به گزارش تابناک به نقل از ایسنا؛ این تغییر در رفتار رژیم صهیونیستی نسبت به ترکیه تصادفی نیست و صرفا مربوط به منافع سیاسی و انتخاباتی بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم صهیونیستی نیست، بلکه بخشی از یک رقابت گستردهتر برای نفوذ و تسلط منطقهای با ابعاد نظامی، اقتصادی و سیاسی آن است. تنشها بین دو طرف، به ویژه پس از جنگ غزه و درگیری با ایران، تشدید شده و به طور فزایندهای آشکار، علنی و مستقیم شده است. رژیم صهیونیستی چندین سال است که از طریق گزارشهای رسمی، تحقیقات و توصیههای صادر شده توسط کمیتههای دولتی و نهادهای رسمی و امنیتی، زمینه این تغییر را فراهم میکند.
تشدید تنش رژیم صهیونیستی علیه ترکیه با ایجاد یک روایت جامع و آمادهسازی تدریجی «پرونده ترکیه» آغاز شد. این شامل ارائه مجموعهای از اتهامات علیه آنکارا بود که مهمترین آنها به تصویر کشیدن مواضع ضد اسرائیلی رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه ناشی از انگیزههای ایدئولوژیک اسلامی، طرح اتهام یهودستیزی و برجسته کردن رقابت بین دو طرف برای نفوذ نظامی و منطقهای و همچنین منافع اقتصادی به ویژه مسیرهای انتقال نفت و گاز بود. به این معنا، «پرونده ترکیه» اکنون درحال تبلیغ در افکار عمومی رژیم صهیونیستی است تا به عنوان تهدید منطقهای جدید و قریبالوقوع برای امنیت، جایگاه و نفوذ رژیم صهیونیستی در منطقه معرفی شود.
در ۱۶ ژانویه ۲۰۲۵، هی ایتان کوهن-ینروگک، محقق و متخصص امور ترکیه در مرکز مطالعات خاورمیانه و آفریقا «موشه دایان» پژوهشی منتشر کرد که نویسنده در آن تأکید کرد: سقوط نظام بشار اسد آغاز مرحله جدیدی در خاورمیانه بود. با فرو نشستن گرد و غبار جنگ، اردوغان در ترکیه به عنوان «سلطان جدید عثمانی» معرفی شد که سوریه را به حوزه نفوذ ترکیه بازگردانده است. اردوغان و بخشهای بزرگی از جامعه ترکیه، سوریه را بخشی از حوزه تاریخی و ژئوپلیتیکی ترکیه میدانند.
کوهن یرنروگک گفت: این برداشت با ایدئولوژی «نئوعثمانیگرایی» همسو است که به دنبال احیای نفوذ ترکیه در مناطقی است که قبلا تحت کنترل امپراتوری عثمانی بودند. با توجه به عمق نفوذ ترکیه در سوریه، به نظر میرسد که اردوغان دیر یا زود به بخش قابل توجهی از اهداف خود در شمال سوریه دست خواهد یافت. بنابراین، احتمال برخورد بین منافع ترکیه و اسرائیل در عرصه سوریه به ویژه با توجه به تشدید اظهارات ضد اسرائیلی در ترکیه زیاد به نظر میرسد. نمونه بارز آن، اظهارات یاشار گولر، وزیر دفاع ترکیه در ۱۲ نوامبر ۲۰۲۴ است که اسرائیل را تهدیدی مستقیم برای ترکیه توصیف کرد و گفت که احتمال زیادی وجود دارد که اسرائیل در آینده به ترکیه حمله کند. تنشها بین اسرائیل و ترکیه میتواند تشدید شود و در این مرحله، اسرائیل باید تمام تلاش خود را برای جلوگیری از تبدیل شدن ترکیه به یک دشمن آشکار انجام دهد.
کوهن یرنروگک در مقاله دیگری گفت: آنکارا در حال تبدیل جاهطلبیهای خود به یک محاصره چندلایه برای اسرائیل است، از طریق ترکیبی حسابشده از قدرت سخت شامل پایگاهها و حضور نظامی که از سوریه تا سومالی امتداد دارد و قدرت نرم، از طریق کمکهای بشردوستانه و پروژههای فرهنگی و مذهبی. این محاصره تدریجی که از لیبی تا شاخ آفریقا امتداد دارد، نه تنها امنیت اسرائیل بلکه منافع اقتصادی و شریانهای حیاتی آن را نیز تهدید میکند. این روند در تلاشهای ترکیه برای تضعیف چارچوبهای همکاری استراتژیک بین اسرائیل، یونان و قبرس مشهود است.
الی کارمون، محقق موسسه بینالمللی مبارزه با تروریسم و موسسه سیاست و استراتژی در مرکز هرتزلیا در مقالهای به ریشههای تشدید تنش ترکیه و رژیم صهیونیستی پرداخت و آن را به طیف وسیعی از عوامل از جمله انگیزههای شخصی و مذهبی اردوغان و همچنین رقابت استراتژیک برای نفوذ منطقهای مرتبط دانست.
کارمون گفت: اردوغان، عمیقا تحت تأثیر باورهای مذهبی از آرمان فلسطین و میراث عثمانی برای تقویت جایگاه و مشروعیت ترکیه در جهان عرب و مسلمان سوءاستفاده میکند. ترکیه از سال ۲۰۰۶ میزبان رهبران حماس بوده و از این جنبش حمایت سیاسی و عملیاتی میکند. آنکارا همچنین با گسترش نفوذ سیاسی و نظامی خود در سوریه، به دنبال جایگزینی ایران به عنوان قدرت اصلی منطقهای مخالف اسرائیل در عرصه سوریه است. این گسترش میتواند آزادی عمل ارتش اسرائیل در سوریه را محدود کند و احتمال درگیری مستقیم بین دو طرف به ویژه در مورد مسائلی مانند حفاظت از دروزیها و روابط با نیروهای کرد در شمال سوریه را افزایش دهد. از نظر اقتصادی، ترکیه با پروژه کریدور اقتصادی هند-خاورمیانه-اروپا که ترکیه را مستثنا میکند، مخالف است و در عوض با همکاری قطر برای ترویج یک پروژه جایگزین از طریق عراق تلاش میکند.
وی گفت: از نظر نظامی، ترکیه دارای قابلیتهای پیشرفته در پهپادها و موشکهای بالستیک است. نشانههایی از جاهطلبیهای هستهای، از جمله پتانسیل همکاری با پاکستان در این زمینه نیز در ترکیه وجود دارد. درباره سوریه، استقرار سیستمهای دفاع هوایی ترکیه میتواند آزادی عمل نیروی هوایی اسرائیل در حریم هوایی سوریه را محدود کند؛ آزادی که اسرائیل برای انجام عملیات نظامی علیه اهداف مرتبط با ایران ضروری میداند. توصیف ترکیه به عنوان یک دشمن بالقوه اسرائیل به طور فزایندهای در تفکر استراتژیک و حلقههای تصمیمگیری اسرائیل ریشه دوانده است.
در این زمینه، کمیته ناگل، کمیته رسمی که توسط بنیامین نتانیاهو در سال ۲۰۲۴ برای بررسی بودجه امنیتی و نیازهای امنیتی رژیم صهیونیستی تشکیل شد، تغییر قابل توجهی در دیدگاه رژیم صهیونیستی نسبت به ترکیه را منعکس کرد. این کمیته در گزارش خود برای اولین بار ترکیه را به عنوان یک کشور دشمن طبقهبندی کرد که تلآویو ممکن است در آینده با آن وارد درگیری نظامی مستقیم شود.
این گزارش نگرانی شدید تلآویو را از نفوذ فزاینده ترکیه در سوریه پس از سقوط نظام سابق آشکار میکند و این موضوع را به تلاش آنکارا برای تسلط منطقهای در چارچوب «نئوعثمانی» مرتبط میسازد. همچنین در مورد احتمال جایگزینی یک نیروی افراطی و ضد اسرائیلی به جای نظام سابق در سوریه هشدار میدهد؛ سناریویی که میتواند به دلیل نزدیکی جغرافیایی به اسرائیل، تهدیدی جدیتر از ایران باشد. علاوه بر این حضور نیروهای ترکیه یا نیروهای نیابتی سوریه که به نمایندگی از آنکارا عمل میکنند، در داخل خاک سوریه میتواند یک تهدید مستقیم استراتژیک و عملیاتی باشد و اسرائیل را با چالشهای امنیتی جدیدی در مرز شمالی خود مواجه کند. رژیم صهیونیستی باید در هر دو سطح استراتژیک و عملیاتی، برای مقابله با مداخله فزاینده ترکیه آماده شود، در حالی که انعطافپذیری و آمادگی کافی را برای واکنش سریع به تحولات جبهه شمالی حفظ کند.
تلاش تلآویو برای تعیین خطوط قرمز
یک روز پس از اعلام حمله رژیم صهیونیستی به سوریه در ۱۹ اوت، روزنامه یسرائیل هیوم نزدیک به بنیامین نتانیاهو گزارش داد که این حمله بخشی از تلاش تلآویو برای ترسیم خطوط قرمز برای ترکیه و سوریه بود: برای ترکیه تحت رهبری رجب طیب اردوغان، برای جلوگیری از ایجاد حضور نظامی دائمی آن در سوریه و برای سوریه تحت رهبری احمد الشرع ، برای جلوگیری از استفاده ترکیه از خاک و تأسیسات سوریه به گونهای که به منافع امنیتی رژیم صهیونیستی آسیب برساند. علاوه بر پیام استراتژیک منتقل شده توسط این حمله، به نظر میرسد که هدف از این حمله از بین بردن تهدید علیه آزادی عمل این رژیم در حریم هوایی سوریه بود. همچنین این حمله برای جلوگیری از رویارویی مستقیم با نیروهای ترکیه، شبانه و در مناطقی انجام شد که طبق گزارشها، هیچ سرباز یا غیرنظامی ترکیهای در آنجا حضور نداشت.
ایال زیسر، شرقشناس و متخصص امور سوریه در دانشگاه تلآویو، احتمال تبدیل تنش فعلی به یک رویارویی نظامی مستقیم را اندک دانست.
زیسر در مقالهای در روزنامه یسرائیل هیوم گفت: با وجود خصومت فزاینده ترکیه با رژیم صهیونیستی، ترکیه، ایران نیست و احمد الشرع، بشار اسد نیست. اگرچه هر دو دشمن اسرائیل محسوب میشوند و نیاز به نظارت دقیق دارند اما تنش با آنها حدی دارد که تا حد زیادی توسط ایالات متحده تحت ریاست جمهوری دونالد ترامپ تعیین میشود. سوریه، اسرائیل و ترکیه به درجات مختلفی به واشنگتن وابسته هستند و معمولا سیاستها و مواضع آن را در نظر میگیرند. بنابراین ممکن است تنش و همچنین عملیات اسرائیل در داخل خاک سوریه ادامه یابد بدون اینکه لزوما به معنای کشیده شدن به یک رویارویی گستردهتر باشد زیرا به نظر نمیرسد هیچ یک از سه طرف در این مرحله علاقهای به تشدید مستقیم نظامی داشته باشند.
