگر دو دولت اغلب با یکدیگر در تضاد بودهاند.
