سیلاب ویرانگری که بخشهایی از نپال و تبت را درنوردید، بیش از هزار کشته برجای گذاشته و هزاران نفر همچنان مفقود هستند. بررسیهای اولیه نشان میدهد این حادثه احتمالاً با فروپاشی بخشی از یخچال و رانش گستردهی سنگ و یخ آغاز شده است؛ زنجیرهای از رخدادها که در نهایت به جریان عظیمی از آب، گل و آوار در مناطق پاییندست منجر شد.
اما برای دانشمندان، اهمیت این حادثه فقط در خسارت انسانی آن نیست. پرسش بزرگتر این است که آیا چنین رویدادهایی در آینده بیشتر تکرار خواهند شد؟
کوهستانها با تغییر اقلیم ناپایدارتر میشوند
در ارتفاعات بلند، یخ و خاک یخزده نقش مهمی در پایدار نگهداشتن دامنهها دارند. یکی از مهمترین عوامل در این میان، خاک منجمد است که مانند سیمان طبیعی، سنگها و رسوبات را کنار هم نگه میدارد. با افزایش دمای زمین، بخشهایی از این خاک یخزده شروع به ذوب شدن میکنند. وقتی این لایه از بین برود، ترکها در سنگها گسترش پیدا میکنند و دامنهها آمادگی بیشتری برای فروپاشی پیدا میکنند.
رژین هوک، دانشمند علوم زمین در دانشگاه اسلو، میگوید ذوب خاک منجمد در واقع شرایط را برای فروپاشی احتمالی یخچال یا رانش زمین فراهم میکند.
یخچالهای طبیعی نیز نقش مهمی دارند. این تودههای عظیم یخی فقط ذخیرههای آب نیستند؛ آنها بخشی از ساختار پایدارکنندهی کوهستان محسوب میشوند. عقبنشینی یخچالها باعث میشود بخشی از تکیهگاه طبیعی دامنهها از بین برود و سنگها آسانتر حرکت کنند.
آب حاصل از ذوب یخ نیز میتواند شرایط را بدتر کند. این آب با نفوذ به شکافهای سنگی، اصطکاک میان لایهها را کاهش میدهد و احتمال لغزش ناگهانی را افزایش میدهد.
خطر فقط محدود به هیمالیا نیست …
