گزارش شماری از رانندگان حاکی از آن است که تعدادی از جایگاههای سوخت شهر، در ساعاتی از روز تعطیل است و مالکان خودرو را ناچار کرده است از این پمپ بنزین به آن پمپ بنزین بروند. در این میان بازار شایعات هم داغ است و البته زمزمههای نگرانی دولت از ناترازی سوخت و تغییر سهمیه بنزین هم شنیده میشود.
بازار داغ شایعات بنزین
بازار شایعات در صفهای پمپ بنزین داغ است.
بازار گمانهزنی درباره اعداد احتمالی قیمت بنزین در آینده هم داغ است؛ هرکس رقمی میگوید و البته برخی معترض هستند با محدودشدن سهمیه بنزین با نرخ دولتی، سفر با خودروهای شخصی بسیار گرانقیمت میشود. برخی از تأثیرات تورمی قیمت بنزین بر کرایههای حملونقل مسافر و کالا میگویند و برخی میپرسند با حداقل حقوق ۱۶ میلیون تومانی و کرایه رفت و برگشت به محل کار، اصلا کارکردن صرفه خواهد داشت؟
جایگاهداران سوخت توضیحات دیگری دارند؛ برخی از جایگاهداران سوخت میگویند عرضه بنزین محدود شده است و پس از آنکه سهمیه اختصاصیافته به نازلها به سقف خود میرسد، نازلهای سوختگیری از کار میافتند. برخی جایگاهداران هم افزایش مراجعات مردم به جایگاههای سوخت را علت کمبود بنزین در سطح شهر میدانند و برخی به سفرهای پایان تابستان و برخی دیگر به افزایش کرایه تاکسیهای اینترنتی و افزایش استفاده از خودروهای شخصی اشاره میکنند. عدهای از جایگاهداران هم با اشاره به تجربه افزایش قیمت بنزین در سال ۱۳۹۸ میگویند در آن مقطع تعدادی از شهروندان به صورت هیجانی شروع به خرید و دپوی بنزین در خانههای خود کردند و خبر انفجار واحدهای مسکونی در آن زمان یکی از تیترهای رایج رسانهها بود.
تشکلهای صنفی: درباره بنزین حرف نمیزنیم!
پیگیری «شرق» از تشکلهای صنفی جایگاهداران سوخت به جایی نمیرسد و بسیاری از این متولیان حاضر به پاسخگویی نمیشوند. برخی از متولیان تشکلهای صنفی با گفتن اینکه اظهارنظر درباره بنزین «خطرناک و حساس» است، از پاسخگویی طفره میروند، اما همشهری آنلاین به نقل از کانون جایگاهداران سوخت کشور نوشته است چندی پیش محدودیتهایی برای کارتهای اضطراری جایگاههای سوخت اعمال شده و «در مقطعی سقف استفاده از کارت اضطراری جایگاه به ۱۵ لیتر کاهش یافته بود و هرچند حالا به ۲۰ لیتر رسیده است، اما همین کم و زیاد شدنها موجب میشود مراجعات به پمپ بنزینها هم افزایش پیدا کند؛ موضوعی که به گفته او همچنان میتواند در برخی ساعات باعث شود کارت اضطراری در تعدادی از جایگاهها در دسترس نباشد».
این تشکل صنفی همچنین گزارش داده است: «برای کاهش مراجعه مردم به کارت اضطراری، سهمیه بنزین با نرخ پنج هزار تومانی نیز به میزان ۲۰ لیتر در کارت سوخت شخصی شارژ شده، اما با وجود این اقدام همچنان در برخی جایگاهها تعداد مراجعات بالاست».
پیگیری «شرق» از شرکت پالایش و پخش فراوردههای نفتی هم حاکی از آن است که افزایش تقاضا برای بنزین موجب شکلگیری صفوف جایگاههای سوخت شده است و کمبود خاصی در بازار وجود ندارد و افراد همچون روزهای گذشته میتوانند به حد نیاز سوختگیری کنند».
محدودیت در عرضه سوخت
فریدون یاسمی، مدیر شرکت ملی پخش فراوردههای نفتی منطقه تهران، اما به ایسنا گفته است: «با توجه به آسیبهای واردشده به زیرساختهای ذخیرهسازی و توزیع فراوردههای نفتی تهران در جریان جنگ تحمیلی سوم، توزیع سوخت در پایتخت با محدودیتهایی مواجه است، اما پس از افزایش تقاضا، با فعالسازی فوری مسیرهای تأمین سوخت از سایر استانها، تأمین سوخت تهران بهصورت پایدار در حال انجام است و توزیع روزانه بنزین ۳۰ درصد افزایش داشته و در روزهایی به بیش از ۲۶ میلیون لیتر رسیده است که بالاترین میزان توزیع روزانه بنزین تهران در سال جاری به شمار میرود».
او در ادامه گفته است: «با اقدامات انجامشده برای تقویت مسیرهای تأمین و توزیع، محدودیتهای ایجادشده در حال برطرفشدن است و پیشبینی میشود طی چند روز آینده این محدودیتها بهطور کامل رفع شود و زنجیره تأمین سوخت کشور در حال حاضر پایدار است و سوخترسانی در تهران نیز با حداکثر ظرفیت ادامه دارد. ضمن اینکه باید از شهروندان درخواست کرد با مدیریت مصرف سوخت، کاهش ترددهای غیرضروری با خودروهای شخصی، استفاده از حملونقل عمومی و بهرهگیری از سوختهای جایگزین مانند سیانجی در خودروهای دوگانهسوز، کارکنان شرکت ملی پخش فراوردههای نفتی را در تداوم سوخترسانی پایدار یاری کنند».
توزیع بنزین بیشتر میشود
محمدصادق عظیمیفر، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فراوردههای نفتی ایران هم کمبود بنزین را رد کرده و به صداوسیما گفته است: «با بهرهبرداری از پالایشگاههای آدیش جنوبی و مهر خلیج فارس تا پایان سال، روزانه حدود ۱۲ میلیون لیتر به ظرفیت تولید بنزین کشور افزوده میشود که معادل حدود ۹ درصد مصرف روزانه بنزین است».
به گفته این مقام مسئول: «پالایشگاه آدیش جنوبی هماکنون در حال دریافت خوراک است و فرایند بهرهبرداری از آن در حال انجام است. پالایشگاه مهر خلیج فارس نیز براساس برنامه، تا پایان سال به بهرهبرداری خواهد رسید که مجموع ظرفیت پالایشی این دو مجموعه را حدود ۱۸۰ هزار بشکه در روز میرسد و بهرهبرداری از این پالایشگاهها افزونبر افزایش تولید بنزین، به افزایش تولید نفتگاز نیز کمک خواهد کرد و این دو پالایشگاه درمجموع روزانه حدود ۱۲ میلیون لیتر بنزین و حدود پنج میلیون لیتر نفتگاز تولید میکنند که به سبد تولیدات پالایشی کشور افزوده خواهد شد».
دولت و چالش ناترازی سوخت
تشکیل صفهای طولانی مقابل پمپهای بنزین کشور در شرایطی رخ میدهد که این روزها دولت از ناترازی سوخت و سناریوهایی برای مهار این کسری سخن میگوید.
براساس آمار شرکت پالایش و پخش فراوردههای نفتی، در حال حاضر مصرف روزانه بنزین کشور به حدود ۱۳۵ میلیون لیتر رسیده است، درحالیکه تولید پالایشگاههای کشور بین ۱۱۰ تا ۱۱۲ میلیون لیتر است. همچنین تولید بنزین پتروشیمی حدود ۹ میلیون لیتر است؛ یعنی مجموع تولید حدود ۱۲۱ میلیون لیتر در روز است و فاصلهای نزدیک به ۱۴ میلیون لیتر میان تولید و مصرف وجود دارد. شکاف بین تولید و مصرف انرژی در شرایطی است که بخشی از ظرفیت سوخت کشور در جنگ آسیب دید. در همین زمینه، ایسنا به نقل از عماد رفیعی، مدیر دفتر مدیریت مصرف شرکت ملی پالایش و پخش فراوردههای نفتی ایران گفته است: «در جریان جنگ، فقط یکی از واحدهای پالایشی بهصورت مستقیم مورد اصابت قرار گرفت که حدود نیمی از ظرفیت خود را از دست داد. همچنین آسیب به انبار نفت ری و برخی پالایشگاههای گازی پارس جنوبی، بر تولید و زنجیره تأمین فراوردهها اثر گذاشت». به گفته این مقام مسئول: «در مقطعی حدود ۲۳۰ هزار بشکه از تولید کشور از دست رفت، اما بخش درخور توجهی از این ظرفیت بازیابی شده و نزدیک به ۵۰ درصد آن بازگشته است. ضمن آنکه پالایشگاه ستاره خلیج فارس نیز همچون گذشته با ظرفیت کامل در سرویس قرار دارد و آسیبی به ظرفیت تولید آن وارد نشده است. همچنین آسیب انبار نفت ری به طور مقطعی بر عملیات لجستیک و توزیع بنزین اثر گذاشت، اما حتی در روز وقوع حادثه و در میانه جنگ نیز توزیع بنزین در تهران متوقف نشد و کمبودی در عرضه رخ نداد».
او همچنین توضیح داده است: «عملیات بازیابی مخازن در حال انجام است و اکنون حدود ۵۰ درصد ظرفیت این انبار برای عملیات لجستیک مورد استفاده قرار میگیرد. بخش دیگری از نیاز تهران هم از پالایشگاههای کشور، ازجمله پالایشگاه اراک، تأمین میشود، ضمن اینکه پیش از جنگ هم سهمی از بنزین مورد نیاز تهران از این پالایشگاه تأمین میشد. غیر از این هماکنون با استفاده بیشتر از ظرفیت پتروشیمیها، تولید بنزین افزایش داشته است و در کنار پالایشگاه ستاره خلیج فارس، پتروشیمی نوری هم بخشی از تولید خود را در اختیار شبکه تأمین بنزین قرار داده است». تولید بنزین توسط پتروشیمیها البته، اما و اگر بسیاری دارد و علاوه بر اینکه بنزین تولیدی پتروشیمیها کیفیت لازم را ندارد، درواقع به این معناست که بخشی از ظرفیت تولید و صادرات پتروشیمی کشور تعطیل شده تا بهجای آن بنزین تولید و سوزانده شود.
از آن سو دولت به محاصره دریایی کشور و توقف صادرات نفت اشاره کرده است که واردات بنزین را در شرایط فعلی دشوار میکند. با این حال کابینه پزشکیان میگویند سه سناریو برای مهار ناترازی بنزین در دست بررسی بوده است که حالا تقریبا یکی از آن سناریوها قطعی به نظر میرسد.
کاهش سهمیه سوخت در راه است
در همین زمینه محسن حاجیمیرزایی، رئیس دفتر رئیسجمهوری، مداخله دولت در وضعیت سوخت کشور را ناگریز دانست و گفت: «کاهش سهمیههای بنزین قطعی است. کسی بیش از سهمیه بخواهد بنزین خریداری کند، قیمت بالاتری خواهد داشت، اما هنوز این قیمت تعیین نشده است». او در عین حال تأکید کرد درباره سیاستهای قیمتی هنوز گزینه واحدی وجود ندارد و دولت در حال بررسی راههای مختلف است. پیگیریهای «شرق» از وزارت نفت حاکی از آن بود که دولت بنا ندارد سهمیه ۶۰ لیتری بنزین هزارو ۵۰۰ تومانی را تغییر دهد و حالا فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، با تأیید این موضوع در صفحه شخصی خود نوشته است: «سهمیه بنزین با نرخهای هزارو ۵۰۰ و سه هزار تومان بدون تغییر حفظ خواهد شد و تاکنون هیچ تصمیمی برای افزایش قیمت بنزین گرفته نشده است. هرگونه اصلاح ساختاری نیز با رویکردی تدریجی، شیب ملایم و بدون واردکردن تکانه به زندگی و معیشت مردم انجام میشود». همچنین علی نیکزاد، نایبرئیس مجلس، به ایسنا گفته است: «براساس آخرین تصمیمی که درباره بنزین گرفته شد، مقرر شد قیمت بنزین افزایش پیدا نکند. همچنین مقرر شد سهمیه ۶۰ لیتر با نرخ هزارو ۵۰۰ تومان محفوظ بماند، سهمیه ۷۰ لیتر با نرخ سه هزار تومان به ۵۰ لیتر کاهش پیدا کند و سهمیه ۳۰ لیتر با نرخ پنج هزار تومان نیز به ۱۵ لیتر برسد؛ این تدبیر ارزشمندی بود که دولت و مجلس اتخاذ کردند و اعمال شد».
او همچنین تأکید کرده است هنوز تصمیمی برای نرخ چهارم بنزین گرفته نشده است. نیکزاد در پاسخ به این پرسش که چرا هنوز سهمیه بنزین شهریورماه اعلام نشده است، گفت: «دولت باید این موضوع را اعلام کند. اکنون تصمیم بر انتقال و تغییر سهمیه است».
