وعده دیدار ترامپ و کیم؛ چرا پکن نگران پیوند یانگ شده؟

به گزارش روزنامه وال‌استریت ژورنال، کره شمالی در نخستین اظهارنظر عمومی خود درباره کاهش این رزمایش‌ها گفت که رزمایش‌های سالانه «سپر آزادی اولچی» با وجود کاهش ابعادشان همچنان تحریک‌آمیز و خصمانه هستند. حکومت کیم این رزمایش‌ها را تمرین‌هایی برای آماده‌سازی جنگ می‌داند.

خبر مرتبط چرخش تند ترامپ و توقف «بازی جنگی»

اکوایران: این نخستین بار نیست که ترامپ تلاش کرده است به رزمایش‌ برنامه‌ریزی شده پایان دهد.

کیم یو جونگ، خواهر کوچک‌تر دیکتاتور کره شمالی، در بیانیه‌ای که شامگاه چهارشنبه رسانه‌های دولتی کره شمالی آن را منتشر کردند، گفت کاهش ابعاد رزمایش‌ها ارزش توجه یا اظهارنظر ندارد، زیرا هیچ چیز اساساً تغییر نکرده است.

او ارتباط اخیر میان ترامپ و برادرش را تکذیب کرد، اما افزود که روابط میان رهبر کره شمالی و ترامپ همچنان «عالی» است. ترامپ روز دوشنبه گفته بود کیم به تلاش او برای برقراری ارتباط پاسخ داده و واکنش او را «بسیار مثبت» توصیف کرده بود. کیم یو جونگ گفت: «رهبر کشور ما شخصاً خاطرات و احساسات خوبی نسبت به ترامپ دارد؛ بااین‌حال، سیاست خصمانه ایالات متحده همچنان بدون تغییر باقی مانده است.» ملاقات دوباره کیم و ترامپ اتفاق می‌افتد؟

روزنامه وال‌استریت ژورنال گزارش داده است که ترامپ از دستیاران خود می‌خواهد مقدمات دیدار با کیم را هرچه سریع‌تر، احتمالاً در پاییز امسال، فراهم کنند. ترامپ در آخر هفته گفته بود این آموزش‌های نظامی مشترک پرهزینه، نامناسب و خصمانه هستند؛ آن هم در برابر کره شمالی‌ای که به گفته او «تهدیدی ایجاد نکرده و محترمانه رفتار کرده است.»

دونالد ترامپ و کیم جونگ اون در جریان دومین نشست آمریکا و کره شمالی در هانوی، ویتنام، در تاریخ ۲۸ فوریه ۲۰۱۹، با یکدیگر دیدار می‌کنند/عکس از خبرگزاری فرانسه

وقتی روز چهارشنبه در کاخ سفید از ترامپ پرسیده شد آیا انتظار دارد اواخر امسال با کیم گفت‌وگو کند، ترامپ گفت که با رهبر کره شمالی دیدار خواهد کرد.

پایان زودهنگام رزمایش «سپر آزادی اولچی» تحول برنامه‌ریزی‌نشده دیگری در حضور امنیتی ایالات متحده در آسیا بود. یکی از ناوهای جنگی مهم آمریکا در حال حرکت به سوی خاورمیانه است. ایالات متحده نیز اندکی پس از آغاز جنگ ایران، برخی سامانه‌های رهگیر موشکی و دیگر تجهیزات نظامی خود را از کره جنوبی به خاورمیانه منتقل کرده بود.

حزب محافظه‌کار مخالف دولت در کره جنوبی گفت کاهش رزمایش‌ها به اتحاد میان دو کشور لطمه می‌زند. سخنگوی این حزب روز چهارشنبه گفت: «این واقعیت که رزمایش‌هایی که از قبل آغاز شده‌اند می‌توانند با یک دستور واحد از سوی رئیس‌جمهور آمریکا تغییر کنند، چیزی نیست که بتوانیم آن را نادیده بگیریم.»

ترامپ روی ازسرگیری گفت‌وگو با رهبر ۴۲ ساله کره شمالی حساب باز کرده است؛ رهبری که همواره رزمایش‌های آمریکا و کره جنوبی را تهدیدی علیه موجودیت کره شمالی دانسته و اکنون خواهان پذیرش جهانی برنامه تسلیحات هسته‌ای کشورش است.

کیم یو جونگ در بیانیه روز چهارشنبه گفت کره شمالی هیچ برنامه‌ای برای اعزام نیروهای بیشتر به روسیه ندارد. ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، اخیراً مدعی شده بود که پیونگ‌یانگ قصد دارد ده‌ها هزار سرباز دیگر به روسیه اعزام کند. چرا چین درباره کره شمالی نگران است؟

به نوشته نشریه فارن‌افیرز، برای چین، شمال‌شرق آسیا همچنان نقطه‌ضعف تلاش این کشور برای تأمین امنیت مرزهای پیرامونی‌اش است. تنش‌ها میان کره شمالی و کره جنوبی در حال افزایش است و این امر احتمال وقوع درگیری‌ای را بالا می‌برد که ممکن است به خارج از شبه‌جزیره کره نیز سرایت کند. هماهنگی‌های امنیتی میان ژاپن، کره جنوبی و ایالات متحده نیز در حال تقویت شدن است و این مسئله بر چین فشار وارد می‌کند. همچنین، جایگاه تثبیت‌شده کره شمالی به‌عنوان یک قدرت هسته‌ای، ژاپن و کره جنوبی را نسبت به امنیت خود نگران کرده و حتی ممکن است در نهایت آنها را به سمت دستیابی به سلاح‌های هسته‌ای سوق دهد.

کیم جونگ اون بر پرتاب موشکی در مکانی نامشخص در کره شمالی نظارت می‌کند. این عکس بدون تاریخ در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۲/عکس از خبرگزاری مرکزی کره (KCNA)

چین به‌طور فزاینده‌ای درباره نقش کره شمالی در ایجاد و تشدید این خطرات و همچنین درباره ضرورت تعدیل راهبرد خود در قبال کره شمالی برای مدیریت این خطرات، بدون دامن زدن به تنش‌ها و بی‌ثبات‌تر کردن منطقه، نگران است. پیونگ‌یانگ با جسورتر شدن در نتیجه برنامه هسته‌ای خود، پیش‌بینی‌ناپذیرتر شده است.

اگرچه کره شمالی همچنان برای دریافت حمایت اقتصادی به چین وابسته است، گسترش روابط امنیتی این کشور با روسیه باعث شده وابستگی پیونگ‌یانگ به پکن نسبت به گذشته انحصاری نباشد. اگر بحرانی مرتبط با کره شمالی آغاز شود، چین بیم آن دارد که با از کنترل خارج شدن درگیری، خود به حاشیه رانده شود.

برای پکن، بزرگ‌ترین خطر همکاری نزدیک‌تر کره شمالی و روسیه این است که چنین همکاری‌ای بهانه‌ای عالی در اختیار ژاپن، کره جنوبی و ایالات متحده قرار می‌دهد تا یکپارچگی بلوک خود را تسریع کنند. اگر کره شمالی و روسیه همکاری خود در زمینه تسلیحات هسته‌ای را ادامه دهند، ژاپن و کره جنوبی از تهدید کره شمالی برای توجیه تقویت اتحادهای خود با ایالات متحده استفاده خواهند کرد. آنها ممکن است خواهان اشتراک‌گذاری گسترده‌تر اطلاعات میان سه کشور، رزمایش‌های نظامی مشترک و یکپارچه‌سازی تسلیحات شوند. این روند در نهایت یک ائتلاف بازدارندگی نظامی نهادینه‌شده ایجاد خواهد کرد که نه‌تنها علیه کره شمالی، بلکه علیه چین نیز جهت‌گیری خواهد داشت؛ ائتلافی که فشار را از چند جبهه بر چین افزایش داده و تنش‌های نظامی پیرامون نقاط بحرانی مانند تنگه تایوان را تشدید خواهد کرد. رابطه با روسیه و آمریکا؛ اهرم فشار پیونگ‌یانگ 

چین و کره شمالی دارای مرز مشترک هستند و هر دو کشور کمونیستی‌اند، روابط آنها طی نزدیک به هشت دهه پس از تأسیس دو کشور فراز و نشیب زیادی داشته است. روابط چین با کره شمالی به‌طور سنتی بر دوستی دیپلماتیک، خاطرات مشترک انقلابی و شبکه‌های شخصی میان رهبران قدیمی استوار بوده است؛ برای مثال، در جریان جنگ کره، دو کشور به یکدیگر نزدیک شدند.

ولادیمیر پوتین، در کنار شی جین‌پینگ و کیم جونگ اون، در میدان تیان‌آن‌من در پکن، ۳ سپتامبر ۲۰۲۵/عکس از خبرگزاری فرانسه

بااین‌همه، در مقاطع دیگر، تنش‌ها این دو  دولت را از یکدیگر دور کرده است. پس از آنکه کیم جونگ اون در اواخر سال ۲۰۱۱ رهبر کره شمالی شد، روابط این کشور با چین به دلیل اختلاف بر سر اقدامات پیونگ‌یانگ، از جمله تلاش کیم برای دستیابی به سلاح‌های هسته‌ای و بازداشت و اعدام عمویش، به‌شدت تیره شد.

ناخرسندی پکن از پیونگ‌یانگ در سال ۲۰۱۷ به اوج تازه‌ای رسید؛ زمانی که کره شمالی یک آزمایش هسته‌ای و آزمایش‌های موشکی متعددی انجام داد که نشان می‌داد این کشور به فناوری بمب هیدروژنی دست یافته و قابلیت‌های هسته‌ای خود را به‌سرعت در حال ارتقاست. این آزمایش نه‌تنها برخلاف مخالفت اعلام‌شده چین با هسته‌ای شدن کره شمالی بود، بلکه از نظر سیاسی نیز برای پکن شرم‌آور بود؛ زیرا این آزمایش هم‌زمان با میزبانی چین از اجلاس رهبران کشورهای بریکس انجام شد. در همان سال، چین به پنج قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد برای اعمال تحریم‌های فلج‌کننده علیه کره شمالی و تشدید الزامات نظارتی رأی مثبت داد.

اندکی بعد، هنگامی که به نظر می‌رسید امکان نزدیکی میان آمریکا و کره شمالی وجود دارد، چین مسیر خود را تغییر داد. در اوایل سال ۲۰۱۸، پس از آنکه دونالد ترامپ و کیم گفت‌وگو درباره برگزاری یک نشست احتمالی را آغاز کردند، چین نگران شد که در مذاکرات مربوط به مدیریت تنش‌ها در شبه‌جزیره کره کنار گذاشته شود. پیش از دیدار کیم با ترامپ، رهبر کره شمالی می‌خواست با شی جین‌پینگ درباره تجربه او در تعامل با رهبر آمریکا مشورت کند. پکن نیز به‌سرعت از کیم دعوت کرد تا به چین سفر کند. کیم در مارس و سپس در ماه‌های مه و ژوئن همان سال به چین رفت. پس از آنکه شی نیز در تابستان ۲۰۱۹ به کره شمالی سفر کرد، تجارت مرزی رونق گرفت و روابط دوجانبه بهبود یافت.

اما هنگامی که همه‌گیری کووید-۱۹ در آغاز سال ۲۰۲۰ آغاز شد، کره شمالی مرزهای خود را بست و تمام خدمات قطارهای مسافری و باری و همچنین پروازها به چین را متوقف کرد. قطع ناگهانی کانال‌های اصلی ارتباط و تماس، روابط چین و کره شمالی را به وضعیت بسیار نامناسبی کشاند؛ تجارت متوقف شد و روابط اقتصادی عمدتاً قطع گردید. هم‌زمان، کره شمالی به روسیه نزدیک‌تر شد و این بار نیز چین نگران شد که در منطقه تنها بماند.

رقابت قدرت‌های بزرگ میان چین و ایالات متحده احتمال تبدیل اصطکاک با پیونگ‌یانگ به رویارویی مستقیم آمریکا و چین را افزایش می‌دهد. شبه‌جزیره کره بخش جدایی‌ناپذیر راهبرد اوقیانوس هند-آرام واشنگتن، ساختار ائتلاف‌های آن و تلاش‌هایش برای ایجاد بازدارندگی منطقه‌ای است. اولویت چین پرهیز از درگیری نظامی غیرضروری با ایالات متحده است، اما ادامه تحریکات هسته‌ای و موشکی کره شمالی، همکاری نظامی عمیق‌تر آن با روسیه و افزایش پیش‌بینی‌ناپذیری این کشور، خطر کشاندن چین به یک بحران را افزایش می‌دهد. تمایل پکن به جلوگیری از بی‌ثباتی در شبه‌جزیره کره، بازتاب تمایل این کشور برای تثبیت روابطش با ایالات متحده و جلوگیری از هرگونه تشدید تنش است که می‌تواند به درگیری مستقیم منجر شود.