آمریکا با تحریم ایران در دام خودش برای چین می افتد

او  پیامدهای اقتصادی عظیمی  را برای هر کشوری که  هر نوع شریان حیاتی  را به ایران برساند، وعده داد. پس از شش ماه بمباران آمریکا و محاصره دریایی بدون اینکه ایالات متحده به پیروزی دست یابد، اکنون نقشه این است که ایران را تا تسلیم شدن گرسنه نگه دارند. رویکرد جدید غیرقانونی، ظالمانه و محکوم به شکست است.

اسکات پیسنت، وزیر خزانه‌داری، به شبکه  سی‌ان‌بی‌سی  گفت که واشنگتن  سخت‌ترین تحریم‌ها در تاریخ  را اعمال خواهد کرد و  بزرگترین انزوای اقتصادی هماهنگ در تاریخ جهان را سازماندهی خواهد کرد و به هر دولت دیگری در روی زمین خواهد گفت:  یا با ما هستید یا علیه ما. 

او در مقاله‌ای که در همان روز در فایننشال تایمز منتشر شد، نوشت که  جهان باید بفهمد که هدف ما قطع هر شریان حیاتی اقتصادی است  و نه تنها ایران را تهدید کرد، بلکه کشورهای دیگر را نیز تهدید کرد که  هرگونه ارتباط باقی‌مانده با تهران، طرد اقتصادی کشورها و نهادها را تسریع خواهد کرد. 

در ۲۴ اوت، وزارت خزانه‌داری  «عملیات مطرود اقتصادی» را اعلام کرد، که آن را یک کارزار اقتصادی بی‌سابقه توصیف می‌کند که دولت با تمام دستگاه‌های خود علیه ایران و هر کسی که بتواند، در آن مشارکت می‌کند. دفتر کنترل دارایی‌های خارجی پنج تصمیم بخش‌بندی شده را تحت فرمان اجرایی (۱۳۹۰۲) صادر کرد - شامل دارایی‌های دیجیتال، فناوری، طلا، هواپیمایی و کشتیرانی - که به آن اجازه می‌دهد تا تحریم‌هایی را علیه هر شخصی، هر کجا که مستقر باشد، که در آن بخش‌ها از اقتصاد ایران فعالیت می‌کند، اعمال کند.

رئیس جمهور  آمریکا و وزیر خزانه داری او از باج خواهی لذت می برند. بند ۲/۴ منشور سازمان ملل متحد، تهدید به زور یا استفاده از آن را علیه تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی هر کشوری ممنوع می کند. با این حال، سرپیچی آمریکا از منشور سازمان ملل فراتر از ایران است.

در میان ۱۹۳ کشور عضو، آمریکا به کمترین میزان با چندجانبه گرایی مبتنی بر سازمان ملل متحد سازگار است. در ژانویه ۲۰۲۶، ایالات متحده از بیش از شصت سازمان بین المللی خارج شد و در سال ۲۰۲۵ تنها در ۵ درصد از قطعنامه های ثبت شده مجمع عمومی با اکثریت بین المللی رأی داد.

سیاست آمریکا به دلایل قابل درک شکست خواهد خورد.

بیایید با سابقه تاریخی شروع کنیم. تحریم های اقتصادی دولت های مصمم به ماندن را سرنگون نمی کنند. بله، تحریم ها می توانند مردم را فقیر کنند، سرویس های امنیتی را که قاچاق را کنترل می کنند، تقویت کنند و به کشور هدف نقطه ای از خصومت داخلی با آمریکا بدهند. اما آنها دولت ها را سرنگون نمی کنند.

همچنین به حساب و کتاب ساده بازار جهانی نفت نگاه کنیم. بیسنت پیشنهاد می کند صادرات نفت ایران را از دنیایی حذف کند که قبلاً یک پنجم منابع نفتی خود را به دلیل بسته شدن تنگه هرمز از دست داده است. یعنی ایالات متحده پیشنهاد می کند شوک رکود تورمی را که اروپا، ژاپن و سایر متحدانش متحمل می شوند، عمیق تر کند، سپس به آن کشورها دستور دهد تحریم هایی را اعمال کنند که اقتصاد آنها را خفه خواهد کرد.

مهمتر از همه این است که این کارزار علیه چین است که بیش از ۸۰ درصد از صادرات نفت ایران را خریداری می کند. اگر ایالات متحده تحریم هایی را علیه «بانک چین» یا «آی سی بی سی» اعمال کند، پکن با یک یادداشت دیپلماتیک محترمانه پاسخ نخواهد داد، بلکه صادرات فلزات کمیاب خود را محدود خواهد کرد؛ زیرا آنها این تجربه را یک بار قبلاً داشته اند و در آن پیروز شدند، همانطور که سال گذشته ثابت شد.

در واقع، پکن قبلاً پاسخ خود را ارائه داده است:  همکاری چین با ایران در چارچوب قوانین بین المللی انجام می شود و نباید مختل شود. چین تحولات را از نزدیک دنبال می کند و هر آنچه را که لازم است برای دفاع قاطعانه از حقوق و منافع خود انجام خواهد داد.

در آوریل ۲۰۲۵، چین سیستم مجوز صادرات را برای فلزات کمیاب سنگین اعمال کرد و ظرف چند هفته، شرکت های خودروسازی آمریکایی و اروپایی خطوط مونتاژ خود را به دلیل کمبود آهنرباهای ساخته شده از آن فلزات تعطیل کردند.

در اکتبر ۲۰۲۵، چین بسته بسیار گسترده تری را اعلام کرد، بنابراین واشنگتن عقب نشینی کرد و با لغو کنترل های صادراتی که اخیراً گسترش داده بود، در ازای تعلیق اقدامات جدید پکن به مدت یک سال موافقت کرد.

محدودیت‌های آوریل  هرگز برداشته نشد و تعلیق اقدامات اکتبر  در 10 نوامبر 2026 به پایان می‌رسد. بنابراین بیسنت این لحظه خاص را - تنها یازده هفته قبل از بازگشت رژیم گسترش یافته چین در مورد فلزات کمیاب، و چند هفته قبل از بازدید برنامه‌ریزی شده شی جین‌پینگ از واشنگتن - انتخاب کرد تا به پکن اطلاع دهد که باید یا با ایالات متحده باشد یا علیه آن. و این دامی است که ایالات متحده برای خود پهن کرده است.

هر دولتی باید سه نتیجه‌گیری داشته باشد. اولاً، ایالات متحده از منشور سازمان ملل متحد سرپیچی کرده است. ثانیاً، تضمین‌های امنیتی آمریکا قابل اعتماد نیستند. ثالثاً، وابستگی به تجارت مبتنی بر دلار، کشور را در برابر تحریم‌های آمریکا آسیب‌پذیر می‌کند.

بنابراین کشورهای جهان به سمت اقدامات دفاعی جدیدی می‌روند، مانند توافق مکه بین پادشاهی عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان.

کشورها، به طور قابل پیش‌بینی، از تسویه حساب با دلار آمریکا دور می‌شوند و میزان نگهداری خود از اوراق خزانه آمریکا را در ذخایر ارزی خود کاهش می‌دهند. آن‌ها همچنین به مدل‌های هوش مصنوعی چینی با وزن‌های باز روی می‌آورند تا نیازهای هوش مصنوعی خود را با یک دهم هزینه مدل‌های بسته آمریکایی برآورده کنند.

روایت باستانی توکیدیدس از جنگ پلوپونزی در روزگار ما به عنوان آینه‌ای برای رقابت آمریکا و چین خوانده می‌شود. معروف‌ترین جملات او طعنه‌های رهبران آتنی به مردم مِلوس در سال 416 قبل از میلاد است: «قدرتمندان آنچه در توان دارند انجام می‌دهند و ضعیفان آنچه را که چاره‌ای جز تحمل آن ندارند، متحمل می‌شوند.» امروز ایالات متحده با همین لحن ایران و سایر کشورها را مورد تمسخر قرار می‌دهد. اما تنها 12 سال پس از آن تمسخر، آتن بود که در برابر اسپارت شکست خورد.

غرور قبل از سقوط می آید و هیچ دولتی امروز مغرورتر از دولت ایالات متحده در دوران دونالد ترامپ و مجری او اسکات بیسنت نیست. دولت‌های جهان کورکورانه به دنبال ایالات متحده به سمت فاجعه نخواهند رفت.

نویسندگان:

جیفری ساکس

اقتصاددان برجسته آمریکایی و مدیر سابق مؤسسه زمین در دانشگاه کلمبیا.

او یکی از برجسته‌ترین نظریه‌پردازان توسعه پایدار در جهان و یکی از تأثیرگذارترین چهره‌ها در تدوین سیاست‌های بین‌المللی است؛ به طوری که مجله  تایم  دو بار او را در میان ۱۰۰ شخصیت تأثیرگذار جهان قرار داده است. او اقتصاددان برجسته آمریکایی و مدیر سابق مؤسسه زمین در دانشگاه کلمبیا است که به دلیل دیدگاهش در مبارزه با فقر و تغییرات آب و هوایی مشهور شد و به عنوان صدایی منتقدانه در برابر سلطه نظامی برجسته گردید و بینش‌های آینده‌نگرانه را در کتاب خود «پایان فقر» ارائه داد و به مسائل جهانی‌شدن در «عصر توسعه پایدار» پرداخت. او جوایز معتبری مانند جایزه «تانیی»و نشان «لژیون افتخار» را دریافت کرد. به عنوان مشاور سه دبیرکل سازمان ملل متحد،  نیویورک تایمز  او را مهم‌ترین اقتصاددان جهان توصیف می‌کند تا مرجع برجسته در پیوند عدالت اقتصادی و دیپلماسی بین‌المللی انسانی باقی بماند.

سیبیل فارس

مشاور ارشد شبکه راه‌حل‌های توسعه پایدار سازمان ملل متحد برای منطقه خاورمیانه و آفریقا.

کارشناس سیاست‌های عمومی و امور دولتی، در حال حاضر به عنوان مشاور ارشد در امور خاورمیانه و آفریقا در شبکه راه‌حل‌های توسعه پایدار (SDSN) در نیویورک مشغول به کار است. او دارای مدرک کارشناسی ارشد مدیریت دولتی از دانشگاه هاروارد و کارشناسی ریاضیات کاربردی از دانشگاه کلمبیا است. تجربیات تحقیقاتی خود را در مرکز بلفور و مؤسسه خاورمیانه تقویت کرده و دارای یک دیدگاه استراتژیک است که تحلیل کمی را با درک ژئوپلیتیک منطقه‌ای ترکیب می‌کند.