شکست گزینه‌های امریکا میانجی را به ایران کشاند

فیلد مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، روز گذشته در رأس هیئتی رسمی وارد تهران شد و مورد استقبال اسکندر مؤمنی، وزیر کشور قرار گرفت. به گفته اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، سفر فرمانده ارتش پاکستان در راستای تقویت همکاری‌های دوجانبه تهران و اسلام‌آباد و ادامه مساعی جمیله پاکستان برای کمک به تقویت صلح و امنیت در منطقه انجام می‌شود. پیش از این نیز روابط‌عمومی ارتش پاکستان در بیانیه‌ای اعلام کرده بود که عاصم منیر در این سفر بر ارتقای تلاش‌ها برای حل‌وفصل مسالمت‌آمیز، پایدار و جامع درگیری در خاورمیانه تمرکز خواهد کرد. 

بر اساس گزارش‌های منتشرشده در رسانه‌های بین‌المللی، فرمانده ارتش پاکستان در طول این سفر با فرماندهان جدید نیرو‌های مسلح و همچنین دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران دیدار خواهد کرد. برنامه‌های کاری منیر شامل گفت‌و‌گو با سردار احمد وحیدی، فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، سردار علی عبداللهی، رئیس ستاد کل نیرو‌های مسلح و محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی است. 

این سفر، چهارمین حضور فرمانده ارشد پاکستان در تهران از زمان آغاز آتش‌بس جنگ تحمیلی علیه ایران در ۱۹ فروردین ۱۴۰۴ است؛ تکرار سفر‌هایی که نشان می‌دهد، با وجود فراز و فرود‌های متعدد و تشدید تنش‌ها، کانال پاکستان همچنان یکی از مسیر‌های فعال میانجیگری میان تهران و واشینگتن باقی مانده است. 

چهارمین حضور عاصم منیر در تهران، این‌بار همزمان با روزی انجام شده که دولت امریکا ادعا کرده است جزئیات آنچه «سنگین‌ترین» یا «کمرشکن‌ترین» بسته تحریمی علیه ایران می‌خواند، منتشر خواهد کرد. واشینگتن همزمان با توقف اجرای تعهدات خود در تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، مسیر فشار اقتصادی را تشدید کرده است؛ اقدامی که تهران نسبت به پیامد‌های آن هشدار داده و اعلام کرده است که می‌تواند با واکنش علیه منافع اقتصادی امریکا و کشور‌هایی که با این کارزار همکاری کنند، همراه شود. محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان روز گذشته در شبکه اجتماعی ایکس به زبان انگلیسی نوشت: «اگر جنگ اقتصادی ادامه یابد، حتی یک قطره نفت نیز صادر نخواهد شد، نه از طریق تنگه هرمز و نه از هیچ جای خلیج فارس. ایران هرگونه مشارکت یا حمایت هر کشوری از جنگ اقتصادی امریکا علیه مردم ایران را به‌عنوان یک اقدام جنگی تلقی خواهد کرد.»

سفر منیر، مانند سه سفر گذشته، با توجه به مجموعه تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی مورد رصد رسانه‌ها قرار گرفته است. رویترز به نقل از منابع آگاه خود در پاکستان اعلام کرده است که در این سفر، محور‌های اصلی مذاکرات منیر با مقامات ایران شامل تفاهم‌نامه اسلام‌آباد، هشدار‌های ترامپ و توافق دفاعی پاکستان، ترکیه و عربستان سعودی خواهد بود. 

اما آنچه به سفر چهارم فرمانده ارتش پاکستان معنایی فراتر از یک دیدار معمول منطقه‌ای می‌دهد، شرایطی است که واشینگتن در آن قرار گرفته است. دونالد ترامپ در حالی مسیر مقابله با ایران را از حملات نظامی به حملات اقتصادی تغییر داده و بر گسترش فشار‌های اقتصادی و تهدید کشور‌های همکار با ایران متمرکز شده که بازگشت دوباره به تحریم، نشانه ناتوانی در یافتن راهی تازه برای دستیابی به اهدافی است که پیش‌تر از مسیر فشار نظامی نیز محقق نشده بود. ترامپ پیش از این، روسای جمهور امریکا را به دلیل اتکا به فشار اقتصادی و پرهیز از استفاده از گزینه‌های نظامی مورد انتقاد قرار می‌داد، اما اکنون خود پس از تجربه رویارویی نظامی و ناکامی در تحقق اهداف مورد نظر، بار دیگر به همان ابزار‌های تحریمی بازگشته است. بر این اساس، بازگشت واشینگتن از میدان نظامی به فشار اقتصادی را می‌توان در امتداد واقعیتی تحلیل کرد که سیاست‌گذاران امریکایی با وجود اکراه در پذیرش آن، ناگزیر با آن مواجه شده‌اند؛ اینکه ایران نه با حمله و تهدید نظامی به پذیرش خواسته‌های امریکا تن داده و نه تحریم، پس از دهه‌ها اعمال فشار، توانسته اراده سیاسی و راهبردی تهران را از میان ببرد. تکرار تحریم‌ها در کنار تجربه ناکامی در گزینه نظامی، از نگاه ایران، نه نشانه قدرت‌نمایی تازه واشینگتن، بلکه بازگشت به ابزار‌هایی است که پیش‌تر نیز نتوانسته‌اند نتیجه مورد نظر امریکا را تأمین کنند. 

با این حال، همزمانی سفر میانجی پاکستانی با بازگشت واشینگتن به فشار اقتصادی، یک واقعیت را بیش از گذشته برجسته می‌کند: امریکا در مواجهه با ایران، از گزینه نظامی به تحریم بازگشته، اما تغییر ابزار الزاماً به معنای تغییر نتیجه نیست. چهار دهه فشار اقتصادی و تجربه اخیر تقابل نظامی، در نگاه تهران، یک پیام مشترک داشته است؛ ایران همچنان ایستاده و هر راهی که امریکا برای وادار کردن آن به تسلیم آزموده، در رسیدن به هدف نهایی خود ناکام مانده است. اکنون عاصم منیر در تهران، در حالی مأموریت میانجیگری را دنبال می‌کند که به نظر می‌رسد گزینه‌های پیشین واشینگتن یکی پس از دیگری به بن‌بست رسیده‌اند و تنها مسیر باقی‌مانده برای خروج از چرخه فشار و تنش، بازگشت امریکا به تعهدات، کنار گذاشتن سیاست زور و پذیرفتن گفت‌وگویی عقلانی بر مبنای واقعیت‌های موجود است.

 قالیباف: امریکا باید به تعهداتش در تفاهمنامه برگردد

فرمانده ارتش پاکستان، عصر دیروز و در نخستین برنامه خود با دکتر محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی دیدار و گفت‌و‌گو کرد. 

در این دیدار که در ادامه تلاش‌های پاکستان با هدف کمک به تقویت صلح و امنیت در منطقه صورت گرفت، قالیباف موارد متعدد بدعهدی‌های امریکا در اجرای یادداشت تفاهم اسلام آباد را مرور کرد و گفت: تعهدات طرفین در یادداشت تفاهم روشن است و این امریکا بود که با بدعهدی مانع برقراری ثبات در منطقه شد و دلیل دیگری برای بی‌اعتمادی به این کشور ایجاد کرد. 

رئیس هیئت مذاکره کننده ایرانی، ضمن رد تأثیرپذیری جمهوری اسلامی از فشارها، تأکید کرد: ما پیگیر اجرای شروط یادداشت تفاهم هستیم و این امریکاست که باید به تعهدات‌اش بر اساس تفاهم نامه پایبند باشد. عاصم منیر هم در این دیدار خاطرنشان کرد که به تلاش‌هایش برای احیای ثبات در منطقه ادامه خواهد داد.