در ابتدای این نشست عنوان شد که برگزاری جلسه در پی دستور وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات به اپراتورها برای بررسی شبهات مربوط به کاهش حجم بستههای اینترنت صورت گرفته است تا نحوه محاسبه مصرف اینترنت به صورت عملیاتی و مستند در حضور نمایندگان رسانهها بررسی و به سوالات و ابهامات مطرحشده در این زمینه پاسخ داده شود.
هفته گذشته و در پی افزایش گلایه برخی کاربران در فضای مجازی درباره تمام شدن سریع بستههای اینترنت، موضوعی که با عنوان «حجمخوری» اینترنت مطرح شده است، بار دیگر مورد توجه قرار گرفت. در پی طرح این گلایهها، وزیر ارتباطات به اپراتورها و مجموعههای ذیربط مهلت داد تا موضوع را بررسی و درباره نحوه محاسبه ترافیک و کسر حجم بستههای اینترنت شفافسازی کنند.
بر همین اساس، همراه اول در این نشست تلاش کرد علاوه بر تشریح مقررات حاکم بر نحوه محاسبه ترافیک، با انجام تستهای زنده روی سیمکارت و بسته اینترنت، میزان مصرف و حجم کسرشده از بسته را در انواع مختلف ترافیک به صورت عملی در مقابل خبرنگاران بررسی کند. درجزى: نحوه محاسبه مصرف تابع مصوبات و مقررات است
مصطفی درجزى، معاون تجاری همراه اول، در ادامه این نشست با اشاره به بحثهای شکلگرفته در فضای مجازی پیرامون «حجمخوری» اینترنت، گفت که برای بررسی این موضوع ابتدا باید به قوانین و مقرراتی توجه کرد که نحوه تعرفهگذاری و محاسبه ترافیک را برای اپراتورها مشخص کردهاند.
وی توضیح داد که بر اساس مصوبات نهادهای بالادستی، نرخ محاسبه ترافیک بسته به نوع سرویس متفاوت است و اپراتورها نیز موظفاند سیستمهای شارژینگ خود را بر همین اساس تنظیم کنند.
درجزى با اشاره به این تفاوتها گفت که برخی سرویسها از جمله «شاد» بر اساس مصوبات مربوطه مشمول ترافیک رایگان هستند، پیامرسانهای داخلی منتخب با نرخ یکچهارم محاسبه میشوند و برای ترافیک داخلی منتخب نیز نرخ ترجیحی در نظر گرفته شده است.
وی در عین حال تأکید کرد که هر سایت یا پلتفرم داخلی الزاماً مشمول تعرفه ترجیحی نیست و برای اعمال این نرخ، مشخصات و IP سرویس باید از مسیر تعیینشده در اختیار اپراتور قرار گیرد تا در سیستم شارژینگ اعمال شود. جعفری: سه نرخ اصلی برای محاسبه ترافیک وجود دارد
در ادامه، حامد جعفری، مدیرکل توسعه محصولات و خدمات اپراتوری همراه اول، به تشریح فنی نحوه محاسبه مصرف پرداخت و گفت که سه نرخ اصلی برای محاسبه ترافیک اینترنت وجود دارد.
به گفته وی، ترافیک داده داخلی منتخب با نرخ ۳۷ درصد محاسبه میشود؛ به این معنا که اگر مشترک ۱۰۰ مگابایت از یک سایت داخلی مشمول تعرفه ترجیحی مصرف کند، ۳۷ مگابایت از بسته اینترنت او کسر خواهد شد.
جعفری افزود که مصرف پیامرسانهای داخلی منتخب با نرخ یکچهارم محاسبه میشود؛ بنابراین به ازای مصرف ۱۰۰ مگابایت، ۲۵ مگابایت از بسته مشترک کسر خواهد شد.
وی ادامه داد که سایر ترافیکها از جمله اینترنت بینالملل و همچنین سرویسهای داخلی که در فهرست مشمولان تعرفه ترجیحی قرار ندارند، به صورت تمامبها محاسبه میشوند؛ یعنی مصرف یک گیگابایت ترافیک، معادل کسر یک گیگابایت از بسته است. همراه اول: حتی یک کیلوبایت بیشتر از مصرف کسر نمیشود
جعفری با اشاره به مطالب منتشرشده طی روزهای اخیر درباره احتمال کسر حجمی بیش از میزان واقعی مصرف کاربران، این موضوع را رد کرد و گفت اگر مشترک یک گیگابایت ترافیک از یک سایت خارجی مصرف کند، یک گیگابایت از بسته او کسر خواهد شد.
مدیرکل توسعه محصولات و خدمات اپراتوری همراه اول تأکید کرد: «در بدترین حالت، میزان کسر از بسته برابر با میزان مصرف است و به هیچ وجه حتی یک کیلوبایت بیشتر از حجم مصرفشده، از بسته مشترک کسر نمیشود.»
وی همچنین توضیح داد که برخی سرویسها مشمول ترافیک رایگان هستند و «شاد» را به عنوان یکی از نمونههایی مطرح کرد که اپراتورها بر اساس مصوبات مربوطه موظف به ارائه ترافیک رایگان آن برای دانشآموزان هستند. نظارت بر سیستم شارژینگ همراه اول
جعفری همچنین با تشریح فرآیند نظارت بر نحوه محاسبه مصرف گفت که پیش از اعمال تغییرات در سیستم شارژینگ، تستها و کنترلهای داخلی انجام میشود و پس از آن نیز تیم تضمین درآمد و کنترل تقلب همراه اول به صورت مستمر عملکرد سیستم را پایش میکند.
وی افزود که شکایتها و ابهامات مشترکان نیز به صورت موردی بررسی میشود و علاوه بر نظارتهای داخلی اپراتور، سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی نیز از طریق سامانه ۱۹۵ و بررسیهای دورهای بر عملکرد سیستمهای شارژینگ نظارت دارد.
جعفری همچنین به امکان مشاهده ریز مصرف در اپلیکیشن «همراه من» اشاره کرد و گفت که مشترکان میتوانند میزان مصرف خود را به تفکیک تاریخ و نوع ترافیک مشاهده کنند و ببینند هر بخش از مصرف آنها به عنوان اینترنت داخلی، اینترنت عادی تمامبها یا پیامرسان داخلی محاسبه شده است. تست عملی مصرف حجم اینترنت در حضور خبرنگاران
پس از ارائه توضیحات فنی، همراه اول نحوه کسر حجم بسته اینترنت را به صورت زنده در حضور خبرنگاران مورد آزمایش قرار داد.
در یکی از تستها، فایلی از سایت «سافت ۹۸» به عنوان نمونه ترافیک داخلی دانلود و حجم بسته پیش و پس از انجام دانلود بررسی شد.
در جریان تست توضیح داده شد که ثبت نهایی مصرف در سیستم شارژینگ ممکن است چند دقیقه زمان ببرد؛ به همین دلیل پس از انجام دانلود، گوشی در حالت پرواز قرار گرفت تا مصرف دیگری در پسزمینه انجام نشود و اطلاعات مربوط به مصرف در سامانه شارژینگ پردازش شود.
در تست پیامرسان داخلی نیز یک فایل حدود ۲۰ مگابایتی مورد استفاده قرار گرفت که با توجه به نرخ یکچهارم، انتظار میرفت حدود پنج مگابایت از بسته مشترک کسر شود. نتیجه نمایشدادهشده نیز با در نظر گرفتن نحوه گرد کردن اعداد، در همین محدوده قرار گرفت.
همچنین در تست ترافیک تمامبها، میزان مصرف واقعی با حجم کسرشده از بسته مقایسه شد و نتیجه ارائهشده در نشست نشان داد میزان کسر حجم با مصرف انجامشده مطابقت داشته است. چرا بسته اینترنت ممکن است زودتر از انتظار کاربر تمام شود؟
در جریان تستها، درجزى به تفاوت میان حجم فایلی که کاربر آگاهانه دریافت میکند و کل ترافیکی که هنگام استفاده از یک سایت یا اپلیکیشن مصرف میشود، اشاره کرد.
وی توضیح داد که هنگام ورود به برخی اپلیکیشنها، اطلاعاتی بدون اقدام مستقیم کاربر دریافت میشود. برای نمونه، برخی بازیهای آنلاین ممکن است صرفاً هنگام ورود و پیش از آغاز بازی، بیش از ۱۰۰ مگابایت داده مورد نیاز خود را دانلود کنند.
همچنین در پیامرسانها و شبکههای اجتماعی، در صورت فعال بودن دانلود خودکار، تصاویر و ویدئوها میتوانند به صورت خودکار دریافت شوند؛ بنابراین ممکن است کاربر تصور کند فعالیت خاصی انجام نداده است، در حالی که اپلیکیشن در حال مصرف اینترنت بوده است.
درجزى در همین زمینه بر اهمیت آگاهی کاربران از تنظیمات دانلود خودکار و شیوه عملکرد پلتفرمها تأکید کرد. کیفیت ویدئو؛ عامل دیگر افزایش مصرف
موضوع پخش آنلاین ویدئو نیز در جریان نشست مورد بررسی قرار گرفت. مدیران همراه اول توضیح دادند که میزان مصرف اینترنت هنگام تماشای ویدئو مستقیماً به کیفیت تصویر وابسته است و پخش محتوا با کیفیت Full HD نسبت به کیفیتهای پایینتر، حجم بیشتری مصرف میکند.
همچنین در برخی پلتفرمها، کیفیت پخش به صورت خودکار و متناسب با وضعیت شبکه انتخاب میشود؛ موضوعی که میتواند باعث شود دو کاربر با وجود مشاهده یک محتوای مشابه برای مدت زمانی یکسان، حجم متفاوتی از اینترنت مصرف کنند. درجزى: حجم بستههای مردم «حقالناس» است
معاون تجاری همراه اول در پایان با اشاره به تعبیر «حقالناس» درباره اینترنت تأکید کرد که حجم بستههایی که مردم خریداری میکنند نیز حق مشترکان است و کارکنان همراه اول خود را موظف به دفاع و صیانت از این حق میدانند.
مسوولان همراه اول نیز تأکید کردند که علاوه بر کنترلهای داخلی، سیستم شارژینگ این اپراتور تحت نظارت نهاد تنظیمگر قرار دارد و مشترکان در صورت وجود ابهام درباره میزان مصرف و نحوه کسر حجم بسته خود میتوانند موضوع را از مسیرهای مربوطه پیگیری کنند.
انتهای پیام
گزارش از مونا ارشادی فر
عکاس: سهند بیژن نیا
![[سیدعلی دوستی موسوی] چرا متهم اصلی ساکت است؟](/news/u/2026-08-22/ettelaat-q2xek.jpg)
