[دکتر روزبه کردونی] روایت شمس برای ایران امروز

والتر بنیامین در مقاله مشهور «قصه‌گو» در سال ۱۹۳۶ از افول هنر قصه‌گویی در جهان مدرن نوشت؛ از جهانی که «اطلاعات» آرام‌آرام جای تجربه‌ای را می‌گیرد که از انسانی به انسان دیگر منتقل می‌شد. او می‌دید که قصه‌گو از زندگی روزمره ما دور می‌شود و هنر روایت‌کردن رو به زوال می‌رود. این تعبیر را نباید به جمله ساده «دوران قصه‌گویی تمام شده» تقلیل داد، اما نگرانی اصلی بنیامین روشن بود: جهان جدید بیش از گذشته خبر تولید می‌کند و کمتر تجربه را به قصه تبدیل می‌کند.

ایران شاید هنوز بتواند پاسخی به آن نگرانی بدهد. چون ایران، پیش از آنکه مجموعه‌ای از خبرها باشد، انباشتی از قصه‌ها و روایت‌هاست ایران فقط مرزی روی نقشه نیست.

 جغرافیای دیگری هم دارد که با شعر، شهر، حافظه و آدم‌ها ساخته شده است. روی این نقشه، توس با فردوسی شناخته می‌شود، شیراز با حافظ و سعدی، نیشابور با عطار و خیام و خوی با شمس. این جغرافیا با تغییر دولت‌ها از بین نرفته و با جنگ‌ها هم تمام نشده است. اتفاقاً شاید در زمان جنگ بهتر بتوان آن را دید.

در ماه‌های گذشته، با پیگیری دکتر صالحی‌امیری وزیر میراث فرهنگی و پیگیری استاندار آذربایجان غربی، دکتر پورمحمدی رییس سازمان برنامه و بودجه، روند تکمیل مجموعه شتاب گرفته است. در خود خوی هم تقریباً همه کنشگران محلی پای کار آمده‌اند؛ مدیریت استان و شهرستان، شهرداری و شورای شهر، فعالان فرهنگی، دانشگاهیان، پژوهشگران و کسانی که سال‌ها برای شناساندن شمس و نسبت او با خوی کار کرده‌اند. و دیگر چهره‌های محلی و نهاد های مردمی نیز بخشی از همین تلاش جمعی بوده‌اند.

این همراهی مهم است. میراث زمانی زنده می‌شود که یک شهر احساس کند آن را از آنِ خود می‌داند. در سال‌های گذشته پژوهش‌های خوبی نیز درباره شمس، خوی و جایگاه این شهر در روایت زندگی او انجام شده است. همین پژوهش‌ها کمک کرده‌اند که شمس در خوی تنها در حد یک نام شفاهی یا یک خاطره محلی باقی نماند. حالا می‌شود این مسیر را ادامه داد.

قرن‌ها گذشته و حالا مردمی در خوی برای او بارگاه ساخته‌اند.در روزگار عادی، افتتاح چنین مجموعه‌ای شاید یک خبر فرهنگی باشد. اما در روزگار جنگ معنای بیشتری پیدا می‌کند. جنگ همه چیز را به سمت ضرورت بقا می‌برد: مرز، امنیت، سلاح، دفاع و خسارت. طبیعی … …