فرهاد امین دهقان ـ مدیرعامل شرکت نفت سپاهان: روغن موتور سهم کوچکی از هزینه نگهداری دارد، اما مستقیماً با فرسایش موتور سر و کار دارد. باید در استارت سرد بهسرعت به قطعات برسد، در دمای بالا فیلم روانکاری خود را حفظ کند، اصطکاک و سایش را کاهش دهد و جلوی تشکیل رسوب و خوردگی را بگیرد. به همین دلیل انتخاب روغن را نمیتوان فقط به نام برند یا عددی مثل ۱۰W-۴۰ و ۵W-۳۰ محدود کرد.
موتورهای جدید شرایط سختتری برای روغن ایجاد کردهاند. موتورهای کوچک توربوشارژ و تزریق مستقیم، فشار و دمای بالاتری را در بعضی نقاط تجربه میکنند. پدیده LSPI یا احتراق زودرس در دور پایین، سایش زنجیر تایم و تشکیل رسوب در پیستون و توربوشارژر از مسائلی هستند که در تدوین استانداردهای جدید روغن موتور مورد توجه قرار گرفتهاند.
API SQ و ILSAC GF-۷ که از سال ۲۰۲۵ وارد بازار شدند، همین تغییر را نشان میدهند. در این استانداردها کنترل LSPI، سایش، اکسیداسیون، رسوبات، عملکرد در دمای پایین و مصرف سوخت با الزامات مشخصی سنجیده میشود. بنابراین گرانروی فقط یکی از مشخصات روغن است؛ سطح عملکرد و فرمولاسیون هم باید با موتور سازگار باشد.
روغن پایه نیز بخشی از همین معادله است. Group I، II یا III بودن اطلاعاتی درباره ساختار و مشخصات روغن پایه میدهد، اما بهتنهایی کیفیت روغن موتور نهایی را تعیین نمیکند. روغن پایه، افزودنیها و فرمولاسیون در کنار یکدیگر عملکرد محصول را میسازند.
برای صنعت روانکار ایران، این تغییر قابل چشمپوشی نیست. بخش مهمی از ظرفیت کشور در Group I قرار دارد که همچنان در بسیاری از روانکارهای صنعتی و برخی روغنهای خودرویی مصرف میشود. در مقابل، موتورهای جدید بیشتر به سمت گریدهای کمگرانرو رفتهاند و تولید چنین محصولاتی، بهخصوص با الزامات سختتر در فراریت، اکسیداسیون و عملکرد دمای پایین، انتخاب روغن پایه و فرمولاسیون را حساستر کرده است.
البته روغن جدیدتر یا گرانتر الزاماً برای هر خودرویی بهتر نیست. مبنا باید مشخصات سازنده موتور باشد. گرانروی، سطح عملکرد و زمان تعویض باید با نوع خودرو و شرایط استفاده هماهنگ باشد. خودرویی که هر روز ساعتها در ترافیک تهران کار میکند، شرایط یکسانی با خودرویی که بیشتر در جاده حرکت میکند ندارد.
اینجا «اقتصاد عمر» معنای عملی پیدا میکند. چند میلیون تومان صرفهجویی در خرید روغن یا عقب انداختن سرویس، زمانی صرفهجویی است که ریسک یک تعمیر بسیار گرانتر را بالا نبرد.
روغن موتور در برابر قیمت خودرو و هزینه تعمیر موتور عدد بزرگی نیست. انتخاب درست آن، در اصل هزینه برای حفظ دارایی است؛ داراییای که جایگزین کردنش برای مصرفکننده ایرانی هر سال دشوارتر شده است.
انتهای پیام/
