آخرین اخبار - چای‌کاران

همشهری آنلاین - محمد سرابی: چرا یک محصول زیانبار و اعتیادآور حتی در شرایط بحرانی هم با قیمت مناسب در دسترس همه است؟

تورم مهار شد

هر نوجوان می‌تواند با اندکی پول یک پاکت سیگار بخرد، درحالی‌که باید مراقب مخارج روزانه دیگر باشد. کسی که درگیر هزینه رفت‌وآمد در شهر و خرید مواد غذایی روزانه است از بابت سیگار خریدن نگرانی ندارد، زیرا یک پاکت سیگار در مقایسه با دیگر مواد مورد نیاز قیمت زیادی ندارد. گرانی سیگار در سال گذشته اندکی به هزینه‌های افراد سیگاری اضافه کرد اما مسیر صعودی آن به‌زودی اصلاح شد. درحالی‌که دولت و مجلس و نهادهای دیگر در حال تلاش برای کاهش تورم عمومی در جامعه هستند تاجران دخانیات توانستند اقدام مؤثری انجام دهند و ترمز تورم دخانیات را بکشند. تورم سیگار که در دی‌ماه گذشته 70درصد و در اسفند 1404بیش از 120درصد بود حالا مهار شده و کمتر از 2درصد است. هیچ محصول مصرفی دیگر نتوانسته به این خوبی از پس تورم و گرانی برآید. با این فرق که دخانیات برای سلامتی فرد و جامعه زیانبار است.

سودجویی تاجران دخانیات

اگر سیگار ارزان باشد مصرف آن بیشتر می‌شود اما آیا اگر سیگار گران باشد سیگاری‌ها کمتر دود می‌کنند؟ مشاور علمی جمعیت مبارزه با دخانیات درباره قیمت سیگار به همشهری می‌گوید:« با وجود همه گرانی‌های گسترده در یک سال گذشته صنعت دخانیات قیمت سیگار را ارزان نگه داشته است تا مشتریان خود را حفظ کند. در ایران سالانه 72میلیون نخ سیگار تولید می‌شود که 70درصد آن از سوی 2 شرکت خارجی انجام می‌گیرد. این شرکت‌ها هیچ وقت شامل تحریم نشده‌اند و آزادانه بدون نگرانی سیگار تولید می‌کنند. سیگار قاچاق که وارد می‌شود هم از سوی همین تولیدکنندگان و عرضه‌کنندگان داخلی به بازار راه پیدا می‌کند. آنها فرار مالیاتی دارند و آمارهای خود را هیچ وقت شفاف اعلام نمی‌کنند. اصولا دخانیات در مقابل افزایش بحرانی قیمت‌ها و تورم نوعی انعطاف‌پذیری دارد و مقاومت می‌کند.»

دکتر شریف ترکمن‌نژاد در این‌باره که آیا گران شدن سیگار مستقیما باعث کاهش مصرف آن خواهد شد، پاسخ می‌دهد:« برای کسانی که تازه سیگار کشیدن را شروع کرده‌اند یا بسیار کم درآمد هستند ممکن است مقداری بازدارنده باشد. از طرف دیگر گران شدن ناگهانی دخانیات هم به تنهایی باعث کاهش مصرف آن نمی‌شود، زیرا همه انواع دخانیات از قلیان و سیگار تا ویپ و آیکاس ماده نیکوتین دارند که اعتیادآور است و به همین دلیل مشتری آن باقی می‌ماند.»

او می‌گوید:«افزایش قیمت، زمانی مؤثر است که شامل 75درصد مالیات بر خرده‌فروشی سیگار باشد و پول به‌دست آمده از این راه صرف خدمات بهداشتی شود. در کنار آن باید محدودیت‌های فروش و تبلیغ آشکار و پنهان در فضای مجازی و واقعی را داشته باشیم که هیچ‌کدام را در ایران نداریم. مثلا قانون ممنوعیت فروش سیگار به زیر 18سال را داریم اما می‌بینیم که رعایت نمی‌شود.» نظارت داشتن، محافظت کردن، آموزش، ارائه خدمات ترک، هشدار دادن و قوانین بازدارنده و مجازات‌کننده ‌مجموعه روش‌های مقابله با مصرف سیگار هستند که اجرای هرکدام از آنها در ایران با نقص روبه‌روست.

سیگار در قعر جدول تورم

قیمت دخانیات ثابت مانده، درحالی‌که بقیه کالاها و خدمات مصرفی خانوار همچنان در مسیر صعود هستند. مرور فهرست تورم دی‌ماه که از سوی مرکز آمار ایران منتشر شده است میزان تورم موادغذایی و چند گروه دیگر از مخارج خانواده‌ها را نشان می‌دهد. شاخص اصلی تورم کالاها و خدمات مصرفی خانوار در این مدت 3.1درصد بود.

تورم مواد غذایی در تیرماه

8.3سبزی و حبوبات

5.9نان و غلات

5.5چای و قهوه

4.8پوشاک و کفش

4.8میوه و خشکبار

4.3قندوشکر

3.3لبنیات و تخم‌مرغ

تورم هزینه‌های خانواده در تیرماه

5.3بهداشت و درمان

3.1حمل‌ونقل

2.8مسکن، آب و برق