با آغاز موج جدید رشد در بازار سهام، یکی از موضوعاتی که بار دیگر در تحلیلها، شبکههای اجتماعی و اظهارنظر فعالان بازار سرمایه پررنگ شده، مقایسه شرایط فعلی بورس با سال ۱۳۹۹است. شباهت ظاهری برخی رفتارهای بازار، افزایش توجه عمومی به بورس، رشد شاخصها و بالا رفتن ارزش معاملات باعث شده گروهی از تحلیلگران تلاش کنند با کنار هم قرار دادن اعداد امروز و شش سال قبل، درباره قدرت یا ضعف روند فعلی بازار نتیجهگیری کنند.
این بخش بهصورت خودکار گردآوری شده است. برای مطالعه کامل خبر، به منبع اصلی مراجعه کنید.
این نوع مقایسه در نگاه نخست منطقی به نظر میرسد، اما از نظر اقتصادی و آماری با ایرادهای جدی روبهروست. مقایسه یک عدد اسمی در دو دورهای که سطح عمومی قیمتها، حجم نقدینگی، نرخ ارز، تعداد سهام شرکتها، سرمایه اسمی شرکتها، ارزش بازار و حتی ساختار معاملات بهشدت تغییر کرده، لزوما اطلاعات مفیدی درباره وضعیت واقعی بازار ارائه نمیکند. مساله اصلی این است که ریال سال ۱۳۹۹ و ریال سال ۱۴۰۵ قدرت خرید یکسانی ندارند. خطای مقایسه اعداد اسمی
فرض کنیم ارزش معاملات خرد بورس در یک روز از سال ۱۳۹۹ برابر ۲۰هزار میلیارد تومان بوده و در روزی از سال ۱۴۰۵ نیز همان ۲۰هزار میلیارد تومان معامله انجام شده باشد. آیا میتوان نتیجه گرفت که قدرت تقاضا و میزان مشارکت سرمایهگذاران در این دو روز یکسان بوده است؟
در فاصله این دو مقطع، اقتصاد ایران تورم بسیار سنگینی را تجربه کرده، حجم نقدینگی چند برابر شده و قیمت اسمی بخش بزرگی از کالاها، خدمات و داراییها افزایش قابلتوجهی داشته است. بنابراین ۲۰هزار میلیارد تومان در سال ۱۳۹۹، از نظر قدرت اقتصادی، با ۲۰هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۵ قابل مقایسه نیست.
به همین دلیل اگر قرار باشد ارزش معاملات سال ۱۴۰۵با سال ۱۳۹۹ مقایسه شود، ابتدا باید اعداد به قیمت ثابت تبدیل شوند. یعنی ارزش معاملات گذشته با استفاده از یک شاخص مناسب تعدیل شود تا مشخص شود ارزش واقعی معاملات در دو دوره چه میزان بوده است. در غیر این صورت، مقایسه دو عدد اسمی بیش از آنکه ابزار تحلیل باشد، میتواند به منبع خطای تحلیلی تبدیل شود. نقش رشد شدید نقدینگی …
