صنعت روغن خوراکی؛ رشد فروش با موتور افزایش نرخ

صنعت روغن خوراکی یکی از صنایع مهم و استراتژیک بازار سرمایه ایران است؛ صنعتی که به دلیل ارتباط مستقیم با مصرف خانوار، از تقاضای نسبتا پایداری برخوردار است. با این حال، عملکرد شرکت های این گروه تنها به میزان مصرف داخلی وابسته نیست و عواملی مانند نرخ ارز، قیمت جهانی روغن خام و مواد اولیه و سیاست های قیمت گذاری نقش مهمی در سودآوری آنها دارند.

در این بررسی، ۶ نماد غکورش، غبشهر، بهپاک، غمارگ، غدانه و غپونه از نظر ارزش بازار، روند فروش، تغییرات نرخ و مقدار فروش و حاشیه سود بررسی شده اند.

  غکورش؛ بزرگ ترین شرکت گروه

از نظر ارزش بازار، غکورش با بیش از ۸۰ همت بزرگ ترین شرکت این گروه است و پس از آن غبشهر با ارزش بازار بیش از ۴۷ همت قرار دارد. این دو شرکت در مجموع بیش از ۸۰ درصد ارزش بازار صنعت روغن را در اختیار دارند.

از نظر ارزش گذاری نیز تفاوت قابل توجهی میان شرکت ها دیده می شود. بهپاک با P/E حدود ۴ واحد، پایین ترین نسبت قیمت به سود را دارد، در حالی که غمارگ با P/E حدود ۱۵ واحد در محدوده بالاتری قرار گرفته است. غکورش، غبشهر و غپونه نیز P/E حدود ۶ تا ۷ واحد دارند.

  نرخ فروش؛ رشد قابل توجه در تیرماه

برای بررسی وضعیت نرخ فروش، نرخ تیرماه ۱۴۰۵ شرکت ها با میانگین ۱۲ ماه گذشته مقایسه شده است. نتیجه نشان می دهد نرخ فروش تیرماه در تمام شرکت های مورد بررسی بالاتر از میانگین ۱۲ ماهه قرار گرفته است.

غکورش بیشترین افزایش را داشته؛ نرخ فروش تیرماه این شرکت حدود ۱۶۳ درصد بالاتر از میانگین ۱۲ ماهه بوده است. پس از آن غبشهر با رشد ۱۱۵ درصدی و غمارگ با رشد ۱۰۰ درصدی قرار دارند.

این افزایش نرخ، به ویژه در شرکت های بزرگ گروه، یکی از عوامل مهم رشد درآمد آنها بوده است. با این حال، برای مشخص شدن کیفیت این رشد باید مقدار فروش نیز بررسی شود.

  رشد فروش؛ بیشتر از محل افزایش نرخ

مقایسه مقدار فروش تیرماه با میانگین ۱۲ ماه گذشته نشان می دهد که برخلاف رشد نرخ فروش، مقدار فروش در بیشتر شرکت ها کاهش داشته است.

در غکورش، مقدار فروش تیرماه حدود ۵۲ درصد پایین تر از میانگین ۱۲ ماهه بوده است. غدانه با کاهش ۴۰ درصدی و غپونه با کاهش ۳۳ درصدی در رتبه های بعدی قرار دارند. در مقابل، بهپاک تنها شرکتی است که مقدار فروش آن تقریبا در سطح میانگین سالانه قرار گرفته و حدود یک درصد افزایش داشته است.

بنابراین، بخش قابل توجهی از رشد درآمد شرکت های روغنی در این دوره، از افزایش نرخ محصولات ناشی شده و نه افزایش حجم فروش.

  عملکرد چهار ماهه؛ افزایش نرخ، موتور اصلی درآمد

در چهار ماه ابتدایی سال ۱۴۰۵ نیز همین روند دیده می شود. در غکورش، مقدار فروش حدود ۲۳.۶ درصد کاهش داشته، اما مبلغ فروش حدود ۳۳۴ درصد افزایش پیدا کرده است.

در غبشهر، شرایط متفاوت است؛ مقدار فروش حدود ۴.۳ درصد افزایش یافته و مبلغ فروش نیز ۳۴۳ درصد رشد کرده است. بنابراین این شرکت علاوه بر افزایش نرخ، توانسته حجم فروش خود را نیز حفظ و کمی افزایش دهد.

در بهپاک و غمارگ نیز با وجود کاهش مقدار فروش، افزایش نرخ باعث رشد بیش از ۲۰۰ درصدی مبلغ فروش شده است. در غدانه نیز فاصله میان رشد مقدار و مبلغ فروش قابل توجه است. در مقابل، غپونه تنها شرکتی است که همزمان رشد مقدار فروش و نرخ فروش را تجربه کرده است.

در مجموع، محرک اصلی رشد فروش صنعت روغن در این دوره، افزایش نرخ بوده و نه رشد حجم فروش.

  حاشیه سود؛ کدام شرکت بهتر از فروش خود سود ساخته است؟

برای بررسی کیفیت این رشد فروش، حاشیه سود ناخالص شرکت ها نیز بررسی شده است. یکی از تغییرات مهم سیاستی در این صنعت، حذف ارز ترجیحی بوده که پس از آن، وضعیت سودآوری برخی شرکت های این گروه بهبود پیدا کرد.

در میان شرکت های بررسی شده، غکورش با حاشیه سود ناخالص حدود ۲۵ درصد بالاترین سطح را دارد. پس از آن غمارگ و غبشهر با حاشیه سود بیش از ۲۰ درصد قرار گرفته اند. در مقابل، غپونه با حدود ۱۴.۶ درصد پایین ترین حاشیه سود ناخالص را ثبت کرده است.

بنابراین رشد فروش به تنهایی برای ارزیابی شرکت های این گروه کافی نیست و باید دید هر شرکت چه میزان از این فروش را به سود تبدیل می کند. وابستگی صنعت روغن به واردات

زنجیره ارزش صنعت روغن خوراکی از تامین روغن خام و دانه های روغنی آغاز می شود؛ موادی که به دلیل محدودیت تولید داخلی، بخش قابل توجهی از آنها از طریق واردات تامین می شود.

روسیه و ترکیه از تامین کنندگان مهم روغن های آفتابگردان و کلزا هستند. در ماه های اخیر نیز با توجه به تنش های مربوط به تنگه هرمز، تامین مواد اولیه از کشورهای حاشیه دریای خزر اهمیت بیشتری پیدا کرده است. در مقابل، برخی روغن های تخصصی مانند ذرت، زیتون و کنجد نیز از منابع داخلی تامین می شوند.

از سوی دیگر، برخی شرکت های این گروه در حوزه نهاده های دامی مانند کنجاله سویا و ذرت دامی نیز فعالیت دارند که این بخش نیز وابستگی بالایی به واردات دارد.

در نتیجه، صنعت روغن خوراکی اگرچه از تقاضای پایدار مصرف خانوار برخوردار است، اما وابستگی به واردات باعث شده عواملی مانند نرخ ارز، قیمت جهانی مواد اولیه، شرایط تجارت و سیاست های قیمت گذاری نقش تعیین کننده ای در عملکرد شرکت ها داشته باشند.