نبود عربستان فرصت است نه تضمین صعود

 قرعه استقلال و تراکتور، دو نماینده ایران در لیگ نخبگان را چطور می‌بینید؟ 

برای رسیدن به پاسخ این سؤال بهتر است به جای بررسی تیم، فوتبال آن کشور را بررسی کنیم، چراکه هر تیم، محصول فوتبال کشور خود است. هرچند باشگاه‌ها می‌توانند بازیکنانی را از دیگر کشور‌ها جذب کنند، اما در مجموع یک قالب تعریف‌شده از فوتبال کشور وجود دارد: استایل فوتبال، DNA یا ژنوم فوتبالی، مربی‌هایی که استفاده می‌شوند و حتی علایق مردم به شکل بازی آن کشور. 

 بی‌شک چغرترین حریف نماینده‌های ایران در لیگ نخبگان پاختاکور ازبکستان است. 

بله، تیم‌های ازبکستانی همواره حریفان سرسختی برابر ایران بودند. از نظر بدنی آنها چابکی، سرعت، انتقال، مانور بدنی، دریبل و شوت دور خوبی دارند. علاوه بر آن، دوندگی بالایی دارند و «اکسلریشن» آنها نیز خوب است، یعنی هنگام دویدن کم‌کم سرعتشان را افزایش می‌دهند. درست برعکس بازیکنان ما که معمولاً همان اول به حداکثر سرعتشان می‌رسند؛ ضمن اینکه ازبک‌ها هم شوت خوب می‌زنند و هم خستگی‌ناپذیرند. حال آنکه تیم‌های ما به دلیل شرایط جنگی و تعطیلی، مدت‌ها تمرین منظم نداشتند و این مسئله می‌تواند به ضرر ما باشد. 

العین، شباب‌الاهلی و الوصل که هم به مصاف استقلال خواهند رفت و هم تراکتور چه ویژگی مشترکی دارند؟ 

امارات از لحاظ فوتبال یک چشم‌انداز مشترک با عربستان دارد، اما به قدرت عربستان نیست. هر سه تیم را اگر با یک عینک نگاه کنیم، یک سبک بازی می‌کنند. مثلاً به دلیل شرایط اقلیمی و بازی‌هایی که در کشورشان انجام می‌شود، آن کوچینگ‌های پرس از جلو یا فشار از بالا را ندارند. به همان اندازه، توان تحمل فشار از جلو را هم ندارند. به همین دلیل به مجرد اینکه مورد پرس از جلو قرار بگیرند، بعد از پاس چهارم یا پنجم عجله کرده یا توان تحمل فشارشان را از دست داده و بلند بازی می‌کنند. 

پس با این حساب پرس از جلو می‌تواند سلاح اصلی تیم‌های ایرانی مقابل اماراتی‌ها باشد؟ 

اگر محیط بازی اجازه پرس بدهد، بهترین تاکتیک اولیه حمله این است که تیم‌های عربی را از جلو پرس کنیم. دفاع وسط‌های آنها تکنیک لازم برای حفظ توپ و بیلدینگ‌آپ، یعنی معماری حمله را ندارند. به همین دلیل هم است که وقتی توپ بلند می‌زنند، عملاً ۵۰ درصد شانس مالکیت را به حریف می‌دهند، اما تیمی که از جلوی دروازه بیلدینگ‌آپ می‌کند و آرام‌آرام جلو می‌آید، توان حفظ توپش بالاست. پرس حریف هم بیشتر از حدود هفت ثانیه نمی‌تواند فشار بیاورد. اگر استقلال و تراکتور آن هفت ثانیه را با چند پاس پشت سر بگذارند، بعد از فروکش کردن فشار، می‌توانند بازی خودشان را انجام دهند. در واقع اگر دستور تیم‌های ما پرس باشد، اماراتی‌ها نمی‌توانند به‌راحتی از پرس خارج شوند. در نتیجه فشار حملاتشان در ۹۰ دقیقه کمتر می‌شود. این یعنی ورودشان به ۱۸ قدم و ضربه به چارچوب‌شان کاهش پیدا می‌کند و شاخص‌هایی مثل XG (امید به گل) به نفع نماینده‌های ایران خواهد بود. 

 السد، الغرافه و الشمال (فوتبال قطر) چه تفاوتی با حریفان اماراتی دارند؟ 

قطر شباهت زیادی به امارات دارد و از یک خانواده است. البته در ظاهر با بازیکنان خارجی طراح بیشتر کار کرده و بیلدینگ‌آپش قوی‌تر است. هافبک‌هایشان هم سازندگی بیشتری دارند، ولی نه خیلی مطمئن و معنادار. مقابل قطر های‌پرس لازم نیست، ولی پرس دوم در میانه زمین را نباید نادیده بگیریم. اگر خیلی عقب بکشیم، قطری‌ها شوت می‌زنند و خطا و همچنین ضربه آزاد می‌گیرند. باید آنها را از پشت محوطه جریمه دور نگه داشت. خصوصاً که در قطر هنوز ته مانده‌ای از تفکر ژاوی (فوتبال اسپانیا) وجود دارد. بنابراین باید میانه زمین را سنگین‌تر ساخت. 

 یکی از نکات مثبت قرعه این دوره، عدم برخورد نمایندگان ایران در مرحله نخست با تیم‌های عربستانی است. این موضوع چقدر شانس ما را افزایش می‌دهد؟ 

این قطعاً مهم است. در شرایط فعلی، نبودن عربستان در مسیر ایران یک فرصت است، اما استفاده از این فرصت به استراتژی درست، مدیریت آمادگی، شناخت حریف و البته مدیریت شرایط روانی بازی در کشور ثالث بستگی دارد. وقتی تیم‌های ایرانی در مرحله نخست به حریفانی از عربستان برخورد نمی‌کنند، یعنی یک مانع بزرگ از مسیر اولیه کنار رفته است، اما این به معنی صعود نیست، چراکه قرعه خوب زمانی امتیاز می‌شود که بتوانیم از آن استفاده کنیم. پس نبودن عربستان یک فرصت است، نه تضمین صعود. پس اگر با این دیدگاه که، چون به عربستان نخوردیم از همین اول می‌رویم برای برد، راهی لیگ نخبگان شویم، قرعه خود را به قرعه بد تبدیل خواهیم کرد. 

 با این حساب استراتژی بازی‌های اول و دوم بسیار حائز اهمیت و چه‌بسا سرنوشت‌ساز خواهد بود. 

بله، خیلی زیاد. تیم‌های ما از نظر آمادگی از عرب‌ها عقب هستند. بنابراین دو بازی اول را باید با احتیاط انجام دهند. حتی مساوی هم می‌تواند نتیجه خوبی باشد. این بازی‌ها باید برایشان حکم بازی تدارکاتی سنگین و پیش‌بازی گروه را داشته باشد تا هم تیم بخشی از کمبود آمادگی خود را جبران کند و هم کادرفنی شرایط دستش بیاید. در اصل یکی دو بازی نخست بهترین فرصت برای ارزیابی خود و حریفان است و بالا و پایین کردن داده‌هایی، چون امید و احتمال گل، برد و... جهت کسب نتیجه در ادامه مسیر، اما اگر بازی اول را با تفکر ماجراجویانه ببازند، باید دنبال ترمیم روحیه و انگیزه از دست رفته باشند. در حالی که اگر بازی را برده یا مساوی کنند، با روحیه‌ای به مراتب بهتر به مصاف دیگر تیم‌ها خواهند رفت. 

بدترین اتفاق در این دوره، برگزاری بازی در کشور ثالث به حکم کنفدراسیون آسیاست. فکر می‌کنید عدم حضور هواداران تا چه اندازه می‌تواند تأثیرگذار باشد؟ 

این مسئله خیلی مهم است. میزبانی فقط داشتن زمین نیست. تماشاگر، تشویق و این حس که مردم و هواداران پشت سر بازیکن هستند، روی روحیه و انگیزه تأثیر دارد. وقتی استقلال و تراکتور را از هوادارانشان جدا می‌کنید، در واقع بخشی از این مزیت را از آنها می‌گیرید. بازیکنی که جلوی ده‌ها هزار نفر بازی می‌کند، با بازیکنی که در کشور ثالث و بدون هواداران خودش بازی می‌کند، از نظر انگیزشی شرایط یکسانی ندارد. هرچند که بازیکن حرفه‌ای باید بتواند با این شرایط کنار بیاید، اما نمی‌توانیم اثر آن را انکار کنیم. حتی از نظر فنی هم وقتی انگیزه و شدت بازی تغییر کند، روی دوندگی، دوئل‌ها و فشار روی حریف اثر می‌گذارد. بی‌تردید، اما حضور یک روانشناس یا روانکاو خبره در کنار تیم می‌تواند کمک کند تا این فشار و دوری از خانه مدیریت شود. 

 عدم برخورد به تیم‌های عربستانی در مرحله نخست بی‌شک همانطور که گفته شد یک امتیاز مثبت و عدم در اختیار داشتن میزبانی یک امتیاز منفی است، اما اثرگذاری کدام یک بیشتر است؟ 

این دو همدیگر را کاملاً خنثی نمی‌کنند. نخوردن به عربستان یک امتیاز قرعه است و نداشتن میزبانی یک امتیاز منفی. تیم باید از اولی استفاده کند، اما دومی را مدیریت کند. این مهم‌ترین بخش است. 

 گل‌گهر هم تنها نماینده ایران در لیگ قهرمانان آسیا (سطح ۲) است. همراه با الجزیره، المحرق و آرکاداغ در گروه B. شانس این تیم را چطور می‌بینید؟ 

در فوتبال باشگاهی ایران تفاوت معناداری بین تیم اول، دوم، سوم و چهارم وجود ندارد و تفاوت‌ها بیشتر در حوادث داوری و فوتبالی خودش را نشان می‌دهد. به همین دلیل تفاوت محسوس و تعیین‌کننده‌ای بین تراکتور و گل‌گهر نمی‌بینم. از طرف دیگر، آثار مربی قبلی هم به این سرعت از بین نمی‌رود و ساختار دفاعی، ارتباط دروازه‌بان با خط دفاع، هافبک و حمله و نوع فوتبال یک‌شبه تغییر نمی‌کند. بنابراین گل‌گهر با انسجامی که دارد، در سطح فوتبال ایران یکی از تیم‌های خوب است و، چون حریفانش یک پله ضعیف‌تر از حریفان استقلال و تراکتور هستند، شانس بیشتری برای موفقیت دارد. البته هر آنچه امروز می‌گوییم صرفاً حدس و گمان فنی است و وقتی اولین بازی‌ها انجام شود، می‌توان ارزیابی بهتری داشت و دقیق‌تر هم حریفان را بررسی کرد و هم شانس موفقیت نماینده‌های ایران را در آسیا.