سفیر ایران در سوئد با تشریح سابقه روابط تهران و استکهلم، بر ظرفیتهای تاریخی، اقتصادی و صنعتی دو کشور تأکید کرد و گفت سوئد در روند صنعتیشدن ایران و همکاری در حوزههایی مانند حملونقل، در کنار سابقه این کشور در تلاش برای صلح و حلوفصل مناقشات، سرمایهای تاریخی برای روابط دوجانبه ایجاد کرده است و تداوم این روابط، حتی در دورههای اختلاف سیاسی، میتواند زمینهای برای تمرکز دوباره دو کشور بر منافع مشترک و استفاده از ظرفیتهای اقتصادی، صنعتی و دیپلماتیک موجود فراهم کند.
«حجتالله فغانی» سفیر جدید ایران در سوئد در گفتوگو با ایسنا درباره روابط ایران و سوئد و عواملی که باعث شده با وجود فراز و فرودهای مختلف، این روابط همچنان ادامه داشته باشد؟ گفت: روابط ایران و سوئد سابقهای حدود ۴۰۰ ساله دارد و مهمترین ویژگی آن، در بخش عمده آن، ماهیت اقتصادی، صنعتی و مبتنی بر منافع ملموس متقابل بوده است. سوئد در روند صنعتیشدن ایران نقش مثبتی داشته و بهویژه در حوزه حملونقل و صنایع مرتبط، میراث صنعتی شایستهای از همکاری دو کشور در ایران باقی مانده است. در مقاطع مختلف، دو کشور توانستهاند فارغ از تمایزها و تفاوتهای فرهنگی و سیاسی، بر حوزههایی از منافع مشترک تمرکز کنند و همین امر به تداوم روابط کمک کرده است.
سوئد نقش سازندهای در حل مناقشات ایران داشته است
وی با اشاره به نقش سازنده سوئد پس از انقلاب اسلامی اظهار کرد: استکهلم در مقاطعی نقش سازندهای در زمینه صلحسازی و تلاش برای کمک به حلوفصل مناقشات ایفا کرد. در جریان جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، سوئد از جمله کشورهایی بود که برای پایان دادن به جنگ و دستیابی به صلح تلاش کرد و این سابقه، خاطره مثبتی در ذهن ایرانیان از نقش سوئد بهعنوان یک کشور صلحساز ایجاد کرد.
فغانی گفت: یکی از تجلیات این نگاه مثبت، در دیدار استفان لوفن، نخستوزیر پیشین سوئد، با قائد شهید جمهوری اسلامی ایران دیده شد. رهبر فرهیخته و آقای شهید ایران در دیدار آقای لوفن با ایشان به ذهنیت مثبت مردم ایران راجع سوئد توصیه فرمودند که از این سرمایه برای ارتقای روابط استفاده شود. از این رو باور دارم همین سرمایه تاریخی و تصویر مثبت میتواند مبنایی برای بازتعریف و ارتقای روابط ایران و سوئد در شرایط امروز باشد.
وی خاطرنشان کرد: حتی اگر در برخی مقاطع اختلافات سیاسی میان دو کشور افزایش یافته باشد، منافع مشترک اقتصادی، سابقه همکاری صنعتی و سرمایه تاریخیِ ناشی از نقش سوئد در صلحسازی، ظرفیتهایی هستند که میتوانند همچنان به روابط دو کشور کمک کنند.
کشورهای اروپایی مستقیماً تحت تأثیر پیامدهای جنگ قرار گرفتند
سفیر ایران در سوئد در پاسخ به این پرسش که جنگ اخیر میان ایران و آمریکا چه تأثیری بر روابط ایران و سوئد و بهطور کلی با کشورهای اروپایی گذاشته است؟ آیا این جنگ نگاه ایران به اروپا و نقش آن در تحولات منطقه را تغییر داده است؟ با بیان اینکه این جنگ از جهاتی تأثیر متفاوتی بر روابط ایران با سوئد و دیگر کشورهای اروپایی گذاشت گفت: برخلاف تحولات پیشین، از جمله جنگ 12 روزه، این بار با بستهشدن تنگه هرمز بر اثر تجاوز مجدد آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران و اختلال در کشتیرانی و جریان انرژی و انتقال برخی اقلام مهم دیگر، کشورهای اروپایی مستقیماً تحت تأثیر پیامدهای جنگ قرار گرفتند؛ از انرژی و حملونقل گرفته تا اقتصاد و معیشت مردم.
وی افزود: در همین چارچوب، برخی کشورهای اروپایی طرحی را برای به اصطلاح «امنیت کشتیرانی» در تنگه هرمز مطرح کردهاند که سوئد نیز به آن پیوست. البته از نظر ما، حضور نیروهای نظامی خارجی به بهانههای اینچنینی، نهتنها راهحل نیست، بلکه خود میتواند به پیچیدهتر شدن وضعیت امنیتی منطقه منجر شود.
جنگ اخیر، منطقه را به سمت امنیت درونزا برد
فغانی اظهار کرد: ما معتقدیم پیروزی بهدست آمده برای ما در این جنگ، فرصتی برای منطقه است تا به سمت ایجاد یک سازوکار امنیتی درونزا و مبتنی بر همکاری کشورهای منطقه حرکت کند. امنیت پایدار خلیج فارس باید توسط کشورهای همین منطقه تأمین شود، نه کشورهای خارجی.
وی در پاسخ به این پرسش که بعد از خساراتی که تجاوز آمریکا به ایران بر زندگی مردم اروپا و جهان داشت، این مساله میتواند نگاه افکار عمومی اروپا به جنگ و سیاستهای آمریکا را تغییر دهد؟ گفت: بله، قطعاً؛ اما به نظر من تغییر نگاه افکار عمومی اروپا به ایران را نمیتوان صرفاً به پیامدهای اقتصادی جنگ اخیر محدود کرد. این تغییر از مدتها پیش آغاز شده بود.
دیپلمات ارشد ایران در سوئد با اشاره به نامه قائد شهید به جوانان در غرب تصریح کرد: نامه رهبری شهید یک بزنگاه تاریخی مهم بود و بعد از آن بهویژه پس از ۷ اکتبر و مشاهده ابعاد جنایات رژیم صهیونیستی با حمایت آمریکا، در بخش قابل توجهی از افکار عمومی اروپا این تغییرات بنیادی شکل گرفت.
فغانی ادامه داد: در جریان جنگ ۱۲روزه زمانی که ایران با قاطعیت مواضع و اهداف نظامی رژیم صهیونیستی را هدف قرار داد، شاهد بودیم که بخش قابل توجهی از افکار عمومی جهان در شبکههای اجتماعی به حمایت از ایران پرداختند. در جنگ رمضان، به دلیل ابعاد گستردهتر جنایات متجاوزان و پیامدهای آن، این اعتراضات به خیابانهای اروپا نیز کشیده شد و تجمعات و تظاهرات متعددی در حمایت از ایران، از جمله در سوئد برگزار شد. متاسفانه همه این تحولات بازتاب رسانهای پیدا نکرد. برای نمونه، در منطقه اسکاندیناوی شماری از برندگان جایزه نوبل و دیگر جوایز معتبر علمی، از جمله جایزه پل دیراک، در اعتراض به حملات متعدد به زیرساختهای علمی ایران، نامههای اعتراضی منتشر کردند که چندان در ایران دیده نشد. البته این را باید مورد اشاره قرار دهیم که برخی از پربازدیدترین تصاویر و ویدئوهای مربوط به اعتراضات ضدجنگ و حمایت از ایران در خارج از کشور در شبکههای اجتماعی مربوط به تجمعات گسترده در سوئد بود.
جنگ اخیر نگاهها در اروپا درباره ایران را تغییر داد
سفیر ایران گفت: در جنگ اخیر، حتی کسانی که چندان رویکرد سیاسی نداشتند، حالا از تبعات جنگافروزی امپریالیسم جهانی آمریکا متاثر شدند و این امر تغییر نگرش آنها را تشدید کرد و زمینه را برای پرسشهای جدیتر افکار عمومی اروپا در باره سیاستهای آمریکا، حمایت از اقدامات رژیم صهیونیستی و ضرورت پایان دادن به جنگ فراهم کرد.
وی در پاسخ به این پرسش که شما در اروپا با سیاستمداران، رسانهها و افکار عمومی در تماس هستید. آیا احساس میکنید جنگ اخیر نگاهها در اروپا را نسبت به ایران تغییر داده باشد به نحوی که احترام بیشتری برای مقاومت ایران در برابر تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی شکل بگیرد؟ اظهار کرد: بله، به نظر میرسد که این تغییر را نمیتوان نادیده گرفت. سیاستمداران اروپایی امروز بیش از گذشته متوجه شدهاند که بخش قابل توجهی از افکار عمومی کشورهایشان نسبت به جنگافروزی و جنایات آمریکا و رژیم صهیونیستی معترض است و همراهی با چنین سیاستهایی میتواند شکاف میان دولتها و ملتها را عمیقتر کند. از سوی دیگر، آمریکاییها حتی در سند جدید امنیت ملی خود نشان دادهاند که برای اروپا و استقلال راهبردی آن احترام چندانی قائل نیستند. بنابراین، یک سیاستمدار اروپایی امروز با این سؤال جدی مواجه است که چرخش بیشتر به سمت آمریکا و رژیم صهیونیستی چه دستاوردی برای او دارد، جز اینکه از یک سو اعتبار خود را در افکار عمومی داخلی از دست بدهد و از سوی دیگر با بیاحترامی و تحقیر از جانب متحد آمریکایی خود مواجه شود؟
در هیچ مقطعی از تاریخ معاصر موضوع استقلال اروپا از وابستگی امنیتی آمریکا اینقدر جدی نبوده است
فغانی گفت: معتقدم که در هیچ مقطعی از تاریخ معاصر، آمریکا و رژیم صهیونیستی تا این اندازه نزد افکار عمومی بسیاری از کشورهای جهان و حتی اروپا با مخالفت و نفرت مواجه نبودهاند و همزمان، بحث درباره تأمین مستقل امنیت اروپا و فاصله گرفتن از وابستگی امنیتی به آمریکا، تا این اندازه جدی نبوده است.
این دیپلمات ارشد ایران در سوئد با تاکید بر اینکه در واقعیت در سیاست آمریکا نوعی نگاه ابزاری به متحدان و شرکای خود دیده میشود، گفت: همین نگاه را نیز به کشورهای منطقه که عمدتاً از منظر منافع اقتصادی و راهبردی به آن به چشم گاو شیرده نگاه میکند، وجود دارد و این واقعیتی است که مردم ایران و تحلیلگران داخلیمان باید در رویکرد به تحولاتی که امروز در منطقه با آن رو به رو هستیم، توجه داشته باشیم.
نباید برخی گروههای پر سر و صدا را نماینده ایرانیان خارج از کشور دانست
وی درباره تلاش دولت ترامپ و صهیونیستها برای استفاده از برخی جریانهای مخالف جمهوری اسلامی در خارج از ایران و نگاه به آنها بهعنوان ابزاری برای رسیدن به خواستههایش و نه لزوما احترام به خواست آنها تصریح کرد: باید میان جامعه ایرانیان خارج از کشور و آن بخش کوچکی که فعالیت سیاسی پر سر و صدای ضد میهنی دارد، تفاوت قائل شد. ایرانیان مقیم خارج برای روابط ما با هر کشور دیگری یک سرمایهاند و نقش کلید را در قفل غفلتها یا برخورد نامناسب ما و تلاش شبانهروزی دشمنان ایران برای گمراه کردن و یارگیری از میان آنها علیه نظام، دارند. آنها میتوانند در شکلگیری نوع روابط ایران با کشورهای محل اقامت خود نقش مهمی داشته باشند و آمریکاییها نیز این ظرفیت را بهخوبی میدانند. به همین دلیل، دولت ترامپ در پیروی از دستورالعملهای نتانیاهو تلاش کرد از برخی جریانهای مخالف جمهوری اسلامی، هم برای توجیه جنگافروزی خود و هم برای بیمیل کردن کشورهای اروپایی نسبت به ایفای نقش در صلح و میانجیگری استفاده کند.
وی ادامه داد: اما نباید این گروههای پر سر و صدا را نماینده ایرانیان خارج از کشور دانست. بخش عمده ایرانیان مقیم خارج، اولاً غیرسیاسی هستند، ثانیاً وطندوست و دلبسته ایران و ثالثاً اهل رفتارهای جنجالی و رسانهای نیستند که بخواهند از طریق جلب توجه رسانهها بر معادلات سیاسی اثر بگذارند. حتی در جریان جنگ اخیر نیز، آنهایی که برای هموطنان خود جنگ و مرگ طلب کردند، یک اقلیت پر سر و صدا بودند، نه نماینده جامعه ایرانیان خارج از کشور. بنابراین، سکوت، ادب و متانت اکثریت ایرانیان خارج از کشور نباید بهاشتباه به معنای بیتفاوتی یا همراهی با جنگ تعبیر شود. صدای بلندتر یک اقلیت الزاماً صدای اکثریت نیست و در واقع آمریکاییها فریب دروغی را خوردند که خودشان ساخته بودند.
کشورهای اروپایی باید نقش فعالتری در کاهش تنش و پایان دادن به درگیریها در منطقه داشته باشند
فغانی در ادامه این گفتوگو درباره احتمال و تمایل ایفای نقش مستقلتر از سوی اروپا برای پایان دادن به درگیریها و جنگ در منطقه گفت: به نظر من اروپا میتواند نقش فزایندهای در این موضوع داشته باشد. افزایش هزینههای اقتصادی جنگ میتواند کشورهای اروپایی را بیش از گذشته به این نتیجه برساند که باید نقش فعالتر و تا حدی مستقلتری در کاهش تنش و پایان دادن به درگیری ایفا کنند. اهمیت تنگه هرمز برای اروپا دیگر فقط یک موضوع ژئوپلیتیکی نیست و مستقیماً با انرژی، تورم، حملونقل و رشد اقتصادی این کشورها ارتباط پیداکرده است.
سفیر ایران در سوئد با اشاره به گزارش آژانس بینالمللی انرژی درباره اختلال در عبور حاملهای انرژی از تنگه هرمز که ذخایر نفت کشورهای OECD را نیز بهشدت کاهش داده است و گزارش مرکز تحقیقات مشترک کمیسیون اروپا که گفته است ادامه بحران میتواند تورم اتحادیه اروپا را تا سال ۲۰۲۷ به حدود ۳.۵ درصد برساند اظهار کرد: بنابراین، این دیگر صرفاً یک بحران در خاورمیانه نیست؛ پیامدهای آن مستقیماً به اقتصاد و زندگی مردم اروپا منتقل میشود.
تورم ناشی از تحولات اخیر در غرب آسیا در سوئد کاملا محسوس است
وی موضوع تورم ناشی از تحولات اخیر در سوئد را کاملا محسوس دانست و گفت: طبق آمار رسمی اداره آمار سوئد، در مارس ۲۰۲۶ قیمت سوخت نسبت به ماه قبل حدود ۲۰ درصد افزایش یافت که یکی از شدیدترین جهشهای ماهانه طی چند دهه اخیر بود. در همین مدت، قیمت گازوئیل ۲۷.۶ درصد و بنزین ۱۵ درصد افزایش پیدا کرد و قیمت نفت خام وارداتی سوئد نیز حدود ۵۵ درصد بالا رفت. افزایش قیمت سوخت در ماه آوریل نیز ادامه یافت و نسبت به سال قبل نزدیک به ۳۰ درصد بیشتر بود و این روند در قیمت واقعی جایگاههای سوخت اثر کاملاً ملموس داشت.
فغانی ادامه داد: پیش از آغاز جنگ، در ۲۸ فوریه قیمت گازوئیل حدود ۱۷.۳۰کرون در هر لیتر بود؛ تا اوایل آوریل به حدود ۲۳.۴۰ کرون رسید؛ یعنی حدود ۶.۱۰ کرون یا ۳۵ درصد افزایش در کمی بیش از یک ماه. در ۲۳ مارس حتی قیمت گازوئیل در برخی جایگاهها به ۲۴.۶۹ کرون در هر لیتر رسید که نسبت به ابتدای سال ۵۲ درصد افزایش داشت. البته این افزایش قیمت دائمی نبود. پس از شوک اولیه جنگ و جهش شدید قیمتها در مارس و آوریل، با کاهش قیمت نفت و برخی اقدامات دولت سوئد، بخشی از این افزایش تعدیل شد و قیمت سوخت در ژوئن ۸ درصد و در ژوئیه ۹.۴ درصد نسبت به ماه قبل کاهش یافت. بنابراین تعبیر دقیقتر این است که جنگ یک شوک شدید و کمسابقه به بازار سوخت سوئد وارد کرد، اما در ماههای بعد بخشی از این افزایش بازگشت.
وی گفت: در بازار ارز نیز تحلیلگران بانکهای بزرگ سوئدی بخشی از تضعیف اخیر کرون را ناشی از جنگ ایران، افزایش قیمت نفت و حرکت سرمایهگذاران به سمت دلار و یورو دانستهاند. هرچند با بهبود برخی شاخصهای اقتصاد سوئد و تغییر انتظارات درباره نرخ بهره، کرون بخشی از افت خود را جبران کرده، اما روند آن همچنان به تحولات جنگ و بازار انرژی وابسته است.
دیپلمات ارشد ایران در استکهلم افزود: بنابراین، تحولات تنگه هرمز برای اروپا صرفاً یک مسئله امنیتی نیست و بهطور مستقیم بر هزینه سوخت، حملونقل، تورم و رشد اقتصادی اثر میگذارد. اگر جنگ طولانی شود یا اختلال در تردد انرژی از هرمز تشدید شود، فشار اقتصادی بر کشورهای اروپایی افزایش خواهد یافت و همین موضوع میتواند انگیزه آنها را برای فاصله گرفتن از یک رویکرد صرفاً سیاسی و ایفای نقش جدیتر در کاهش تنش و دستیابی به یک راهحل دیپلماتیک تقویت کند.
فغانی تاکید کرد که نشانههایی از این تغییر رویکرد را در میان کشورهای اروپایی میتوان دید. مؤسسات اروپایی مانند ECFR بر ضرورت ایفای نقش اروپاییها در حفظ آتشبس و حمایت از مسیر مذاکرات ایران و آمریکا تأکید کردهاند. اگر اروپا واقعاً منافع مستقلی از آمریکا دارد، امروز فرصت آن است که این استقلال را در عمل نشان دهد؛ راه آن نیز کمک به پایان دادن به منازعه، تسهیل دریافت غرامت توسط ایران، محکومسازی علنی جنایات و پیگیری قضایی جنایات جنگی است.
سفیر ایران در سوئد درباره دشواری اعتماد به آمریکا در مذاکرات با توجه به دو تجاوز اخیر علیه ایران گفت: به باور ما، مسئله عدم قابلیت اعتماد در روابط با آمریکا یک موضوع فرعی نیست؛ یک واقعیت بنیادین است؛ آن هم نه برای ما بلکه برای همه کشورها. قائد شهید نیز بارها بر بدعهدی آمریکا تأکید کرده بودند و ما نیز این واقعیت را در محاسبات خود مفروض میگیریم. بنابراین، قرار نیست منافع ملی خود را بر اساس اعتماد به وعدههای آمریکا تعریف کنیم. در عین حال، این به معنای نفی دیپلماسی نیست.
فرمت «فرآیند هلسینکی» میتواند برای شرایط منطقه استفاده شود
وی ادامه داد: ایران همواره از گفتوگو و مذاکره برای تأمین منافع خود استفاده کرده است. در سطح منطقهای نیز فرمتهایی مانند «فرآیند هلسینکی» میتواند با توجه به شرایط منطقه، برای ایجاد گفتوگوی امنیتی میان همسایگان مورد استفاده قرار گیرد.
فغانی با بیان اینکه در سطح جهانی ما شاهد یک دوره گذار نیز هستیم که دیپلماسی را تحت تأثیر قرار داده است اظهار کرد: نظم بینالمللی موجود با چالشهای جدی مواجه است و حتی مراکز مطالعاتی غربی نیز درباره تلاش دولت ترامپ برای فاصله گرفتن از محدودیتهای نظم چندجانبه و حرکت به سمت رویکردی معاملهمحور و مبتنی بر قدرت بحث کردهاند. چنانکه قائد شهید فرمودهاند جهان در حال حرکت به سمت نظمی جدید است. به نظر من، یکی از ویژگیهای این تغییر میتواند پایان تدریجی استثنابودگی آمریکا باشد.
سفیر ایران گفت که تلاش برای تحمیل یکجانبهگرایی از طریق فشار و زور چیزی جز دست و پا زدنهای آمریکا نیست و در این مسیر موفق هم نخواهد شد.
وی با بیان اینکه میدان و دیپلماسی دو بال یک پرندهاند تصریح کرد: دیپلماسی زمانی مؤثر است که پشتوانه قدرت ملی را داشته باشد و قدرت ملی نیز باید بتواند از دستاوردهای دیپلماسی صیانت کند. بنابراین ما همزمان مسیر مذاکره، دفاع از منافع ملی و افزایش قدرت بازدارندگی خود را دنبال میکنیم و اجازه نخواهیم داد یک قدرت زورگو و قانونگریز قواعد بازی را یکجانبه تعیین کند. به آمریکاییها نه اعتماد داریم و نه نیاز به اعتماد به آنها داریم.
امنیت اروپا جدا از امنیت مناطق حساس ژئوپلیتیک یا ژئواکونومیک در دنیا نیست
این دیپلمات ارشد ایران در سوئد مهمترین درس جنگ اخیر برای دولتها و افکار عمومی اروپا را «کاهش اعتماد به آمریکا به عنوان ضامن امنیت اروپا» دانست و گفت: درسی که اروپا باید بگیرد را تحلیلگران اروپایی به مقاماتشان علنی گوشزد کردهاند. واسطهالعقد دیدگاه اکثر تحلیلگران اروپایی این است که امنیت اروپا را نمیتوان جدا از امنیت مناطق حساس به لحاظ ژئوپلیتیک یا ژئواکونومیک تعریف کرد. برای مثال، مؤسسه «ژاک دلور» از این جنگ بهعنوان عاملی برای حرکت به سمت موضعی متحدتر و مستقلتر در اروپا یاد کرده و مؤسسه مطالعات امنیتی اتحادیه اروپا نیز تأکید کردهاند که این جنگ اعتماد به آمریکا بهعنوان ضامن امنیت اروپا را کاهش داده است.
وی افزود: مقامات اروپایی تاکید دارند که آمریکا بیتوجه به اروپا وارد این جنگ شد و کارشناسان شورای روابط خارجی اروپا تأکید دارند که اروپا باید به جای همراهی با جنگ، برای پایان دادن به آن و حفظ منافع امنیتی و اقتصادی خود مسیر دیپلماتیک مستقلی را دنبال کند.
اروپا در امور منطقه دخالت نکند
سفیر ایران در سوئد درباره انتظار ایران از اروپا در رابطه با تجاوز علیه ایران و تحولات منطقه گفت: ما از اروپا انتظار داریم در امور منطقه چه نظامی، چه با حمایت از گروههای معاند در آن مداخله نکند.
وی ادامه داد: همچنین انتظار داریم که کشورهای اروپایی و خصوصا سوئد از ظرفیت سیاسی و دیپلماتیک خود برای پایان دادن به جنگ استفاده کنند و به جای دنبال کردن سیاستهای رژیم صهیونسیتی و معاندان مزدورش، منافع و امنیت مستقل خود را تعریف کند.
به باور من، اگر اروپا از این جنگ یک درس راهبردی بگیرد، آن درس این خواهد بود که استقلال اقتصادی و امنیتی مستلزم این است که اروپا در لحظات بحران بتواند به طور مستقل تصمیم بگیرد و برای صلح و امنیتی که منفعتی را تامین میکند، نقش فعال خود را ایفا کند.
انتهای پیام
