گلستان سعدی نماد تعلیم و تربیت ایرانی و متن مشترک و کتاب درسی استاندارد و مقبولی است که از قرون میانه تا همین یک قرن پیش در تمام گستره فرهنگی زبان فارسی از چین و بنگال و جاوه تا بالکان و بوسنی به نوآموزان تدریس میشده است. پیشتر در نوشتهای عرض کرده بودم که کریمای سعدی و گلستانش بیشک از قرن هفدهم تا میانههای قرن بیستم میلادی پرچاپترین متن به زبان فارسی در سراسر جهان به شمار میرود.
گلستان چاپ سال 1651 م احتمالا پنجمین کتاب چاپ فارسی در اروپاست که سالها قبل از آغاز چاپ فارسی در هند و ایران با هدف فارسیآموزی مبلغان و تجار اروپایی چاپ شده است. گلستان پیش از آغاز چاپ فارسی در ایران در هند هم به چاپ رسیده است.
گلستان سومین کتاب به زبان فارسی است که در ایران به چاپ رسیده تا متون درسی مکتبخانهها فراهم آید و چه بسا چهارمین و پنجمین کتاب فارسی چاپ شده در ایران هم همین کتاب باشد. گلستان در دوره فتحعلی شاه حداقل سه بار و چه بسا بیشتر به چاپ رسیده.
گذار از ادبیات کودک و نوجوان جهان پیشامدرن و به جلوات نو و مدرن آن با نقد گلستان و حمله به آن توسط آخوندزاده و میرزا ملکم خان و تقی رفعت و دیگران ممکن میشود.
میرزا تقی خان کاشانی در اولین متن نظری ادبیات کودک در ایران با نام رساله در تعلیم … …
