همه چیز در خدمت حزب؛ وقتی کمونیست‌های پکن به زندگی شخصی هم سرک می‌کشند

به نوشته شبکه خبری سی‌ان‌ان، در چین، تقریباً هر فردی که دارای یک منصب دارای قدرت و اختیار است، به احتمال بسیار زیاد عضو حزب نیز هست؛ و اخراج از حزب به معنای پایان یافتن کارنامه سیاسی فرد است. بر اساس مقاله‌ای که دانشگاه فودان چین منتشر کرده است، در سال ۲۰۲۰ نزدیک به ۷۰ میلیون نفر در بخش دولتی مشغول به کار بودند؛ از جمله کارکنان بیمارستان‌ها، مدارس، دانشگاه‌ها و شرکت‌های دولتی.

خبر مرتبط شکل‌گیری و بازسازی توتالیتاربسم چینی؛ چرا پکن لیبرال نشد؟

اکوایران: بلشویک‌ها خود حزبی منضبط، مخفی‌کار و به‌شدت ایدئولوژیک ساختند. آنها از طریق کمینترن تلاش کردند این الگو را در خارج از کشور بازتولید کنند. این تلاش‌ها در بیشتر کشورها شکست خورد؛ اما در چین موفق شد.

و موضوع تنها ازدواج نیست. از زمانی که شی جین‌پینگ در سال ۲۰۱۲ به قدرت رسید، جنبه‌های مختلف زندگی شخصی اعضای حزب کمونیست یا کارکنان بخش دولتی، از طلاق گرفته تا سفر و فعالیت‌های اجتماعی، بیش از پیش تحت نظارت قرار گرفته است. این بخشی از تلاش شی برای کاهش خطرات امنیت ملی و ریشه‌کن کردن فساد است؛ اما برای ده‌ها میلیون کارمند دولتی، تنشی دائمی میان حق برخورداری از یک زندگی شخصی و وفاداری به حزب ایجاد کرده است.

برخی از این مقررات محصول برنامه رو به گسترش پکن برای تأمین امنیت ملی هستند. همزمان با عمیق‌تر شدن رقابت راهبردی چین با آمریکا و متحدانش، پکن دامنه کارزار ضدجاسوسی خود را گسترش داده و در شرایطی که نگران افشای اسرار دولتی است، با بدگمانی بیشتری به روابط با اتباع خارجی نگاه می‌کند.

برخی دیگر از این مقررات ریشه در کارزار ضدفساد مورد حمایت شی و مطالبه او برای وفاداری مطلق به حزب حاکم دارند. شی گفته است مبارزه با فساد برای بقای حزب ضروری است و توانایی حزب برای حفظ قدرت به انضباط شدید و وفاداری سیاسی وابسته است.

کارزار ضدفساد به تمام سطوح نظام سیاسی چین رسیده و میلیون‌ها مقام ارشد و کارمند عادی را درگیر کرده است. این کارزار در سال‌های اخیر با مقیاسی بی‌سابقه تشدید شده و به ارتش و بالاترین سطوح ساختار سیاسی نیز گسترش یافته است. شی بیشتر اعضای هفت‌نفره کمیسیون مرکزی نظامی را پاکسازی یا از مقام خود برکنار کرده و اکنون تنها خودش و یک عضو دیگر در آن باقی مانده‌اند. دفتر سیاسی ۲۴ نفره و قدرتمند حزب نیز اکنون تنها ۲۱ عضو دارد. مخاطرات صعود در سلسله‌مراتب

در سال‌های اخیر، با کاهش فرصت‌ها در بخش خصوصی، تمایل به تصاحب یک موقعیت در دولت یا مؤسسات دولتی افزایش یافته است. بی‌ثباتی اقتصادی جهانی موجب نگرانی در داخل کشور شده و بحران مسکن، همراه با بیکاری بالای جوانان، برخی از مردم را متقاعد کرده است که به دست آوردن یک شغل باثبات در دولت بهترین مسیر است.

ژنرال‌های ناپدیدشده چین؛ شی جین‌پینگ و دستیاران ارشد او در کمیسیون مرکزی نظامی، هر سال در مراسم ارتقای درجه نظامی شرکت می‌کنند. در سال ۲۰۲۳ هر هفت عضو این کمیسیون حضور داشتند، اما در سال ۲۰۲۶ تنها یک نفر، ژانگ شنگ‌مین، در کنار شی باقی مانده بود. سایر اعضا پاکسازی شده‌اند. در میان آنها، لی شانگ‌فو به اتهام فساد به مجازات اعدام با دو سال تعلیق اجرای حکم محکوم شد/عکس از شینهوا

سال گذشته حدود ۳.۷ میلیون نفر در آزمون سراسری استخدام خدمات دولتی شرکت کردند، در حالی که تنها ۳۸ هزار و ۱۰۰ موقعیت شغلی وجود داشت؛ یعنی تقریباً ۱۰۰ نفر که برخی از بهترین و نخبه‌ترین افراد چین بودند، برای هر موقعیت با یکدیگر رقابت می‌کردند.

درحالی‌که برخی افراد امروز با آگاهی از هزینه‌هایی که این سیستم بر زندگی شخصی آنها تحمیل می‌کند، وارد ساختار عظیم حزب-دولت می‌شوند، بسیاری از نسل‌های قدیمی‌تر که تمام دوران کاری خود را در این سیستم سپری کرده‌اند، هنوز در حال سازگار شدن با قوانین جدید هستند.

چین مدت‌هاست سفر خارجی مقامات خود را محدود کرده است، اما در سال‌های اخیر این کنترل‌ها افراد بسیار بیشتری را نیز دربر گرفته است.

پکن در اواخر ماه گذشته نیز مقررات جدید ورود و خروج از کشور را اعلام کرد که به گفته خودش با هدف حفاظت از امنیت ملی وضع شده‌اند. این مقررات عموماً به‌عنوان رسمی‌تر کردن رویه‌های موجود و تشدید کنترل بر رفت‌وآمد افرادی تلقی می‌شوند که به اطلاعات مربوط به فناوری‌های پیشرفته دسترسی دارند، حتی اگر در بخش دولتی کار نکنند.

محدودیت‌های شدیدتر در بخش دولتی بازتاب‌دهنده نگرانی پکن درباره جاسوسان خارجی و همچنین کارزار ضدفساد است؛ کارزاری که می‌خواهد مانع فرار مقامات به خارج از کشور همراه با اموال عمومی اختلاس‌شده شود. بر اساس این مقررات، کارکنان نهادهای دولتی و عمومی، از جمله برخی بازنشستگان، باید گذرنامه‌های شخصی خود را تحویل دهند و برای هر سفر از پیش تأییدشده، درخواست «امانت گرفتن» گذرنامه خود را ارائه کنند.

این فرایند پیچیده و مبهم شامل ارائه تمام جزئیات، از جمله مقصد، مدت سفر و فعالیت‌های موردنظر در طول سفر است؛ موضوعی که منابع و مقررات منتشرشده آن را تأیید می‌کنند. پس از دریافت مجوز نیز متقاضیان اجازه ندارند بدون کسب مجوز دوباره، برنامه سفر خود را تغییر دهند. فرایند آن‌قدر پیچیده است که بیشتر افراد اصلاً زحمت درخواست دادن را به خود نمی‌دهند.

به گفته چندین منبع آگاه از این موضوع و همچنین اطلاعیه‌های رسمی دولت، افرادی که در ساختار دولتی مقام بالاتری دارند یا به اطلاعات محرمانه دسترسی دارند، معمولاً با محدودیت‌های شدیدتری روبه‌رو هستند. مقاماتی که به رتبه مدیرکل یا بالاتر می‌رسند نیز عموماً حتی پس از بازنشستگی با محدودیت‌های دائمی برای سفر به خارج از کشور مواجه‌اند. پیچیدگی‌های تغییر

در چین، حتی طلاق نیز می‌تواند موجب بررسی و نظارت مقامات شود. رسانه‌های دولتی مواردی را گزارش کرده‌اند که در آنها مقامات برای پنهان کردن عواید حاصل از جرایم، طلاق گرفته‌اند. در یک مورد، یک مقام ارشد در استان آنهویی پس از آنکه متوجه شد احتمالاً تحت تحقیقات قرار خواهد گرفت، به‌سرعت از همسرش طلاق گرفت و سپس بیشتر اموال اختلاس‌شده را به همسر سابقش منتقل کرد تا آنها را از نظارت و بررسی پنهان کند.

سربازان ارتش آزادی‌بخش خلق و عروس‌هایشان در مراسم عروسی دسته‌جمعی در سی‌وپنجمین نمایشگاه بین‌المللی هنر مجسمه‌سازی برفی جزیره خورشید هاربین در هاربین، چین، در ۱۱ فوریه ۲۰۲۳ شرکت می‌کنند/عکس از گتی ایمجز

بر اساس مقررات حزب، مقامات، به‌ویژه افرادی که دارای سمت‌های مدیریتی هستند، موظف‌اند هرگونه تغییر در وضعیت تأهل خود را اعلام کنند تا برای نظارت مشخص شوند و احتمالاً روابط آنها با موارد فساد نیز مورد بررسی قرار گیرد. در مورد روابط عاطفی و ازدواج، اعضای ارتش آزادی‌بخش خلق چین (PLA) عموماً با محدودیت‌های حتی شدیدتری روبه‌رو هستند.

پیش از ازدواج، اعضای ارتش باید مشخصات و سوابق شریک زندگی خود را برای بررسی پیشینه سیاسی ارائه کنند؛ موضوعی که در مقرراتی که ستاد عالی نظامی چین، یعنی کمیسیون مرکزی نظامی، در سال ۲۰۲۱ صادر کرده، تشریح شده است.

اگر این افراد از یکدیگر جدا شوند، موضوع پیچیده‌تر می‌شود. اگر هر دو طرف عضو ارتش آزادی‌بخش خلق باشند، مافوق‌های آنها باید برای میانجیگری در فروپاشی رابطه وارد عمل شوند و این زوج تنها با موافقت ارتش می‌توانند به‌صورت رسمی طلاق بگیرند؛ فرایندی که ممکن است طولانی‌تر شود.

درینهاوزن، از اندیشکده Merics، به سی‌ان‌ان گفت که مسائلی مانند طلاق یا ازدواج می‌توانند در ارزیابی جایگاه اخلاقی اعضا در داخل حزب تأثیر داشته باشند. او گفت: «اگر در ارتش هستید، بهتر است کاملاً مطمئن باشید که با عشق زندگی‌تان ازدواج می‌کنید.»

در کشورهای دیگر، داشتن رابطه خارج از ازدواج ممکن است صرفاً یک رسوایی یا موضوعی برای شایعه‌پراکنی باشد، اما در نظام حزبی چین می‌تواند به قیمت تمام شدن کل کارنامه شغلی فرد تمام شود. مقررات انضباطی حزب کمونیست صراحتاً اعلام می‌کند که اگر یک عضو حزب وارد «رابطه جنسی نامناسب با فرد دیگری شود و این رابطه پیامد نامطلوبی ایجاد کند»، ممکن است با اخراج از حزب مواجه شود.

در بیانیه‌های کمیسیون مرکزی بازرسی انضباطی، عالی‌ترین نهاد مبارزه با فساد در چین، درباره برکناری مقامات ارشد، داشتن رابطه خارج از ازدواج بارها با عنوان «فساد اخلاقی» توصیف شده است.

حتی دوستی میان همکاران نیز ممکن است تحت نظارت قرار گیرد. یک منبع که سی‌ان‌ان به دلیل حساسیت موضوع نامش را منتشر نمی‌کند، گفت که همکاران از شرکت در شام‌های گروهی منع یا از آن دلسرد می‌شوند. این فرد گفت: «اگر دور هم جمع نشویم تا غذا بخوریم و صحبت کنیم، رابطه‌مان سرد خواهد شد. دیگر انتظار ندارم با همکارانم دوستی نزدیکی داشته باشم؛ هرچند قبلاً چند نفر بودند که با آنها رابطه دوستانه داشتم.»

سی‌ان‌ان دریافته است که برخی همکاران ترجیح می‌دهند برای دیدار و گپ‌وگفت، در ساعات پایانی شب به مکانی دور از محل کار بروند تا کسی آنها را نبیند.

این بخشی از تلاش شی برای «پاکسازی» روابط درون حزب و تقویت وفاداری در دوران رهبری اوست. شی بارها خواستار آن شده است که اعضای حزب «روابطی پاک و صریح میان رفقا» داشته باشند؛ اقدامی که به‌عنوان تلاشی برای جلوگیری از شکل‌گیری ائتلاف‌ها و شبکه‌های درون‌حزبی تلقی می‌شود.

کری براون، استاد مطالعات چین در کینگز کالج لندن، به سی‌ان‌ان گفت: «اکنون استانداردهای بسیار سخت‌گیرانه‌ای برای مقامات و افراد نظامی تعیین شده است.» او افزود: «بالاخره حزب خانواده و زندگی شماست. خانواده واقعی شما در درجه دوم قرار می‌گیرد.» «با حزب زندگی کنید و نفس بکشید»

حزب کمونیست چین که در سال ۱۹۲۱ از سوی گروهی از روشنفکران تأسیس شد، از یک جنبش انقلابی کوچک به یک سازمان سیاسی با بیش از ۱۰۱ میلیون عضو تبدیل شده و اکنون یکی از بزرگ‌ترین و بادوام‌ترین احزاب حاکم جهان است.

یک پرتره غول‌پیکر از شی جین پینگ در ۱ اکتبر ۲۰۱۹، بر روی یک سکوی شناور در رژه بزرگداشت هفتادمین سالگرد تأسیس جمهوری خلق چین در سال ۱۹۴۹، در میدان تیان‌آن‌من، پکن، چین، حمل می‌شود/عکس از گتی ایمجز

این حزب از زمان تأسیس جمهوری خلق چین در سال ۱۹۴۹، در مرکز نظام سیاسی این کشور قرار داشته است. اگرچه دوران اصلاحات و گشایش اقتصادی تلاش‌هایی برای تفکیک نقش حزب و دولت به همراه داشت، شی برتری حزب را در تمام حوزه‌های جامعه گسترش داده است. او در سال ۲۰۱۷ شعاری را در اساسنامه حزب گنجاند: «دولت، ارتش، جامعه و مدارس، شمال، جنوب، شرق و غرب؛ حزب بر همه آنها رهبری دارد.»

جاناتان تسین، پژوهشگر مؤسسه بروکینگز و تحلیلگر سابق سازمان سیا در امور چین، به سی‌ان‌ان گفت که شی کاملاً متعهد است کل جامعه چین را بر اساس یک نظام ارزشی محافظه‌کارانه بازسازی کند؛ نظامی که بر سخت‌کوشی، زندگی خانوادگی و پاک‌زیستی تأکید دارد. تسین گفت: «شی واقعاً حزب را نهادی می‌داند که باید الگو باشد.» او افزود که شی دارای گرایش اخلاقی قدرتمند و «تقریباً پیوریتانی» است.

«اعضای حزب نباید معشوقه داشته باشند، نباید بلافاصله پس از جلسات رسمی وقت خود را صرف دورهمی، خوردن و نوشیدن کنند. این رویکرد در تمام دوران رهبری او محور اصلی بوده است.»

تسین گفت شی «تقریباً نوعی ارادت مذهبی به حزب» دارد و می‌خواهد همین نگرش را در میان اعضای حزب نیز ترویج کند.

او گفت: «فکر نمی‌کنم او واقع‌بینانه انتظار داشته باشد که همه اعضای حزب چنین وفاداری‌ای داشته باشند. به همین دلیل است که در استفاده از ابزارهای کنترلی که در اختیار دارد، تا این حد سخت‌گیر است؛ زیرا نمی‌تواند تضمین کند که در قلب تک‌تک اعضای حزب، همان نوع وفاداری‌ای وجود داشته باشد که ظاهراً خودش دارد؛ اما می‌خواهد تا حد امکان به چنین وضعیتی نزدیک شود.»

برخی محدودیت‌هایی که برای کادرهای حزبی وجود دارد، ممنوعیت‌های صریح نیستند و بسیاری از آنها یاد گرفته‌اند چگونه میان خطوط را بخوانند و رفتار خود را تنظیم کنند تا دچار دردسر نشوند. افرادی که سی‌ان‌ان با آنها صحبت کرد، مقررات را آزاردهنده می‌دانستند، اما بیشتر آنها گفتند که به این محدودیت‌ها عادت کرده‌اند و از شغل دولتی خود به دلیل ثبات و اعتبار آن قدردانی می‌کنند.

یکی از این افراد گفت: «در جایگاه ما، تصمیم‌های روزمره می‌توانند بر مسیر یک صنعت تأثیر بگذارند؛ یعنی شما قدرت انجام کارهای بسیار خوبی برای جامعه را دارید.»