روابط اقتصادی ایران و قزاقستان طی سالهای گذشته از سطح رایزنیهای عمومی و مناسبات سنتی فاصله گرفته و به سمت همکاریهای عملیاتی در تجارت، ترانزیت، کشاورزی، لجستیک و سرمایهگذاری حرکت کرده است. قرار گرفتن دو کشور در حاشیه دریای خزر، دسترسی ایران به آبهای آزاد و جایگاه قزاقستان در آسیای مرکزی، ظرفیت قابلتوجهی برای شکلگیری یک مسیر تجاری مکمل میان دو اقتصاد ایجاد کرده است؛ مسیری که در صورت رفع موانع بانکی و لجستیکی میتواند فراتر از تجارت دوجانبه، به توسعه نقش ایران در اتصال آسیای مرکزی به آبهای آزاد نیز منجر شود.
آخرین آمارهای رسمی نشان میدهد تجارت دو کشور در سال ۱۴۰۴ به ۴۳۰.۲ میلیون دلار رسید که نسبت به رقم ۳۴۰.۳ میلیون دلار در سال ۱۴۰۳، رشد ۲۶.۴ درصدی را نشان میدهد. با این حال، ترکیب این رشد با آنچه در سال قبل رخ داده متفاوت است. در سال ۱۴۰۳، صادرات ایران به قزاقستان حدود ۲۱۶.۶ میلیون دلار و صادرات قزاقستان به ایران حدود ۱۲۳.۴ میلیون دلار بود؛ اما در سال ۱۴۰۴ صادرات قزاقستان به ایران با جهشی نزدیک به دو برابر به ۲۳۹.۳ میلیون دلار رسید، در حالی که صادرات ایران به قزاقستان به حدود ۱۹۱ میلیون دلار کاهش یافت. بنابراین، افزایش حجم تجارت در سال ۱۴۰۴ عمدتاً تحت تأثیر رشد صادرات قزاقستان بوده و تراز تجاری که در سال ۱۴۰۳ به نفع ایران بود، در سال ۱۴۰۴ به نفع قزاقستان تغییر کرده است.
تجارت ۴۳۰ میلیون دلاری؛ رشد محسوس اما فاصله زیاد با ظرفیتها
رشد ۲۶.۴ درصدی تجارت در سال ۱۴۰۴ را باید در کنار افت شدید روابط دو کشور در سال ۱۴۰۲ و سپس روند احیای آن ارزیابی کرد. تجارت دوجانبه در سال ۲۰۲۳ به حدود ۱۶۵.۲ میلیون دلار سقوط کرده بود؛ اما در سال ۲۰۲۴ به ۳۴۰.۳ میلیون دلار و در سال ۲۰۲۵ به ۴۳۰.۲ میلیون دلار رسید. به این ترتیب، تجارت دو کشور در فاصله دو سال تقریباً ۲.۶ برابر شده است. با وجود این، رقم کنونی همچنان فاصله زیادی با سطوح تجارت اواسط دهه گذشته و همچنین اهداف جدید تهران و آستانه دارد. …
