[امیرحسین نادری] تناقض ترامپ با دو کره

موضع کره شمالی یک پیام مهم دیگر نیز داشت. ترامپ پیش‌تر مدعی شده بود کیم جونگ‌اون به تلاش‌های او برای برقراری ارتباط پاسخ داده است، اما کیم یو جونگ اعلام کرد از چنین ارتباطی میان پیونگ‌یانگ و واشنگتن اطلاعی ندارد. به این ترتیب، نخستین تناقض خیلی زود آشکار شد: آمریکا امتیاز داد، اما کره شمالی نه‌تنها آن را کافی ندانست، بلکه حتی وجود یک روند تازه دیپلماتیک با واشنگتن را نیز تأیید نکرد.

 فقط کره شمالی در میان نیست

ترامپ دستور کاهش حضور در  رزمایش «اولچی فریدم شیلد» با کره جنوبی را در شرایطی صادر کرد که کره شمالی همچنان برنامه موشکی و هسته‌ای خود را توسعه می‌دهد. در آن رزمایش، نیروهای آمریکایی و کره جنوبی سناریوهایی مانند حملات موشکی، نفوذ پهپادها و حملات سایبری را تمرین می‌کنند.اما ترامپ رزمایش‌ها را اقدامی خصمانه علیه کره شمالی خواند. و بار دیگر بر رابطه شخصی خود با کیم جونگ‌اون تأکید کرد.

او قبل از این نیز در دوره نخست ریاست جمهوری پس از دیدار با رهبر کره شمالی در سنگاپور، رزمایش‌های بزرگ مشترک را متوقف کرده بود؛ اما پس از شکست مذاکرات هسته‌ای، این تمرین‌ها از سر گرفته شدند.در حقیقت، ترامپ آشکارا نارضایتی خود از کره جنوبی را به دلیل خودداری سئول از پیوستن به جنگ آمریکا علیه ایران را  ، به این موضوع پیوند زده است. او اعلام کرده از رئیس‌جمهور کره جنوبی خواسته بود در کارزار آمریکا علیه ایران مشارکت کند، اما سئول این درخواست را نپذیرفت .در نتیجه، کاهش رزمایش‌های نظامی در شرق آسیا به جنگ در خاورمیانه نیز گره خورده است؛ جنگی که کره جنوبی نقشی در آغاز آن نداشت و تمایلی هم برای ورود به آن نشان نداد. 

منتقدان ترامپ معتقدند کره جنوبی اکنون ممکن است هزینه اختلاف با واشنگتن درباره جنگ ایران را با تضعیف بخشی از سازوکار امنیتی خود در برابر کره شمالی بپردازد.

 متحدی که درباره امنیت خود تصمیم نگرفت

اینجا شاید مهم‌ترین بخش ماجرا باشد. لی جائه‌میونگ، رئیس‌جمهور کره جنوبی، خود از حامیان کاهش تنش با پیونگ‌یانگ و گسترش گفت‌وگو میان دو کره است. حتی کاهش رزمایش‌های مشترک نیز در گذشته از سوی بخشی از جریان‌های سیاسی کره جنوبی به عنوان ابزاری برای ایجاد فضای مناسب‌تر برای مذاکره مطرح شده بود.

اما شیوه اجرای تصمیم ترامپ، معادله را تغییر داد. ترامپ این تصمیم را به صورت یک‌جانبه و از طریق شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد و همین مسئله باعث شد حتی کسانی که با اصل کاهش تنش موافق بودند نیز بپرسند چرا تصمیمی درباره یکی از مهم‌ترین ارکان امنیت کره جنوبی، بدون نقش تعیین‌کننده سئول گرفته شده است.

این نگرانی در کره جنوبی با اصطلاحی قدیمی بیان می‌شود: «Korea Passing»یا «کنار گذاشته شدن کره جنوبی از تصمیمات مربوط به آینده و امنیت خودش.» برای محافظه‌کاران کره جنوبی، تصمیم ترامپ یک فاجعه امنیتی است، اما حتی رسانه‌های نزدیک‌تر به جریان‌های مترقی نیز نسبت به شیوه یک‌جانبه و تحقیرآمیز تصمیم‌گیری واشنگتن انتقاد کرده‌اند.

تناقض اینجاست که ترامپ عملاً بخشی از سیاستی را اجرا کرده که رئیس‌جمهور کره جنوبی می‌توانست با آن همدل باشد؛ کاهش تنش و بازکردن مسیر گفت‌وگو با شمال. اما چون این تصمیم نه در قالب یک توافق، بلکه به عنوان تصمیم شخصی رئیس‌جمهور آمریکا اتخاذ شد، به جای ایجاد فرصت دیپلماتیک، بحران اعتماد ایجاد کرد.

 پیام برای متحدان آمریکا

اتحاد نظامی آمریکا و کره جنوبی از زمان پایان جنگ کره در سال ۱۹۵۳یکی از مهم‌ترین ستون‌های امنیتی شرق آسیا بوده است. ده‌ها هزار نیروی آمریکایی همچنان در کره جنوبی حضور دارند و واشنگتن متعهد به حفاظت از این کشور، تحت چتر بازدارندگی هسته‌ای خود است.

اما تصمیم اخیر یک سؤال مهم ایجاد می‌کند: اگر رزمایش‌های مشترک که بخشی از توان عملیاتی این اتحاد هستند، به اختلافات سیاسی بر سر جنگ در خاورمیانه گره بخورند، متحدان آمریکا تا چه اندازه می‌توانند به پایداری تعهدات واشنگتن اعتماد کنند؟ 

همین مسئله ممکن است نتیجه‌ای کاملاً معکوس داشته باشد. کره جنوبی در سال‌های اخیر تلاش کرده توان دفاعی مستقل خود را افزایش دهد و بحث کنترل عملیاتی مستقل نیروهای نظامی، توسعه توانایی‌های راهبردی و حتی افزایش حمایت عمومی از بازدارندگی هسته‌ای مستقل در این کشور مطرح شده است.هر اقدامی که اعتماد به چتر امنیتی آمریکا را کاهش دهد، می‌تواند این روند را تقویت کند.

به همین دلیل، برخی تحلیلگران معتقدند سیاستی که ظاهراً برای کاهش تعهدات و هزینه‌های آمریکا طراحی شده، ممکن است در نهایت متحدان واشنگتن را به سمت استقلال دفاعی بیشتر و حتی گزینه هسته‌ای سوق دهد.در این میان، کره شمالی نیز احتمالاً از هر نشانه‌ای از اختلاف میان واشنگتن و سئول استقبال خواهد 

کرد.

اما پاسخ کیم یو جونگ نشان می‌دهد پیونگ‌یانگ فعلاً حاضر نیست صرف کاهش رزمایش‌ها را دلیلی برای بازگشت به گفت‌وگو بداند. حالا ترامپ با یک نتیجه متناقض روبه‌رو شده است: او برای نزدیک‌شدن به کره شمالی، بخشی از ابزار بازدارندگی آمریکا را کاهش داد؛ کره شمالی این امتیاز را نپذیرفت، اما کره جنوبی دلیل تازه‌ای پیدا کرد تا درباره میزان پایبندی آمریکا به امنیت خود تردید کند.

ترامپ تلاش کرد با امتیاز دادن به کیم جونگ‌اون، مسیر دیپلماسی را باز کند، اما فعلاً به نظر می‌رسد مهم‌ترین نتیجه این تصمیم، عمیق‌تر شدن تردیدها درباره آینده اتحاد آمریکا و کره جنوبی است.