بلیت گزاف «متروی رایگان»

براساس گزارشی از نشریه اکونومیست، موافقان حمل‌ونقل رایگان عموما بر سه ستون استدلال تکیه می‌زنند: نخست آنکه کرایه گرفتن، سدی پیش پای شهروندان می‌گذارد و با ریزش مسافران، بهای تمام‌شده سیستم به ازای هر نفر بالا می‌رود. پیامد محتوم این وضعیت، افت سرمایه‌گذاری و شکل‌گیری شبکه‌ای نحیف و کم‌تعداد با درنگ‌های طولانی میان سفرهاست؛ چرخه‌ای معیوب که بهره‌وری اقتصادی را می‌بلعد. در برابر، بخشودن کرایه‌ها می‌تواند موجی از مسافران تازه را به ایستگاه‌ها بکشاند، دایره خدمت‌رسانی را بگستراند و در فرجام کار، کیفیت تجربه سفر را برای همگان ارتقا دهد. دوم آنکه بلیت رایگان، ترمز تاخت‌وتاز خودروهای شخصی در خیابان‌ها را می‌کشد. واقعیت این است که رانندگان، بهای تمام و کمال هزینه‌های اجتماعی رانندگی از آلودگی هوا و راهبندان گرفته تا خطرات جانبی را از جیب نمی‌پردازند و دقیقا به همین دلیل، بیش از اندازه به خیابان‌ها سرازیر می‌شوند.

حال اگر گزینه‌ای کاملا رایگان در دسترس باشد، حتی وسوسه رانندگی‌های غیرضروری نیز فروکش می‌کند؛ پیامدی که حاصلی جز سبکی بار ترافیک، کاهش تصادفات و گشوده شدن فضایی دلپذیرتر برای کاشت درختان و نشاط زمین‌های بازی کودکان نخواهد داشت. در نهایت، حذف هزینه‌های سفر، پنجره‌ای به سوی عدالت و انسجام اجتماعی می‌گشاید. این سیاست، مشارکت طبقات کم‌درآمد و گروه‌های فاقد خودرو از جوانان و سالخوردگان گرفته تا توان‌یابان را در شریان‌های زندگی شهری آسان‌تر می‌سازد. گذشته از این، روحیه تحرک جسمانی را نیز در جامعه زنده نگه می‌دارد؛ چه با پیمودن مسافتی پیاده تا ایستگاه بعدی و چه با آن دویدن‌های هیجان‌انگیز در آخرین لحظات برای جا نماندن از اتوبوس! از این منظر، حمل‌ونقل بدون کرایه دیگر صرفا یک تصمیم ترابری نیست، بلکه سیاستی اجتماعی و انسانی با هدفی والاتر به شمار می‌رود.  چرا بلیت مجانی معجزه نکرد؟ …