بحران خاموش در قلب نظام تشخیص - مردم سالاری آنلاین

هزینه‌ها ۸ برابر شد، تعرفه فقط ۴۰ درصد

محمدرضا امینی‌فرد، رئیس انجمن علمی آسیب‌شناسی و طب آزمایشگاهی ایران، مهم‌ترین چالش امروز این حوزه را شکاف میان هزینه واقعی خدمات و تعرفه‌های مصوب دانست.به گفته او، تغییر نرخ ارز ترجیحی موجب شده هزینه تهیه تجهیزات، مواد مصرفی و کیت‌های آزمایشگاهی بین ۷ تا ۸ برابر افزایش پیدا کند؛ در حالی که تعرفه خدمات آزمایشگاهی تنها حدود ۴۰ درصد رشد داشته است.رئیس انجمن در پاسخ به پرسش خبرنگار مردم سالاری مبنی بر اینکه آیا فشار اقتصادی منجر به کاهش کیفیت و خطاهای آزمایشگاهی می شود؟ گفت: اگر روند فعلی ادامه یابد بله، حتی مستقیماً بر توان ادامه فعالیت آزمایشگاه‌ها اثر گذاشته و  ارائه خدمات به بیمارستان‌ها نیز با دشواری بیشتری مواجه خواهد شد.

شاید مهم‌ترین بخش انتقادهای مطرح‌شده، متوجه سازمان‌های بیمه‌گر بود. امینی‌فرد در انتقاد از سازمان‌های بیمه‌گر اعلام کرد: آخرین پرداخت برخی بیمه‌های پایه از جمله تأمین اجتماعی و بیمه سلامت، به حدود یک سال قبل بازمی‌گردد، موضوعی که سرمایه در گردش آزمایشگاه‌ها را عملاً متوقف کرده است.او تأکید کرد: افزایش هزینه‌ها نباید از جیب مردم پرداخت شود و این وظیفه دولت و بیمه‌هاست که پوشش مالی خدمات تشخیصی را تقویت کنند.امینی فرد ادامه داد: در بحث کیت‌های آزمایشگاهی نیز دچار مشکل هستیم و خیلی از آزمایشگاه ها نمی توانند کیت‌ تهیه کنند و در نتیجه آن، انجام برخی آزمایش ها را انجام نمی دهند. وی همچنین افزود: واردات کیت، الزاماتی دارد که باید رعایت شود.

آزمایشگاه‌ها در مسیر تعطیلی؟

فرید کرمی، نایب‌رئیس انجمن، تصویری نگران‌کننده از وضعیت مراکز آزمایشگاهی ارائه کرد. به گفته او، میزان تعطیلی آزمایشگاه‌ها در تهران و بسیاری از شهرهای بزرگ «بالاست» و برخلاف تصور رایج، افزایش تعداد آزمایشگاه ها  به تنهایی دسترسی مردم را بهتر نمی‌کند.او مسئله اصلی را توان مالی بیماران دانست و گفت: بسیاری از افراد نسخه آزمایش در دست دارند، اما به دلیل هزینه‌ها از انجام آن صرف‌نظر می‌کنند؛ زیرا حمایت بیمه‌ای کافی وجود ندارد.

جدال با پلتفرم‌های اینترنتی

بخش دیگری از نشست به مخالفت صریح انجمن با فعالیت سکوهای اینترنتی در حوزه خدمات آزمایشگاهی اختصاص داشت.امینی‌فرد این فعالیت را نوعی «واسطه‌گری و سوداگری سلامت» توصیف کرد و هشدار داد: ورود دلالان به زنجیره ارائه خدمات، سلامت مردم را تهدید می‌کند.کرمی نیز با اشاره به حمل نمونه‌های آزمایشگاهی توسط موتورسیکلت‌ها گفت:سکوهای اینترنتی مجاز به انجام آزمایش از بیمار نیستند، زیرا، زنجیره سرد را نمی توان با موتورسیکلتی که نمونه آزمایش را حمل می کنند، رعایت کرد.

سیدعلی‌اکبر سیدمهدی، عضو هیئت مدیره انجمن، از سهم اندک آزمایشگاه‌ها در نظام سلامت انتقاد کرد.به گفته او، تنها حدود ۴ درصد از منابع حوزه سلامت به خدمات آزمایشگاهی اختصاص یافته؛ در حالی که آزمایشگاه‌ها «چشم بینای تشخیص بیماری‌ها» هستند و بخش عمده تصمیم‌های درمانی بر پایه نتایج آنها اتخاذ می‌شود.او همچنین هشدار داد: ورود افراد غیرمتخصص به فرآیندهای آزمایشگاهی، عامل بخش قابل توجهی از خطاهای این حوزه است و نباید مقررات تخصصی به بهانه توسعه خدمات نادیده گرفته شود.

پزشکی خانواده بدون جایگاه روشن آزمایشگاه

همزمان با اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع، اعضای انجمن خواستار دیده شدن نقش واقعی آزمایشگاه‌ها در این طرح شدند.محمدهادی صادقی با اشاره به نسخه جدید برنامه پزشکی خانواده گفت حوزه آزمایشگاه باید در نسخه ۰۳ این برنامه جایگاه مشخصی داشته باشد، زیرا بدون خدمات تشخیصی دقیق، اهداف پزشکی خانواده محقق نخواهد شد.

در کنار این چالش‌ها، مهران قهرمانی دبیر اجرایی همایش از برگزاری پنل‌های تخصصی با محوریت هوش مصنوعی و پزشکی فردمحور خبر داد.مهران قهرمانی گفت بیست‌وهشتمین همایش سالانه آسیب‌شناسی و طب آزمایشگاهی از ۵ تا ۸ آبان ۱۴۰۵ در ایران‌مال برگزار می‌شود و ۲۰ امتیاز بازآموزی برای شرکت‌کنندگان خواهد داشت.او تأکید کرد هدف اصلی همایش، بررسی راهکارهای حفظ کیفیت خدمات تشخیصی در کنار فناوری‌های نوین است؛ اما تحقق این هدف، به اعتقاد فعالان این حوزه، بدون حل مشکلات ساختاری تأمین مالی و واردات کیت‌های استاندارد امکان‌پذیر نخواهد بود.