سه شنبه, ۲۳ بهمن, ۱۴۰۳ / 11 February, 2025
مجله ویستا

بازار آشفته دامنه Ir روح سرگردان


بازار آشفته دامنه Ir روح سرگردان

NIC یا مرکز ثبت دامنه از طرف پژوهشگاه دانش های بنیادی, تنها ارائه دهنده دامنه های ir در کشور است و متقاضیان این نوع دامنه می توانند با مراجعه به کارگزاران دامنه های ir فروشندگان تایید شده ازسوی NIC و یا مستقیما و از طریق مراجعه به پایگاه اطلاع رسانی NIC محصول مورد نظر خود را خریداری کنند

قیمتهای متفاوتی که کارگزارن تایید شده NIC و فروشندگان دامنه ir ارائه می دهند، بازار دامنه ایرانی را به بازاری آشفته و بی ثبات تبدیل کرده است.

NIC یا مرکز ثبت دامنه از طرف پژوهشگاه دانش های بنیادی، تنها ارائه دهنده دامنه های ir در کشور است و متقاضیان این نوع دامنه می توانند با مراجعه به کارگزاران دامنه های ir-فروشندگان تایید شده ازسوی NIC- و یا مستقیما و از طریق مراجعه به پایگاه اطلاع رسانی NIC محصول مورد نظر خود را خریداری کنند.

در این بین مهمترین نکته ای که همواره نظر متقاضیان دامنه ir را جلب می کند، قیمت های متفاوتی است که کارگزاران دامنه های ir و خرده فروشان به مشتریان ارائه می دهند که این موضوع سبب سردرگمی مشتریان شده است. در ادامه به بررسی علل این تفاوت قیمت ، تاثیر آن بر بازار دامنه ir و نهایتا تاثیر آن بر وضعیت کارگزاران NIC می پردازیم.

● قیمت های متفاوت

دامنه های ir بر حسب تعداد واحدی که NIC به آنها اختصاص داده است مبادله می شود و با یک قیمت پایه ۱۲هزار و ۸۰۰ تومان (معادل دو واحد) برای یکسال به فروش می رسد؛ به عنوان مثال متقاضی برای خرید دامنه ir، ۲ واحد پرداخت می کند که هر واحد به طور پیش فرض ۶ هزار و ۴۰۰ تومان است. اما هر کارگزار این واحد را با تخفیفی متفاوت و بر حسب اعتبار خود نزد NIC ، خریداری می کند.

با توجه به هزینه هایی که مراجعه مستقیم متقاضیان به NIC تحمیل می کرد، این مرکز فروش دامنه های خود را با درصد تخفیفی مشخص به کارگزارانش واگذار کرده است که این تخفیف که از الگوی Quantitative Discount پیروی می کند؛ بدین صورت که کارگزار در ابتدا تعدادی واحد دامنه از NIC خریداری می کند و سپس آن را در مدت شش ماه به مشتریان خود می فروشد و هرچه تعداد واحدهای خریداری شده بیشتر باشد، NIC واحد را با قیمت کمتری به وی واگذار می کند. البته حداقل تعداد خرید اولیه مشخص است؛ یعنی هر کارگزار باید حداقل ۱۲۵ واحد با قیمت پایه ۹ هزار و ۶۰۰ تومان خواهد بود.

به جدول یک توجه کنید: طبق این جدول حداقل قیمت واحد یک هزار و ۶۰۰ تومان ( قیمت دامنه معادل دو واحد، برابر ۳هزار و ۲۰۰ تومان) است؛ به عبارت دیگر، حداکثر هزینه ای که احتمالا هر واحد برای NIC در بردارد برابر یک هزار و ۶۰۰ تومان باید باشد.

جدول یک- نحوه محاسبه تخفیف

قیمت واحد تومان / قیمت پایه دامنه تومان/ درصد تخفیف / تعداد واحد

۴۸۰۰ / ۹۶۰۰ / ۲۵ ۱۲۵ /

۴۷۳۶ / ۹۴۷۲ / ۲۶ / ۱۴۹

۴۶۰۸ / ۹۲۱۶ / ۲۸ / ۱۷۳

... … … …

۱۶۰۰ / ۳۲۰۰ / ۷۵ / ۳۳۷۵

بر اساس جدول یک، هر کارگزار بر حسب تعداد واحد خریداری شده ، قیمت مورد نظر خود را برای دامنه ir پیشنهاد می کند .

شاید بگوییم این " رسم بازار " است؛ اما مقایسه قیمت های کارگزاران – و حتی خرده فروشانی که اسامی آنها در فهرست NIC نیست – نشان از این دارد که قیمت گذاری با یک سیستم صحیح اجرا نشده است.

قیمت ها نشان می دهد که این بازار هرچه باشد سالم نیست! آیا این امکان وجود دارد که شرکتی پایین ترین قیمت بازار را در اختیار دارد ، بازهم بیشترین ضرر را پرداخت کند ؟

پاسخ می تواند مثبت باشد: شاید این کارگزار از ضرر بیشتری فرار می کند؛ فراری که به ضرر تمامی کارگزاران و به سود خریداران تمام خواهد شد. البته واقعا معلوم نیست که شرکتهای دیگر نیز در حال فروش دامنه ها با قیمتی کمتر از قیمت واقعی هستند یا خیر اما به طور قطع می توان گفت که ضررهای بسیاری در بازار دامنه ir پرداخت می کنند.

● آیا روش NIC درست است ؟

از آن جا که NIC تنها مرکز فروشنده دامنه ir در کشور است، هیچ رقیبی هم ندارد تا نگران از دست دادن سهمش از بازار و یا قیمتهای آن ها باشد . از سوی دیگر ، کارگزاران، نمایندگان رسمی NIC هستند تا استفاده از دامنه ir را در سطح کشور توسعه دهند.

هیچ یک از کارگزاران ارزش افزوده ای بر دامنه ای که می فروشند ندارند و دقیقا باید همان محصولی را عرضه می کنند که NIC در اختیار آنها قرار داده است .

روشی که NIC پیش گرفته است (Quantitative Discount)، روشی استاندارد است، در این روش (که در بیشتر موارد توسط تولیدکنندگان مورد استفاده قرار می گیرد) تولید کنندگان برای کاهش هزینه های متغیر خود، سعی می کنند مشتریان را به سمت سفارش های عمده سوق دهند تا بتوانند خط تولید خود را برای مدت زمانی مشخص فعال نگاه دارند، هزینه تولید هر واحد از محصول خود را کاهش دهند، هزینه حمل و نقل محصول به انبار مشتری را به حداقل برسانند، هزینه سفارش های پی در پی مشتری در طول سال را کاهش دهند و ...

آیا NIC یک تولید کننده است که با سفارش عمده مشتریان خود، هزینه تمام شده هر واحد را کاهش دهد و یا اینکه با هزینه هایی نظیر حمل و نقل محصول روبه رو است که با فروش عمده ، این هزینه ها را کاهش می دهد؟

البته NIC با استفاده از این روش می تواند فوایدی به دست بیاورد:

۱) NIC هزینه مراجعه مستقیم متقاضیان به مرکز خود را به صفر رسانده و این هزینه به کارگزاران خود تحمیل می کند. (در حقیقت مرکز ثبت دامنه بیش از ۵۰ Call center - یا همان کارگزار! – در سطح کشور دارد که تمامی هزینه های مربوط به پشتیبانی مشتری های NIC را تحمل می کنند )

۲) هزینه های ناشی از سفارش های شش ماه کارگزاران را کم می کند ( NIC تنها در دو مورد در شش ماه با نماینده مالی کارگزار وارد مذاکره می شود : تمدید قرارداد و افزایش تعداد واحد.)

۳) با ارائه تخفیف از کارگزاران خود حمایت می کند و هرچه خرید کارگزار بیشتر باشد، میزان حمایت نیز بیشتر است.

اما پرسشی که باید پاسخ داده شود این است که آیا این روش به درستی اجرا می شود و آیا برای کارگزاران نیز مفید است یا خیر؟

با رجوع به قوانین حاکم بر رابطه NIC و کارگزار می توانیم به پاسخ دقیق تری برسیم :

تعداد واحدهایی که در اختیار کارگزار قرار می گیرد ، باید در محدوده زمانی ۶ ماه فروخته شود. اگر کارگزار در پایان زمان قراردادش موفق به فروش تمامی واحدهای ذکر شده در قرارداد نشود ،اعتبار باقی مانده توسط NIC ضبط خواهد شد؛ به عبارت بهتر مبلغ اولیه ای که در اختیار NIC قرار می گیرد، قابل بازگشت به کارگزار نخواهد بود.

با توجه به این قانون، NIC هیچ گاه متحمل ضرری نخواهد شد و هر اتفاقی که در بازار کوچک دامنه ir روی دهد، اهمیتی برای NIC نخواهد داشت.

منشا این اتفاق ها می تواند تصمیمات نادرست NIC،اشتباه در خط مشی قیمت گذاری یک کارگزار، شکستن قیمت توسط کارگزاران برای حفظ سرمایه درخود، شکستن قیمت توسط شرکت های تازه وارد و یا شکستن قیمت توسط شرکتهایی با سرمایه بیشتر باشد.

حال با یک مثال ساده می توانیم دلیل وضعیت بی ثبات قیمت دامنه .ir و تاثیر تصمیمات NIC را ببینیم:

- شرکت r۱،r۲،r۳ کارگزاران NIC هستند که دامنه را با قیمت ۹هزار و ۷۰۰ تومان وبا حداقل سود می فروشند.

- شرکت r۱ افزایش اعتبار می دهد و با استفاده از سیستم تخفیف NIC هر دامنه با قیمت ۸هزار و ۵۷۶ تومان خریداری کرده و به قیمت ۹هزار تومان به فروش می رساند.

- شرکت r۴ با قرار دادی تازه وارد بازار می شود و هر دامنه را ۵هزار تومان خریداری کرده و با قیمت ۷هزار تومان به فروش می رساند تا به ازای هر دامنه ۲هزار تومان سود داشته باشد.

- شرکت r۵ با قرار دادی تازه وارد بازار می شود و هر دامنه را ۵هزار تومان خریداری کرده و با قیمت ۵هزار و ۲۰۰ تومان به فروش می رساند تا بتواند مقدار کم سود خود را با تعداد زیاد فروش جبران کند.

- شرکت r۶ که هر دامنه را با قیمت ۷هزار تومان خریداری کرده و با قیمت ۷هزار و ۵۰۰ تومان می فروخته است، با توجه به پایان قرار داد و برای جلوگیری از هدر رفتن سرمایه ای که در اختیار NIC دارد، باقیمانده اعتبار خود را با قیمت بسیار پایین مثلا ۳هزار تومان به فروش می رساند!

در انتها : شرکتها r۲،r۳ به احتمال فراوان درصدی از اعتبار اولیه خود را به NIC واگذار خواهند کرد. شرکت r۱ در صورت تمدید قرار داد ، می تواند مازاد قرارداد قبلی را در قرار داد بعدی مورد استفاده قرار دهد و...

تجربه نشان می دهد که قیمت دامنه .ir زمینه ساز فروش دامنه با پسوندهای دیگر و حتی فروش میزبانی وب است و با تمام کوچکی بازار و در عین حال سود کم آن ، بازهم به عنوان بخشی که نمی توان از آن چشم پوشی کرد مطرح می شود. در بسیاری موارد حتی دیده می شود که اگر متقاضی دامنه .ir، متقاضی سرویس میزبانی نیز باشد ، می تواند دامنه .ir را با تخفیف خوبی از کارگزار خریداری کند!

کم نیستند فروشندگانی که قیمتی متغیر برای دامنه .ir تعیین و ضررهای دامنه .ir را با استفاده از قیمت های سرویس میزبانی خود جبران می کنند تا حداقل با این ترفند بتوانند تعدادی از واحدهای خریداری شده از NIC را در حالتی به فروش برسانند که ضرر کمتری برایشان داشته باشد.

در حقیقت در این میان تمامی ضررها متوجه کارگزاران است؛ کارگزارانی که به یک باره با کاهش شدید تقاضا مواجه می شوند و دلیل آن را در شکسته شدن قیمت توسط یک کارگزار دیگر می یابند، در حالی که همگی نماینده یک شرکت هستند و مطمئنا شرکت اصلی باید این بازار را کنترل کند.

درست است که NIC با توجه به روش مورد استفاده خود ، هیچ کارگزاری را محدود به قیمتی خاص نمی کند و یا اینکه لزوما هیچ شرکتی را به عدم تمدید قرار داد تهدید نمی کند ، اما روش اجرای سیستم تخفیف NIC به گونه ای است که در بلند مدت شرکتهای کوچک خود درخواست تمدید قرارداد به NIC نخواهند داد و قیمت نیز به سمت قیمت اصلی که از سوی ۲-۳ کارگزار ارائه می شود، متمایل خواهد بود؛ به عبارت بهتر NIC خواسته یا ناخواسته بازار را به سمت قیمت ثابت و مورد نظر خود پیش می برد.

در این حالت قیمتی پایین تر از قیمت واقعی از سوی کارگزاران عمده بر بازار حاکم شود و کارگزاران کوچک عملا شرایط رقابت را از دست می دهند.

۱) همه تولیدکنندگان و عمده فروشان می توانند قیمت پایه خود را به کارگزاران خود اعلام کنند. البته به شرط حفظ تمامی اصول اخلاقی بازار از دو سوی طرف قرارداد؛ نظیرحفظ قیمت از سوی کارگزار برای حفظ حقوق کارگزاران دیگر و کنترل قیمت از سوی تولید کننده برای حفظ قیمت در وضعیتی که تمامی کارگزاران بتوانند در بازار رقابت باقی بمانند و یا اینکه حداقل به واسطه تصمیم دیگران سرمایه خود را از دست ندهند. خصوصا زمانی که NIC نگرانی رقیب را ندارد، می تواند با تعیین حداقل و حداکثر قیمت، کمی بر روند کارهای خود نظارت داشته باشد.

به هر صورت زمانی که یک مرکز تحقیقاتی وارد بازار خرید و فروش می شود و حتی سعی می کند با فعال کردن کارگزاران و تخفیف های متعدد بازار دامنه .ir را گرم کند، بد نیست خود نظارت آن را بر عهده بگیرد؛ زیرا هیچ مرجعی نیست که در این بخش نظارت کند.

۲) ورود نسل جدید کارگزاران NIC که در حقیقت تعداد محدودی شرکت خصوصی هستند که قانونا تمامی حقوق NIC را دارند و دامنه های .ir را معادل یک سوم قیمت های NIC در اختیار مشتریان حقیقی و حقوقی قرار می دهند، بحث دیگری است که این بار نه تنها کارگزاران کوچک، بلکه فعالیت کارگزاران عمده NIC را نیز تحت تاثیر قرار می دهد؛ در حالیکه کارگزاران عمده NIC با قرار دادن سرمایه ای بیش از ۴ میلیون تومان نزد NIC، سعی در کاهش قیمت و حتی ثابت نگاه داشتن آن دارند. اما این کارگزان خصوصی جدید ، این امکان را به تمامی شرکتهای تازه وارد و افراد حقوقی می دهند تا با هزینه ای بسیار کم (در حدود ۶۰۰ هزار تومان) دامنه .ir را با قیمت ۴هزار تومان عرضه کنند! اینکه منشا این سیاست از کجاست، تفاوت کارگزاران جدید NIC با وجود کارگزاران فعلی NIC چیست، اطلاع رسانی راجع به خصوصی سازیNIC چه زمانی صورت گرفته است و یا اینکه اطلاع رسانی درباره وجود این کارگزاران جدید چگونه انجام پذیرفته است، پرسش هایی هستند که پاسخ آنها را تنها NIC می داند و بس!

۳) هنگامی که حداقل و حداکثر قیمت و حاشیه سود برای کارگزاران تعریف نشده است و هر کارگزار از قانون خود پیروی می کند، از کارگزار فعال صحبت کردن بی انصافی است. در جامعه حساس به قیمت ما، فعال بودن در بسیاری موارد با عرضه پایین ترین قیمت معادل است.

۴) اگر قرار است که سیستم تخفیف پا برجا بماند باید هدف آن مشخص شود: اگر هدف این است که کارگزاران عمده در صحنه باقی بمانند و کارگزاران کوچک – خواسته یا ناخواسته – از صحنه خارج شوند، بهتر است NIC صراحتا این مساله را اعلام کند. چراکه با وجود کارگزارانی که بسیار متفاوت رفتار می کنند، عملا شانس کارگزاران کوچک بسیار کم است. با وجود اینکه این مساله در قرار داد NIC و کارگزار قید می شود که تمدید قرارداد منوط به عملکرد کارگزار است، زمانی که NIC با روشهای خود جایی برای فعالیت کارگزاران کوچک نمی گذارد، بهتر است که از همان ابتدا حداقل مبلغ واریزی را برای کارگزار عمده قرار دهد تا هیچ کارگزار کوچکی به وجود نیاید یا اینکه درصد تخفیف خود به گونه معقول قرار دهد تا هیچ کارگزار عمده ای به وجود نیاید.

۵) تفاوت قیمت بسیار زیاد در بین کارگزاران نه تنها باعث کاهش فروش می شود بلکه باعث سلب اعتماد مشتریان از کارگزان کوچکی که قیمتهای واقعی .ir را رعایت می کنند نیز خواهد شد

۶) روشن است که با روش فعلی NIC، سوء استفاده فروشندگان از کارگزار عمده به سهولت صورت می گیرد و همین مساله باعث آشفته شدن بازار .ir می شود. حتی اگر این مساله را سو استفاده ننامیم، باید بگوییم که کارگزاران می توانند کارگزارانی داشته باشند که این گروه نیز به اندازه کافی مشکلاتی اساسی برای کارگزاران کوچک ایجاد می کنند.

۷) جالبترین نکته زمانی روی می دهد که کارگزار پس از یک دوره موفق، با افزایش اعتبار خود، موفق به پایین آوردن قیمت برای مشتریان شده است. این کارگزار پس از پایان قراردادش مطمئنا و به اجبار به نقطه صفر از نظر NIC باز می گردد و مجبور است دوباره دامنه را با ۲۵ در صد تخفیف به فروش برساند !

کارگزاران نمی توانند به عنوان کارگزاران با سابقه قیمت های خود را افزایش دهند و در عین حال نمی خواهند برای فروش هر دامنه ضرر دهند! پس ترجیح می دهند که فروش دامنه .ir را از اولویت های خود خارج کنند.

آیا از نظر NIC یک کارگزار با سابقه که در طولانی مدت رابطه خود را با این مرکز حفظ کرده و در توسعه بازار NIC همکار آن بوده است ، ارزشی ندارد؟

نویسنده: شیما دهباشی