این وضعیت در شرایطی شکل گرفته که فضای اقتصادی و سیاسی کشور همچنان با سطح بالایی از نااطمینانی مواجه است. در چنین فضایی، طلا برای بخشی از سرمایهگذاران نه صرفاً یک کالای سرمایهای، بلکه ابزاری برای حفظ ارزش دارایی در برابر کاهش قدرت خرید پول ملی تلقی میشود.
مهمترین متغیر داخلی در تعیین قیمت طلا، نرخ دلار است. وقتی ارزش ریال در برابر دلار کاهش پیدا میکند، حتی در صورت ثابت ماندن قیمت جهانی طلا نیز نرخ طلا در بازار داخلی میتواند افزایش پیدا کند. حالا این عامل داخلی با رشد قیمت جهانی طلا همزمان شده و فشار صعودی مضاعفی بر بازار وارد کرده است.
در معاملات اخیر، دلار آزاد در محدوده ۱۹۰ هزار تومان قرار گرفته و اونس جهانی نیز حوالی ۴۶۰۰ دلار معامله شده است. برخی گزارشهای بازار نیز قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار را بالاتر از ۲۰ میلیون تومان ثبت کردهاند.
به این ترتیب، بازار داخلی طلا همزمان از دو سمت تحت تأثیر قرار گرفته است: از یک سو رشد نرخ ارز و از سوی دیگر افزایش ارزش طلای جهانی. همین همزمانی یکی از مهمترین دلایل شتاب گرفتن قیمتها در بازار داخلی است.
چرا مردم دوباره به سمت طلا میروند؟
در اقتصادهایی که با تورم بالا، کاهش قدرت خرید و نااطمینانی نسبت به آینده مواجهاند، رفتار سرمایهگذاران نیز تغییر میکند. بخشی از نقدینگی به سمت داراییهایی حرکت میکند که از نگاه صاحبان سرمایه، قابلیت بیشتری برای حفظ ارزش دارند.
طلا در چنین شرایطی به یکی از گزینههای سنتی تبدیل میشود. افزایش تقاضا برای طلا و سکه الزاماً به معنای ورود سرمایههای بزرگ و حرفهای نیست؛ بخشی از این تقاضا میتواند ناشی از تلاش خانوارها و سرمایهگذاران خرد برای جلوگیری از کاهش ارزش پساندازهایشان باشد.
به همین دلیل، افزایش قیمت طلا را نمیتوان صرفاً یک اتفاق در بازار فلزات گرانبها دانست. این روند تا حد زیادی بازتابی از وضعیت بازار ارز، انتظارات تورمی و میزان اعتماد فعالان اقتصادی به آینده است. سیاست و نااطمینانی؛ سوخت دوم بازار
در کنار متغیرهای اقتصادی، اخبار سیاسی و تحولات منطقهای نیز نقش مهمی در رفتار معاملهگران دارند. هرچه ابهام درباره آینده روابط خارجی، تحریمها، مذاکرات و تحولات منطقهای بیشتر شود، حساسیت بازار ارز و به دنبال آن بازار طلا نیز افزایش پیدا میکند.
در چنین شرایطی، حتی یک خبر سیاسی میتواند انتظارات معاملهگران را تغییر دهد و باعث شود قیمت دلار و طلا در مدت کوتاهی نوسان شدیدی داشته باشد.
به همین دلیل، بازار طلا در ایران فقط از قیمت اونس جهانی تبعیت نمیکند؛ بلکه بهشدت تحت تأثیر «ریسک ایران» نیز قرار دارد. هر افزایش در سطح نااطمینانی سیاسی میتواند تقاضا برای داراییهای امن را افزایش دهد و بر قیمتها فشار وارد کند. آیا طلا باز هم گران میشود؟
پاسخ به این پرسش بیش از هر چیز به رفتار دلار و اونس جهانی بستگی دارد. اگر دلار در محدودههای فعلی تثبیت شود و طلای جهانی نیز در سطوح بالای ۴۵۰۰ دلار باقی بماند، فشار صعودی بر بازار داخلی همچنان میتواند ادامه داشته باشد. برخی برآوردهای بازار نیز در صورت تثبیت دلار در محدوده ۱۸۹ تا ۱۹۱ هزار تومان و اونس بالای ۴۵۰۰ دلار، نوسان طلای ۱۸ عیار در محدوده ۲۰ تا ۲۰.۵ میلیون تومان را محتمل دانستهاند.
با این حال، صعود قیمت به معنای نبود ریسک اصلاح نیست. بازارهایی که در مدت کوتاهی رشد قابل توجهی را تجربه میکنند، معمولاً در مقاطعی با فروش و شناسایی سود مواجه میشوند؛ بنابراین حتی در صورت تداوم روند کلی صعودی، افتهای مقطعی و اصلاح قیمت نیز دور از انتظار نیست. اصلاح قیمت یا ادامه رکوردشکنی؟
سناریوی نزولی پایدار زمانی جدیتر میشود که یکی از دو موتور اصلی بازار، یعنی دلار یا اونس جهانی، تغییر جهت معناداری داشته باشد. کاهش ریسکهای سیاسی و انتشار اخبار مثبت در حوزه دیپلماسی میتواند انتظارات بازار ارز را تعدیل کند و در صورت همراهی با افت اونس جهانی، زمینه را برای کاهش قیمت طلا فراهم سازد.
اما اگر نرخ ارز همچنان در سطوح بالا باقی بماند، حتی کاهش مقطعی اونس جهانی نیز لزوماً به افت شدید و پایدار قیمت طلا در ایران منجر نخواهد شد. تجربه بازار در ماههای اخیر نیز نشان داده است که رشد دلار میتواند اثر کاهش قیمت طلای جهانی را تا حد زیادی خنثی کند.
در نهایت، بازار طلا اکنون در نقطهای قرار گرفته که سه متغیر بهطور همزمان آن را هدایت میکنند: دلار، اونس جهانی و ریسک سیاسی. تا زمانی هم که دستکم یکی از این سه عامل به شکل محسوسی تغییر نکند، انتظار برای ریزش پایدار قیمت طلا دشوار است؛ هرچند پس از این جهش، احتمال اصلاحهای کوتاهمدت همچنان وجود دارد.
