تهران روز یکشنبه فهرست سیاهی شامل ۴۵ کشتی را اعلام کرد که به گفته آن، مقررات ایران برای عبور از تنگه هرمز را نقض کردهاند. ایران اعلام کرد علیه هر کشتی که با آنها محموله جابهجا کند اقدام خواهد کرد؛ اقدامی که شش ماه پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، تهدیدهای تهران درباره این آبراه کلیدی برای عرضه جهانی انرژی را تشدید میکند.
به نظر میرسد اعلام ایران با هدف مختل کردن آنچه «رفتوآمدهای رفتوبرگشتی» خوانده میشود، طراحی شده است؛ رفتوآمدهایی که تولیدکنندگان نفت خلیج فارس، از جمله امارات متحده عربی و عربستان سعودی، با نفتکشهای اختصاصی انجام دادهاند تا نفت را از خلیج فارس از طریق تنگه هرمز منتقل کنند و سپس از راه انتقال کشتی به کشتی در خلیج عمان، آن را به کشتیهای حامل محموله برای مصرفکنندگان نهایی تحویل دهند.
این رفتوآمدهای رفتوبرگشتی، جریان نفت از خاورمیانه را که به دلیل محدودیتهای ایران بر کشتیرانی از طریق تنگه هرمز در پی جنگ کاهش یافته، زنده نگه داشته است.
بر اساس پستی در شبکه اجتماعی ایکس از سوی «سازمان تنگه خلیج فارس»، نهاد تازهتأسیس ایران برای مدیریت تنگه، کشتیهای نامبرده ممکن است جریمه یا توقیف شوند و محمولههایشان مصادره شود.
یکی از این منابع که در یک پالایشگاه هندی کار میکند، گفت: «ما از درگیر شدن کشتیهای اجارهای خود با کشتیهای ناقض مقررات، یا انجام انتقال کشتی به کشتی یا هر اقدام دیگری در ارتباط با آنها برای محمولههای خاورمیانه، اجتناب خواهیم کرد.»
منابع به دلیل حساسیت موضوع، نخواستند نامشان فاش شود.
بر پایه دادههای کشتیرانی، برخی از نفتکشهای فهرستشده از سوی ایران، متعلق به آرامکوی سعودی و شرکت ملی نفت ابوظبی، ادنوک، هستند یا از سوی آنها اجاره شدهاند. این کشتیها برای انتقال نفت خام، فرآوردههای پالایششده و گاز طبیعی مایعشده از خلیج فارس و انتقال کشتی به کشتی در آبهای نزدیک فجیره در امارات یا صحار در عمان استفاده شدهاند.
آرامکوی سعودی و ادنوک از اظهارنظر خودداری کردند.
آنا سوباشیچ، تحلیلگر ریسک تجاری در شرکت رهگیری کشتی «کپلر»، گفت انتظار میرود خریدارانی که بیشترین حساسیت را نسبت به رعایت مقررات دارند، از این کشتیها دوری کنند؛ اما به احتمال بیشتر، تجارت به جای آنکه بهطور کامل متوقف شود، از طریق تناژهای جایگزین، طرفهای تجاری دیگر یا محلهای انتقال متفاوت ادامه خواهد یافت.
**رایزنیهای داخلی**
چندین منبع دیگر در تجارت و کشتیرانی گفتند شماری از اجارهکنندگان کشتی و شرکتهای کشتیرانی در حال بررسی داخلی درباره ادامه دادن یا ندادن به عملیات انتقال کشتی به کشتی خود هستند و هشدار ایران را ارزیابی میکنند.
یکی از این منابع، که خریدار نفت خام در خلیج فارس است، گفت خرید نفت بر مبنای تحویل در مقصد نهایی، به جای خرید به صورت تحویل روی عرشه کشتی در محلهای انتقال کشتی به کشتی در خلیج عمان، ایمنتر خواهد بود.
این منابع نیز به دلیل حساسیت موضوع، از ذکر نام خود خودداری کردند.
کی. وای. لین، رئیس شرکت پتروشیمی فورموسا، گفت: «بخشهای داخلی ما همچنان در حال گفتوگو درباره چگونگی ادامه تحویل نفت خام از تنگه هرمز از طریق انتقال کشتی به کشتی در بلندمدت هستند.»
ایران پیشتر به چند نفتکش، از جمله «ودیان»، «مومباسا بی» و «الباهیه» حمله کرده است.
تا روز سهشنبه و پس از انتشار این فهرست، دو فروند از ۱۲ نفتکش بسیار بزرگ حمل نفت خام که در فهرست سیاه ایران قرار گرفتهاند، دیگر موقعیت خود را از طریق سامانه شناسایی خودکار کشتیها ارسال نمیکردند؛ در حالی که فرستندههای سامانه شناسایی خودکار سایر کشتیها هفتههاست خاموش بوده است.
سوباشیچ از کپلر گفت: «مسئله اصلی، سرایت است.»
او افزود: «اگر ایران تهدید خود برای مجازات کشتیهایی را که با نفتکشهای فهرستسیاه انتقال کشتی به کشتی انجام میدهند عملی کند، دامنه مالکان کشتی، اجارهکنندگان و خریداران مایل به همکاری، بهویژه شرکتهایی با حضور قابلتوجه در خلیج فارس، محدودتر خواهد شد؛ در عین حال، الزامات بررسی دقیق را افزایش میدهد و بهطور بالقوه هزینه حمل، بیمه و حق بیمه ریسک را بالا میبرد.»
