تقلای اقتصاد اوکراین برای بقا

دو هفته بعد، حمله به دو مرکز توزیع سیلپو، که فروشگاه بزرگ‌تری است، جان شش کارگر را گرفت. شرکت پست خصوصی نوا پوشتا نیز که بیشتر مردم اوکراین به خدمات آن وابسته‌اند، بارها هدف قرار گرفته است.

به نوشته اکونومیست، دیمیتری کریمسکی، از بنیان‌گذاران گودواین، برآورد می‌کند که حملات سه هفته گذشته حدود 500 میلیون دلار روی دست کسب‌وکارهای اوکراینی هزینه گذاشته است. اما مسئله نگران‌کننده‌تر برای اوکراینی‌ها، تاکتیک جدید روسیه در شکار کشتی‌های باری غیرنظامی است که در بنادر اوکراین در دریای سیاه تردد می‌کنند؛ اقدامی که بخش بسیار بزرگ‌تری از اقتصاد این کشور را تهدید می‌کند.

عملیات علیه زیرساخت‌های لجستیک غیرنظامی اوکراین، تشدید از پیش برنامه‌ریزی‌شده درگیری‌هاست که با تغییر اخیر در موازنه جنگ هوایی امکان‌پذیر شده است. تولید موشک‌های بالستیک روسیه درست در زمانی رو به افزایش است که ذخایر رهگیرهای اوکراین کاهش یافته و پدافند این کشور اکنون تنها می‌تواند از چند هدف با اولویت بالا محافظت کند. روسیه در ماه ژوئیه با شلیک رکوردشکن 198 موشک بالستیک و مافوق‌صوت که عمدتا منطقه کی‌یف را هدف قرار دادند، از این برتری نهایت بهره را برد.

این حملات همچنین پاسخی به حملات پهپادی اوکراین در عمق خاک روسیه است. این پهپادها کارخانه‌های دفاعی و زیرساخت‌های نفتیو غیرنظامی را هدف قرار داده، دریای آزوف را به روی کشتیرانی روسیه بسته‌اند و انبارهای وایلدبریز، غول تجارت الکترونیک روسیه را به آتش کشیده‌اند. اوکراین مدعی است که این شرکت تجهیزات مورد نیاز ماشین جنگی ولادیمیر پوتین را تامین می‌کند.

در اواخر ژوئن، ولودیمیر زلنسکی از یک عملیات ضربتی 40 روزه خبر داد که هدف آن وادار کردن پوتین به مذاکره بود. بسیاری تصور می‌کردند ماه اوت نقطه اوج فشارهای اوکراین خواهد بود. یک منبع اطلاعاتی اوکراین می‌گوید این یک اقدام نظامی است که برای ایجاد تاثیر سیاسی و روانی در آستانه انتخابات پارلمانی نمایشی روسیه در ماه سپتامبر طراحی شده است. انفجارهای تقریبا روزانه که هر روز به مرکز مسکو نزدیک‌تر می‌شوند، باعث ایجاد ناآرامی شده و پوتین را در موقعیت دشواری قرار داده است.

این کارزار نظامی آسیب‌های اقتصادی قابل‌توجهی نیز به روسیه وارد کرده است. حمله به پالایشگاه‌ها بیش از 30 درصد از ظرفیت عملیاتی این کشور را از کار انداخته است. سهمیه‌بندی بنزین که در نقطه اوج خود 80 منطقه را در بر می‌گرفت، هنوز در 18 منطقه ادامه دارد. وایلدبریز نزدیک به یک‌سوم تاسیسات خود را از دست داده که هزینه‌ای بین 2 تا 4 میلیارد دلار برای آن به همراه داشته است. از سوی دیگر، شبکه ماهواره‌ای استارلینک ایلان ماسک که در برابر پارازیت مقاوم است، بر فراز مناطق اشغالی در دسترس اوکراین قرار دارد اما برای روسیه مسدود است و این موضوع به اوکراین برتری کاملی در عملیات‌های پهپادی میان‌برد داده است. پهپادهای اوکراینی اهداف روسیه را در کریمه و اطراف آن ردیابی می‌کنند و به توقف کشتیرانی روسیه از طریق بنادر آزوف کمک کرده‌اند. محاصره دریایی و بن‌بست صادرات

با این حال، فشار اقتصادی اکنون دوطرفه شده و اوکراین در موقعیت آسیب‌پذیرتری قرار دارد. بنادر اودسا به عنوان شریان حیاتی اقتصاد این کشور، اولین نقطه‌ای بودند که این فشار را احساس کردند. این بنادر آب‌های عمیق که در ابتدای جنگ در معرض تهدید بودند، ابتدا با توافق غلات با میانجی‌گری ترکیه و سپس با ایجاد یک کریدور محافظت‌شده برای اوکراین در سال 2023 بازگشایی شدند.

روسیه به هدف قرار دادن زیرساخت‌های بندری ادامه داد، اما شرکت‌های کشتیرانی با پذیرش ریسک، 210 میلیون تن کالا را در طول سه سال پس از آن جابه‌جا کردند. اما این معادلات در اواسط ژوئیه، زمانی که روسیه شروع به شکار خود کشتی‌ها کرد، تغییر یافت. در 19 ژوئیه، موشک‌های کروز یک کشتی باری متعلق به ترکیه را هنگام خروج از چورنومورسک، یکی از سه بندر بزرگ منطقه، غرق کردند که به کشته شدن ده نفر انجامید.

از آن زمان به بعد، هر شناوری که به اودسا وارد یا از آن خارج می‌شود، هدف قرار می‌گیرد. با وجود اینکه هنوز چند کشتی جرات عبور از این مسیر را دارند، اما این بنادر از نظر تجاری عملا فلج شده‌اند.

زمان‌بندی این اتفاق نمی‌توانست از این بدتر باشد، چرا که هنوز 50 میلیون تن از محصولات کشاورزی باید صادر شود و جایگزین‌های موجود نیز چندان جذاب نیستند.

دیمیتری بارینوف، رئیس انجمن بنادر اوکراین می‌گوید یک کشتی 100 هزار تنی معادل 5000 کامیون، 5000 راننده و 5000 فرآیند مرزی است. به گفته او، وضعیت از سال 2022 هم وخیم‌تر است؛ زمانی که بنادر رود دانوب توانستند بخشی از خسارات را جبران کنند. اما اکنون پایین آمدن سطح آب رودخانه و حملات روسیه، استفاده از این مسیر را بسیار دشوارتر کرده است.

در خطوط مقدم، اوضاع برای هر دو طرف تیره و تار است. در بخش‌هایی از شرق اوکراین، روسیه با وجود پیشروی کند، روزانه بیش از 1000 نفر تلفات می‌دهد؛ نرخی که سیستم سربازگیری این کشور به سختی می‌تواند آن را جبران کند. در مناطق دیگر، اوکراین در ضدحملات محلی به کندی پیش می‌رود اما هیچ‌یک دستاورد چشمگیری ندارند. بنابراین، تمرکز جنگ تا حد زیادی به کارزارهای هوایی معطوف شده است.

اوکراین بیشتر از پهپادها علیه اهداف نظامی، پالایشگاه‌ها و شریان‌های تدارکاتی نیروهای روسی استفاده می‌کند. در مقابل، روسیه موشک‌های بالستیک مخرب‌تری را علیه صنایع دفاعی، لجستیک غیرنظامی و شبکه‌های انرژی اوکراین به کار می‌گیرد.

زمستان سخت کشاورزی

هر دو طرف در اعلام آمارها بزرگ‌نمایی می‌کنند. ستاد کل ارتش اوکراین مدعی است از اوت سال گذشته تاکنون 13.5 میلیارد دلار خسارت به صنعت پالایشگاهی روسیه وارد کرده است. اما سرگئی واکولنکو از اندیشکده بنیاد کارنگی معتقد است خسارت واقعی و فوری به کسب‌وکارهای روسی شاید یک‌دهم این رقم باشد و این حملات به سختی توانسته بر درآمدهای دولتی تاثیر بگذارد. او می‌گوید این ضربات دردناک هستند، اما نه در آن مقیاس و بازه زمانی که اوکراین ادعا می‌کند.

نگران‌کننده‌ترین مسئله برای اوکراین، محاصره صادرات دریایی این کشور توسط روسیه است و کی‌یف نمی‌تواند اقدام متقابلی در همان سطح انجام دهد. به همین دلیل، فارغ از تلاش‌های دیپلماتیک، روسیه احتمالا به این محاصره ادامه خواهد داد. شرکت سرمایه‌گذاری اوکراینی دراگون کپیتال برآورد می‌کند که این محاصره امسال حدود 0.6 درصد از تولید ناخالص داخلی کشور را می‌بلعد.

اما روزهای بدتری برای اوکراین در راه است. الکس لیسیتسا، رئیس باشگاه تجارت کشاورزی اوکراین هشدار می‌دهد که اگر محصولات فعلی به فروش نرسند، کشاورزان احتمالا فصل کاشت زمستانه را به طور کامل کنار خواهند گذاشت. این امر می‌تواند خسارات بخش کشاورزی را به 10 تا 12 میلیارد دلار، یعنی حدود 5 درصد از تولید ناخالص داخلی رسمی برساند.

تبعات این بحران فراتر از مرزها خواهد رفت و امنیت غذایی و جایگاه اوکراین را در بازارهای سنتی خود در آفریقا و خاورمیانه تهدید خواهد کرد. یک مقام ارشد سابق اوکراینی با افسوس می‌گوید ما طوری بازی می‌کنیم که انگار در یک فوتبال آزاد مقابل برزیلی‌ها قرار گرفته‌ایم؛ سه گل زده‌ایم و در حال جشن گرفتن هستیم، اما آنها 13 گل به ما زده‌اند.

امسال اوکراین برخلاف پیش‌بینی‌ها، توانست در میدان نبرد شتاب بگیرد. با نزدیک شدن به زمستان، انتظار می‌رفت که سرعت این پیشروی‌ها کاهش یابد، اما فشارها زودتر از موعد فرا رسیده‌اند. اگر اوکراین نتواند منبع مطمئنی برای تامین موشک‌های رهگیر پیدا کند، چشم‌انداز اقتصادی و نظامی آن آسیب جدی خواهد دید و شرکای غربی باید حمایت‌های خود را افزایش دهند.

بدترین سناریویی که این روزها در کی‌یف زمزمه می‌شود این است که حملات روسیه به زیرساخت‌های انرژی، منابع آب و حتی سیستم فاضلاب، به مهاجرت دسته‌جمعی شهروندان منجر شود. یک منبع امنیتی اوکراینی می‌گوید که ممکن روس ها تا این حد پیش بروند. در همین حال، به گفته کریمسکی، کسب‌وکارها در حال سازگاری با شرایط هستند. او می‌گوید دیروز یکی از همکارانم از جلسه مهمی به نام «اقدامات پاییزی» برای برنامه‌ریزی‌های آینده خبر داد، اما امروز نام این جلسه به «زنده ماندن تا آوریل» تغییر کرده است.

  این مطلب برایم مفید است 0 نفر این مطلب را پسندیده اند کپی شد