مدنی ۴۴ ساله، جوانترین دریافتکنندهی تاریخ جایزهی آب استکهلم محسوب میشود و در عین حال نخستین مقام سازمان ملل است که این جایزه را دریافت کرده است. اعلام انتخاب او در اسفندماه و در مراسم روز جهانی آب در مقر یونسکو در پاریس انجام شد و برنامههای هفتهی جهانی آب در استکهلم این روزها به مراسمها و نشستهای مرتبط با او اختصاص یافته است.
دلیل اصلی این انتخاب، مجموعهای از پژوهشها و فعالیتهای مدنی و سیاستگذاری مدنی در زمینهی حکمرانی آب عنوان شده است. کمیتهی جایزه از ترکیب کمسابقهی پژوهش علمی، سیاستگذاری، دیپلماسی و ارتباط با افکار عمومی در کارنامهی او تمجید کرده است. مدنی در پژوهشهایش تلاش کرده است نشان دهد بحرانهای آب تنها نتیجهی کمبود منابع یا ضعف زیرساخت نیستند و نحوهی تصمیمگیری دولتها، رفتار انسانها و ساختارهای حکمرانی نیز نقشی تعیینکننده دارند.
یکی از مفاهیمی که نام مدنی را در سالهای اخیر بیشتر بر سر زبانها انداخته، «ورشکستگی آب» است. او با استفاده از این مفهوم هشدار داده است که در برخی مناطق جهان، وضعیت منابع آب دیگر یک بحران موقت نیست و برخی رودخانهها و سفرههای آب زیرزمینی ممکن است توان بازگشت به شرایط گذشته را از دست داده باشند. این نگاه تلاش میکند مسئلهی آب را از مدیریت یک بحران کوتاهمدت به مسئلهای بلندمدت دربارهی سازگاری، حکمرانی و عدالت تبدیل کند.
اما روایت رسانههای انگلیسیزبان از مدنی تنها به موفقیت علمی او محدود نشده است. بخش قابل توجهی از گزارشها به گذشتهی سیاسی و تجربهی او در ایران پرداختهاند؛ از جمله بازگشتش به ایران برای فعالیت در سازمان حفاظت محیطزیست، وقایع پس از آن و در نهایت خروج او از کشور. Euronews و IPS این بخش از زندگی مدنی را در کنار موفقیت جهانی اخیرش برجسته کردهاند.
مدنی اکنون در رأس UNU-INWEH قرار دارد؛ نهادی که به عنوان اندیشکدهی اصلی سازمان ملل در حوزهی آب شناخته میشود. جایزهی آب استکهلم از سال ۱۹۹۱ اهدا میشود و توسط بنیاد آب استکهلم با همکاری آکادمی سلطنتی علوم سوئد برگزار میشود. ارزش این جایزه یک میلیون کرون سوئد به همراه یک تندیس کریستالی است.
به این ترتیب، نام یک دانشمند ایرانی بار دیگر در یکی از معتبرترین رویدادهای علمی جهان مطرح شده است؛ این بار نه به دلیل یک پژوهش صرف، بلکه به دلیل تلاش برای تغییر نگاه جهان به مسئلهای که آیندهی بسیاری از جوامع به آن گره خورده است: آب.
