در بهار ۱۴۰۵، شاخص قیمت تولیدکننده بخش «زراعت، باغداری و دامداری سنتی» بر مبنای سال پایه ۱۴۰۰ به عدد ۵/ ۸۱۱ رسید که در مقایسه با بهار سال گذشته افزایش ۱/ ۱۲۶ درصدی را ثبت کرده است. بهعبارتی میانگین قیمت دریافتی تولیدکنندگان این بخش برای محصولات تولیدشده در داخل کشور طی یکسال بیش از دو برابر شده و در شرایطی رخ داده است که نرخ تورم نقطهبهنقطه این بخش در فصل قبل ۱/ ۷۴ درصد بود و در فاصله یک فصل ۵۲ واحد درصد افزایش یافت.
افزایش نقطهای قیمتها فقط بخش قابل توجه آمار بهار نیست، زیرا نرخ تورم سالانه این بخش نیز در چهار فصل منتهی به بهار ۱۴۰۵ به ۴/ ۸۳ درصد رسید که این نرخ در فصل قبل ۷/ ۶۳ درصد ثبت شده بود. بنابراین ۷/ ۱۹ واحد درصد افزایش پیدا کرده است. فاصله میان تورم نقطهای ۱/ ۱۲۶ درصدی و تورم سالانه ۴/ ۸۳ درصدی نیز از شتاب بیشتر افزایش قیمتها در ماهها و فصلهای نزدیکتر به بهار حکایت دارد.
در ترکیب گروههای مختلف زراعت و باغداری، غلات بالاترین نرخ افزایش قیمت را داشتهاند و تورم نقطهبهنقطه این گروه در بهار ۱۴۰۵ به ۹/ ۱۸۳ درصد رسید. در مقابل، سبزیجات و حبوبات با نرخ ۲/ ۸۶ درصد پایینترین تورم نقطهای را میان گروههای اعلامشده ثبت کردند که فاصله نزدیک به ۹۸ واحد درصدی میان این دو گروه، شدت متفاوت افزایش قیمت محصولات کشاورزی را در بهار امسال آشکار میکند.
در مقیاس سالانه نیز غلات در صدر افزایش قیمت قرار گرفتند و تورم سالانه این گروه به ۳/ ۱۱۸ درصد رسید و پایینترین نرخ تورم سالانه به پرورش بز و بزغاله سنتی اختصاص داشت که ۸/ ۵۱ درصد ثبت شد. بنابراین حتی پایینترین نرخ ثبتشده در میان اقلام و گروههای مورد بررسی نیز از افزایش قابل توجه هزینه و قیمت تولید نسبت به میانگین چهار فصل قبل خبر میدهد.
مرغداری صنعتی با جهش شدیدتر قیمت روبهرو شد
در بخش مرغداریهای صنعتی، شتاب افزایش قیمت از سطح ثبتشده در زراعت و دامداری سنتی نیز بالاتر رفت، به طوری که شاخص قیمت تولیدکننده محصولات مرغداریهای صنعتی کشور در بهار ۱۴۰۵ به ۲/ ۱۱۰۶ رسید که این شاخص نسبت به فصل قبل ۹/ ۶۲ درصد افزایش داشت و تورم نقطهبهنقطه آن به ۲ /۲۱۱ درصد رسید. نرخ تورم سالانه نیز ۱۰۲ درصد اعلام شد.
تورم فصلی ۹/۶۲ درصدی مرغداریهای صنعتی در مقایسه با نرخ ۶/ ۴۱ درصدی فصل قبل، ۳/ ۲۱ واحد درصد بیشتر شده است. در میان اقلام این بخش، جوجه یکروزه با افزایش قیمت ۵ /۲۶۱ درصدی در یک فصل بالاترین رشد را ثبت کرد و مرغ حذفی با افزایش ۲/ ۱۶ درصدی پایینترین تورم فصلی را داشت. طبعاً فاصله میان این دو رقم نشان میدهد فشار قیمتی در زنجیره مرغداری در همه اقلام یکسان نبوده و بیشترین جهش در نهاده و قلمی رخ داده است که مستقیماً در چرخه تولید مرغ نقش دارد.
شدت افزایش قیمت در مقایسه با بهار سال گذشته نیز بیشتر بوده است، به طوری که تورم نقطهبهنقطه محصولات مرغداریهای صنعتی از ۴/۱۰۸ درصد در فصل قبل به ۲/ ۲۱۱ درصد در بهار ۱۴۰۵ رسیده و ۸/ ۱۰۲ واحد درصد افزایش یافته است. در میان اقلام، مرغ گوشتی با تورم نقطهای ۲/۲۶۲ درصدی در بالاترین سطح قرار گرفت و مرغ حذفی با ۴/ ۵۷ درصد کمترین نرخ را داشت.
در محاسبه تورم سالانه نیز نرخ ۱۰۲ درصدی ثبت شد که نسبت به رقم ۹/ ۵۳ درصدی فصل قبل، ۱/ ۴۸ واحد درصد افزایش دارد و مرغ گوشتی با تورم سالانه ۵/ ۱۳۵ درصد بیشترین رشد را در میان اقلام مرغداری صنعتی ثبت کرد و مرغ حذفی با نرخ ۲۳/ ۹ درصد در پایینترین سطح قرار گرفت. این تفاوت میان اقلام نشان میدهد افزایش قیمت محصول نهایی و اقلام مختلف تولید در یک مسیر حرکت نکرده است.
آمار استانی مرغداریها نیز دامنه متفاوت افزایش قیمت را در کشور آشکار میکند، به طوری که بیشترین رشد شاخص کل نسبت به فصل قبل در استان گیلان با ۷/ ۱۳۸ درصد ثبت شد و خراسان شمالی با افزایش ۷/ ۸ درصدی کمترین رشد فصلی را داشت. همچنین مقایسه شاخص بهار ۱۴۰۵ با فصل مشابه سال قبل نیز نشان میدهد همه استانها با افزایش قیمت مواجه بودهاند و بوشهر با رشد ۲/ ۳۴۰ درصدی بالاترین افزایش نقطهای را ثبت کرد و قزوین با ۳/ ۱۴۳ درصد پایینترین نرخ افزایش را در میان استانهای مورد بررسی داشت.
گاوداری صنعتی نیز در مسیر افزایش قیمت قرار گرفت
در گاوداریهای صنعتی، سرعت رشد قیمت کمتر از مرغداریها بود، اما همچنان در سطح بالایی قرار داشت، به طوری که شاخص قیمت تولیدکننده این بخش در بهار ۱۴۰۵ به ۲/ ۹۶۲ رسید که نسبت به فصل قبل ۸/ ۲۱ درصد افزایش یافت و تورم نقطهبهنقطه آن به ۳ /۱۴۵ درصد رسید و تورم سالانه نیز ۹۷/ ۷ درصد ثبت شد.
تورم فصلی گاوداریهای صنعتی نسبت به فصل قبل کاهش داشته است و این نرخ در زمستان ۴۳ درصد بود و در بهار به ۸/ ۲۱ درصد رسید که کاهش ۲/ ۲۱ واحد درصدی را نشان میدهد. با وجود این کاهش فصلی، تورم نقطهبهنقطه از ۸/ ۱۳۰ درصد به ۳/ ۱۴۵ درصد افزایش یافت و ۵/ ۱۴ واحد درصد بیشتر شد. بنابراین کاهش سرعت رشد قیمت در فاصله دو فصل، هنوز نتوانسته نرخ افزایش قیمت نسبت به سال گذشته را پایین بیاورد.
در میان اقلام گاوداری صنعتی، شیر با تورم فصلی ۷/ ۲۴ درصد بیشترین افزایش را داشت و کود با نرخ ۷/ ۱۸ درصد کمترین رشد فصلی را ثبت کرد. در مقایسه با بهار سال گذشته، گاو زنده کشتاری با تورم نقطهای ۲/ ۱۵۷ درصد در بالاترین سطح قرار گرفت و تورم نقطهای کود ۹/ ۴۸ درصد بود و کمترین نرخ را میان اقلام مورد بررسی داشت.
تورم سالانه گاوداری صنعتی نیز به ۷/ ۹۷ درصد رسید که نسبت به ۲/ ۶۵ درصد فصل قبل، ۵/ ۳۲ واحد درصد افزایش داشته است. شیر با تورم سالانه ۸/ ۱۰۷ درصد بالاترین رشد را در میان اقلام این بخش ثبت کرد و کود با نرخ ۱/ ۴۵ درصد در پایینترین سطح قرار گرفت.
در سطح استانی، شاخص قیمت گاوداریهای صنعتی در بهار ۱۴۰۵ در همه استانها نسبت به فصل قبل افزایش یافت، به طوری که استان البرز با رشد ۴/ ۴۷ درصدی بیشترین افزایش فصلی را داشت و هرمزگان با رشد ۹/ ۲ درصدی کمترین افزایش را ثبت کرد. مقایسه با فصل مشابه سال قبل نیز دامنه گستردهای از رشد قیمت را در استانها نشان میدهد و استان مرکزی با افزایش ۷/ ۱۸۲ درصدی بالاترین نرخ رشد را داشت و سیستان و بلوچستان با رشد ۲/ ۸۳ درصدی در پایینترین سطح قرار گرفت.
مجموع این ارقام، فشار فزاینده قیمت در بخش تولید محصولات کشاورزی و دامپروری را در بهار ۱۴۰۵ ترسیم میکند، چراکه شاخص بخش زراعت، باغداری و دامداری سنتی با عدد ۵/ ۸۱۱، مرغداریهای صنعتی با شاخص ۲/ ۱۱۰۶ و گاوداریهای صنعتی با شاخص ۲/ ۹۶۲، همگی فاصله زیادی با سطح پایه ۱۰۰ در سال ۱۴۰۰ پیدا کردهاند. البته این اعداد به تنهایی به معنای افزایش یکسان قیمت همه محصولات نیستند، زیرا هر شاخص از مجموعهای از اقلام با وزنهای متفاوت تشکیل شده است.
از نظر نرخ تورم نقطهای، مرغداریهای صنعتی با ۲/ ۲۱۱ درصد بالاترین افزایش را میان سه بخش مورد بررسی داشتهاند و پس از آن زراعت، باغداری و دامداری سنتی با ۱/ ۱۲۶ درصد و گاوداریهای صنعتی با ۳/ ۱۴۵ درصد قرار دارند. ترتیب این ارقام نشان میدهد فشار قیمت در بخشهای مختلف تولید یکسان نبوده و زنجیره مرغداری با سرعت بیشتری در حال انتقال افزایش قیمت به سطح تولید بوده است.
تورم سالانه نیز وضعیت مشابهی دارد، چراکه نرخ ۱۰۲ درصدی مرغداریهای صنعتی بالاتر از تورم ۷/ ۹۷ درصدی گاوداریهای صنعتی و ۴/ ۸۳ درصدی زراعت، باغداری و دامداری سنتی قرار گرفته است. افزایش همزمان تورم سالانه هر سه بخش نسبت به فصل قبل، از تداوم روند صعودی هزینهها در سطح تولید حکایت دارد، هرچند شدت این افزایش میان بخشها و حتی میان استانهای مختلف متفاوت بوده است. برای مصرفکننده، این آمار به معنای افزایش قطعی و هماندازه قیمت تمام محصولات در بازار نیست، زیرا میان قیمت تولیدکننده و قیمت نهایی مصرفکننده حلقههای دیگری مانند حملونقل، فرآوری، بستهبندی، عمدهفروشی، خردهفروشی و سیاستهای تنظیم بازار قرار دارد. با این حال، افزایش شدید شاخص قیمت در مبدأ تولید، هزینه تأمین مواداولیه و محصولات خام را بالا میبرد و در صورت انتقال این هزینهها به مراحل بعدی زنجیره، فشار بیشتری بر قیمت نهایی محصولات غذایی وارد میشود.
