استانهای شمالی ایران معمولاً زمستانهای سردی دارند و به همین دلیل، ناترازی گاز میتواند مشکلات زیادی برای ساکنان این مناطق ایجاد کند.
طرح چنین هشداری، ماجرای زمستان سال ۱۳۸۶ را یادآوری میکند؛ زمانی که ترکمنستان به بهانه تعمیرات، اما در واقع به دلیل اختلاف بر سر قیمت گاز صادراتی، ابتدا صادرات گاز به ایران را کاهش داد و سپس آن را بهطور کامل قطع کرد.
همزمان، موج سرمای شدید و برف سنگین سراسر ایران را فرا گرفته بود و مصرف گاز خانگی به بیش از ۴۰۰ میلیون مترمکعب در روز رسید.
اما چرا حالا دوباره درباره وضعیت گاز استانهای شمالی چنین هشدارهایی مطرح میشود؟ آیا قرار است دوباره صادرات گاز ترکمنستان قطع شود؟
ماجرا به حملات اسرائیل، با چراغ سبز آمریکا، به زیرساختهای انرژی ایران در جریان جنگ ۴۰ روزه در اواخر اسفند ۱۴۰۴ بازمیگردد.
در این حملات، پالایشگاههای سوم، چهارم، پنجم و ششم و برخی دیگر از تأسیسات پارس جنوبی در عسلویه هدف قرار گرفتند. پیش از آن نیز در جریان جنگ ۱۲ روزه، به ردیفهای شیرینسازی پالایشگاه فاز ۱۴ حمله شده بود که بعداً بازسازی شد؛ اما حملات اواخر اسفند ۱۴۰۴ شرایط را دشوارتر کرد.
بر اساس اعلام رسمی سخنگوی دولت، حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب در روز از ظرفیت فرآورش و تأمین گاز ایران از مدار خارج شد؛ رقمی معادل حدود یکسوم ظرفیت تولید گاز پارس جنوبی. پارس جنوبی نیز بیش از ۷۰ درصد گاز کشور را تأمین میکند.
عملیات بازسازی بلافاصله آغاز شد و بازسازی فاز ۱۴ تاکنون حدود ۷۰ درصد پیشرفت داشته است. درباره پالایشگاههای آسیبدیده نیز برآورد اولیه این بود که بازسازی آنها سه سال زمان ببرد، اما اکنون گفته میشود بخشهای اصلی تا پایان سال ۱۴۰۵ و کل عملیات طی حدود دو سال تکمیل خواهد شد.
البته بازسازیها با چالش تأمین تجهیزات روبهرو هستند. بخشی از تجهیزات باید از خارج از کشور وارد شود و با توجه به شرایط کنونی ایران و مشکلاتی مانند محدودیتهای حملونقل دریایی و واردات کالا، تأمین آنها دشوار شده است.
به همین دلیل، احتمال دارد حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید گاز، تا یک یا دو سال آینده همچنان بهطور کامل در دسترس نباشد. مسئلهای که میتواند ناترازی میان تولید و مصرف گاز را تشدید کند.
در چنین شرایطی، استانهای شمالی کشور بیش از دیگر مناطق در معرض خطر قرار دارند. این استانها در انتهای شبکه انتقال گاز قرار گرفتهاند و گاز تولیدشده در جنوب باید مسافت زیادی را طی کند تا به شمال کشور برسد. با افزایش مصرف در فصل سرما و کاهش فشار شبکه، استانهای شمالی از نخستین مناطقی هستند که افت فشار را احساس میکنند و حتی ممکن است با قطعی گاز مواجه شوند.
ایران پیش از این نیز در زمستان با کسری چندصد میلیون مترمکعبی گاز روبهرو بوده است؛ بهویژه در استانهای شمالی. این مناطق هم جمعیت قابلتوجهی دارند، هم تعداد ویلاها در آنها زیاد است و هر سه استان شمالی از مهمترین مقاصد گردشگری کشور به شمار میروند و در طول سال، بهویژه در تعطیلات، میزبان شمار زیادی از مسافران هستند.
البته خطر کمبود گاز فقط محدود به این سه استان نیست. اعلام شده است که این مشکل ممکن است در ۱۱ استان کشور رخ دهد، هرچند شرایط سه استان شمالی حساستر است.
برای مدیریت این وضعیت، برنامههایی در نظر گرفته شده است. از آنجا که اولویت با تأمین گاز بخش خانگی است، محدودیتها ابتدا متوجه صنایع، ادارات، مصرفکنندگان پرمصرف و ویلاهای خالی از سکنه خواهد شد تا گاز مورد نیاز خانوارها تأمین شود.
با این حال، بحران گاز در سه استان شمالی ایران جدی به نظر میرسد؛ بحرانی که یکی از مهمترین پیامدهای آن میتواند افت فشار یا حتی قطع گاز در سردترین روزهای سال باشد. همچنین بخوانید آماده باش برای موج سرمای شدید/ مردم دنبال سوخت جایگزین باشند وزارت نفت در پاسخ به وزارت نیرو: فرافکنی نکنید! وضعیت گاز این شهر ساحلی بحرانی شد خسارت قطعی برق به کسبه؛ احتمال ورشکستگی قوت گرفت/ درخواست مهم اصناف از دولت چیست؟
