‌دانش با ترور خاموش نمی‌شود

جوان آنلاین: حمله دشمن امریکایی- صهیونیستی به مراکز علمی، پژوهشگاه‌ها و مراکز دانشگاهی در جنگ تحمیلی سوم نشان داد دشمن فراتر از آپارتاید علمی به دنبال نسل‌کشی و ترور علمی است. فرآیندی که البته از سال‌ها پیش با ترور دانشمندان هسته‌ای کشورمان آغاز شده بود و حالا علاوه بر محدودیت‌های دسترسی به منابع و تبعیض برای انتشار مقالات دانشمندان ایرانی در مجلات معتبر علمی، با تخریب و حملات فیزیکی به مراکز و پژوهشگاه‌های علمی کشورمان همراه است. با وجود این، بنا به تعبیر دبیر کنگره آپارتاید علمی، «وقتی علم آسیب می‌بیند، منطقه آسیب می‌بیند و در نهایت قاره و دنیا نیز آسیب می‌بیند. مهم‌تر از همه اینکه دانش با ترور خاموش نمی‌شود.»

روز گذشته پیش‌نشست تخصصی نخستین کنگره بین‌المللی مقابله با آپارتاید علمی با موضوع «دیپلماسی علم و فناوری و سازوکار‌های مقابله با آپارتاید علمی» برگزار شد؛ کنگره‌ای که جنگ تحمیلی سوم برگزاری آن را به تعویق انداخته است. 

 ایران، خاستگاه تعبیر آپارتاید علمی 

غلامرضا فرنوش، دانشیار مرکز تحقیقات بیوتکنولوژی کاربردی دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله و دانشگاه تهران، در این نشست با اشاره به مفهوم «دیپلماسی علم و فناوری» و مقابله با تبعیض، تحریم و ترور، گفت: «این روز‌ها بیش از گذشته با سه واژه یا اصطلاح «تبعیض، تحریم و ترور» مواجه هستیم؛ اگرچه تبعیض و تحریم را سال‌ها داشته‌ایم، اما در دوره اخیر ترور و بمباران نیز شدت گرفته است و مجموع این موارد را می‌توان «تروریسم علمی» و «نسل‌کشی علمی» اطلاق کرد.»

به گفته دبیر کنگره آپارتاید علمی، واژه آپارتاید از پنج مؤلفه تشکیل شده‌است؛ تفکیک نژادی، سلب حقوق اساسی، اعمال خشونت‌بار، برده‌داری و سرکوب. وقتی این موارد در حوزه علم اتفاق می‌افتد، اصطلاحی وجود دارد که تقریباً طی هفت، هشت یا ۱۰ سال اخیر مصطلح شده و خاستگاه آن ایران است. 

بنا به تأکید وی، بنابر تعریف «آپارتاید علمی»، اگر علم در حوزه نژادی و قومی تبعیض قائل شود، یا تبعیض جنسیتی رخ دهد (همان اتفاقی که امروز تفکر داعشی و طالبان‌گرایی ایجاد می‌کند)، یا تبعیض جغرافیایی و سیاسی و همچنین اعمال خشونت‌بار رخ دهد، می‌توان از آن به‌عنوان مصادیق آپارتاید علمی یاد کرد. 

 آپارتاید علمی؛ از آتش زدن کتابخانه‌ها تا ترور دانشمندان  …