اسکات بسنت، وزیر خزانهداری امریکا، دوشنبه شب با انجام یک کنفرانس مطبوعاتی، عملیات موسوم به «طرد اقتصادی» ایران (Operation Economic Outcast) را شروع و اعلام کرد که این کمپین، یک عملیات بیسابقه علیه جمهوری اسلامی ایران، حامیان و تسهیلکنندگانش خواهد بود. بسنت گفته که هدف امریکا «قطع کردن تمام شریانهای حیاتی اقتصادی» مرتبط با ایران در پنج محور رمز ارزها، فناوری، طلا، هوانوردی و کشتیرانی است و ادامه داد که برای اجرای آن، رویکرد «نشتی صفر» را اجرا خواهد کرد. بسنت گفت: «اقدامات خزانهداری و سایر نهادها، طناب دار را تنگتر کرده و هر منبع درآمد محتملی را که نیروی قدس سپاه پاسداران (IRGC) و رژیم شرور ایران را تأمین مالی میکند، مسدود خواهد کرد. ما در حال اجرای رویکرد «نشتی صفر» (Zero Leakage) هستیم. هیچ فضای تنفسی اندکی برای رژیم وجود نخواهد داشت.» وزیر خزانهداری امریکا گفت که هدف امریکا درباره ایران «انزوای کامل جهانی و یک اقتصاد در حد معیشت بخور و نمیر» است و گفت که امریکا تحت رهبری ترامپ «دیگر به دنبال مدیریت تهدید ایران نیست؛ ما در حال پایان دادن به آن هستیم.» او گفته که «آخرین پناهگاه» که باقی مانده، «نتیجهگیری اشتباه کشورهایی است که هنوز تهدید ایران را به امید نادیده گرفته شدن، تأمین مالی میکنند» و تأکید کرده که «دیگر فعالیت در فضاهای خاکستری این مناقشه قابل قبول نیست. کشورها نمیتوانند ادعا کنند که نسبت به تمهید و تسهیل این فعالیتها نابینا هستند.» او جمله آشنای «یا با ما هستید یا علیه ما» جورج بوش، رئیسجمهور امریکا، بعد از ۱۱ سپتامبر را تکرار کرد و گفت: «حالا وقت آن رسیده که رهبران جهان میان امریکا و ایران یکی را انتخاب کنند.»
تهدید چین به تلافی
کنفرانس مطبوعاتی بسنت، همزمان با سفر عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، به ایران برگزار شد؛ سفری که پس از آن، بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه سلطنت عمان، نیز به تهران آمد تا حدسوگمانها درباره ازسرگیری دیپلماسی بین تهران و واشینگتن تقویت شود. در حالی که محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، گفته که گفتوگوها که شامل احیای یادداشت تفاهم اسلامآباد بود، «پیشرفت قابلتوجهی» داشته، موضع دوشنبه شب اسکات بسنت نیز، عملی بودن ابعاد کمپین طرح اقتصادی ایران، تردید ایجاد کرده است. بسنت در پاسخ به سؤال خبرنگاری که درباره اعمال یکباره کمپین علیه ایران پرسید و گفت: «چرا همین امروز تحریمها را اعمال نمیکنید»، پاسخ داد: «چرا باید بخواهم نظام مالی جهانی را منفجر کنم؟» چیزی که نشانههای تردید دولت ترامپ در آن آشکار است. واکنش دلار امریکا به کنفرانس مطبوعاتی وزیر خزانهداری امریکا نیز قابل توجه است. رویترز گزارش داد دلار امریکا روز دوشنبه در برابر ارزهای اصلی برای حفظ رشد خود با مشکل مواجه شد؛ یورو به ۱۶۶۸/۱ دلار رسیده و نزدیک بالاترین سطح سهماهه خود باقی مانده است. پوند انگلیس نیز با رشد ۱/۰ درصدی به ۳۶۳۹/۱ دلار رسید و به اوج ششماهه نزدیک شد. همزمان سرمایهگذاران در حال ارزیابی پیامدهای گسترش تحریمهای واشینگتن علیه ایران و تحولات بازار اوراق خزانهداری امریکا هستند. همه اینها به یک سو؛ واکنش چین به عنوان کشوری که ۸۰ تا ۹۰ درصد از نفت صادراتی ایران را خریداری میکند و بیش از یک سوم تجارت ایران را انجام میدهد، به کمپین طرد اقتصادی ایران قابل توجه بود. پکن روز سهشنبه اعلام کرد که از منافع اقتصادی خود در برابر برنامههای واشینگتن برای «طرد اقتصادی» ایران محافظت خواهد کرد. لین جیان، سخنگوی وزارت امور خارجه، در یک نشست خبری گفت: «چین بارها بهطور صریح مخالفت قاطع خود را با تحریمهای یکجانبه غیرقانونی که هیچ مبنایی در حقوق بینالملل یا مجوز شورای امنیت سازمان ملل متحد ندارند، اعلام کرده است.» او گفته که همکاری چین و ایران همواره در چارچوب حقوق بینالملل انجام شده است و نباید مورد مداخله یا اخلال قرار گیرد و چین تمام اقدامات لازم را برای محافظت قاطعانه از حقوق و منافع خود اتخاذ خواهد کرد. وزارت امور خارجه چین همچنین گفته که جنگهای اقتصادی و فشار حداکثری راهحل نیستند و هشدار داده که «این اقدامات تنها به تشدید تنش و خطر سرریز منجر میشوند و نظم اقتصادی و مالی جهانی را مختل کرده و به منافع مشروع سایر کشورها آسیب میرسانند.»
قطر و روسیه پیام را گرفتند، عراق نگران است
فراتر از موضع رسمی پکن، فایننشال تایمز دیروز در گزارشی اختصاصی نوشت که پکن به واشینگتن هشدار داده اگر امریکا تحریمهای ثانویه علیه شرکتهای چینی مرتبط با تجارت ایران را بهطور قابلتوجهی گسترش دهد، ممکن است دست به اقدامات تلافیجویانه بزند. در حالی که به گفته فایننشال تایمز چین حدود ۹۰ درصد نفت صادراتی ایران را خریداری میکند، معنی هشدار چین این است که اگر امریکا از مرحله تهدید به مرحله تحریم بانکها و شرکتهای بزرگ چینی برسد، موضوع از «تحریم ایران» وارد سطح «تقابل اقتصادی امریکا و چین» خواهد شد.
مخالفت فوری پکن با کمپینی که دولت ترامپ آن را بزرگترین کمپین اقتصادی تاریخ علیه یک کشور خوانده، حاوی این پیام تلویحی به جهان است که پذیرش کمپین طرح اقتصادی ایران، صرفاً یک تصمیم درباره تهران نیست، بلکه فراتر از آن، پذیرش این منطق است که واشینگتن میتواند تعیین کند چه کشوری از چه کشوری انرژی بخرد. قطر، اولین دولتی بود که به کمپین امریکا واکنش نشان داد و تلویحاً با آن مخالفت کرد. «ماجد الانصاری»، سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، اعلام کرد: تحریمهای امریکا علیه ایران یکجانبه است و دوحه از تلاشهای میانجیگرانه برای حل بحران حمایت میکند. او گفت: «قطر از همان روز نخست تأکید کرده است که هرگونه تشدید تنش در منطقه، پیامدهای آن را به سراسر منطقه و حتی جهان گسترش خواهد داد.» مسکو تا زمان تنظیم این گزارش واکنش رسمی به کمپین امریکا نشان نداده، ولی الکساندر تروفیموف، سفیر آزاد وزارت امور خارجه روسیه، گفت احتمال دارد کشورش برای همکاری با کشورهای «دوست» که تحت تحریم غرب هستند، از رمز ارز استفاده کند. این دیپلمات روس گفت با فشار بیسابقه غرب، تقویت روابط تجاری و اقتصادی با کشورهای دوست به یک اولویت تبدیل شده است و «لازم است کانالهای تعامل در طیف گستردهای از صنایع» خارج از کنترل غرب ایجاد شود. در شرایطی که بر اساس گزارش شبکه خبری الحدث، عراق نگران است فشارهای ایالات متحده برای اجرای تحریمها علیه ایران ممکن است گذرگاههای مرزی زمینی عراق با ایران را تحت تأثیر قرار دهد و مانع فرود هواپیماهای ایرانی در فرودگاههای عراق شود، شبکه خبری الحدث گزارش داد عراق نگران فشارهای ایالات متحده برای اجرای تحریمها علیه جمهوری اسلامی است. «عبدالواحد ابوراس»، معاون وزیر امور خارجه دولت صنعا، در گفتوگو با خبرگزاری سبأ اعلام کرد که تحریمهای امریکا علیه ایران بخشی از جنگ روانی علیه ملت آن است.
نمای نزدیک
بیانیه مشترک ایران و عمان برای ایجاد کریدور دائمی
تهران و مسقط غروب دیروز در پایان سفر بدر ابوسعیدی به تهران با صدور یک بیانیه اعلام کردند که مذاکرات فنی میان دو طرف با هدف توافق بر سر یک کریدور دریانوردی دائمی و اداره آینده تنگه، و همچنین سازوکاری برای تبادل اطلاعات، مدیریت ترافیک و ارائه خدمات دریانوردی و امنیتی مربوطه ادامه خواهد یافت.
